Vũ khí khí đốt của Nga lợi hại hơn cả dầu mỏ - EU ứng phó ra sao?

VOV.VN - Dầu mỏ và khí đốt là 2 vũ khí gây ảnh hưởng truyền thống của Nga. Tuy nhiên, hiện nay đối với EU, khí đốt là thứ vũ khí đáng sợ hơn. Để tránh phụ thuộc vào khí tự nhiên của Nga, EU đang áp dụng đồng loạt nhiều biện pháp để ứng phó.

Khí đốt là một mặt hàng quý báu đối với các ngành công nghiệp, việc sản xuất điện và sưởi ấm các tòa nhà, đặc biệt là ở Bắc Âu, nơi mùa đông thường rất lạnh giá và kéo dài. Điều này giải thích vì sao các quốc gia châu Âu nhập khí đốt từ nhiều nguồn, nhưng lại ngày càng phục thuộc vào nguồn cung từ Nga để làm ấm nhà ở và duy trì sự phát triển kinh tế.

Cắt khí đốt lợi hại hơn cả cấm vận dầu

Vào năm 1967 và 1973, các nước Arab cắt xuất khẩu dầu sang Mỹ và các nước phương Tây ủng hộ Israel trong cuộc xung đột với các nước láng giềng Arab. Rút lại nguồn cung dầu là một cách để gây thiệt hại cho kinh tế đối phương và nhận được các nhượng bộ về chính sách.

Nhưng ngày nay, lệnh cấm vận dầu không còn hiệu quả như xưa nữa. Dầu mỏ là một mặt hàng có thể thay thế trên thị trường toàn cầu. Nếu một nguồn cắt đứt việc xuất hàng thì các nước nhập khẩu có thể chuyển sang mua thêm dầu từ các nguồn cung khác, mặc dù họ có thể phải trả mức giá cao hơn so với khi tham gia các hợp đồng dài hạn.

Điều này là khả thi vì hơn 60% lượng dầu tiêu thụ hàng ngày trên thế giới được giao bằng đường biển. Vào bất cứ thời điểm nào đều có một đội tàu biển chở dầu thô từ điểm này tới điểm khác trên toàn cầu. Nếu có sự gián đoạn nào đó, các tàu này có thể chuyển hướng và tới các điểm mới trong vòng vài tuần.

Do vậy, một nước sản xuất dầu khó ngăn nước tiêu thụ dầu đi mua dầu trên thị trường toàn cầu.

Trái lại, khí đốt được vận chuyển chủ yếu bằng đường ống dẫn. Chỉ có 13% nguồn khí đốt thế giới được cung cấp thông qua các bình chứa khí hóa lỏng. Điều này khiến khí đốt mang tính chất thiên về mặt hàng khu vực hoặc lục địa, với người bán kẻ mua đều có liên hệ trực tiếp với nhau.

Bên mua khó tìm khí đốt thay thế hơn so với dầu mỏ, bởi lẽ việc đặt các đường ống dẫn khí hay xây các bến nhập hoặc xuất khí đốt hỏa lỏng mới có thể tiêu tốn tới hàng tỷ USD và mất nhiều năm. Do đó, các gián đoạn về khí đốt thường dễ cảm nhận một cách nhanh chóng và có thể kéo dài.

Chi phí thực sự từ việc mua khí đốt của Nga

Việc các nước châu Âu phụ thuộc vào năng lượng Nga, đặc biệt là khí đốt, khiến chính sách đối ngoại của họ trở nên phức tạp. 

Kể từ khi Nga khởi động chiến dịch tấn công Ukraine vào cuối tháng 2/2022, giới quan sát đã chỉ ra rằng sự phụ thuộc nói trên trong nhiều thập kỷ đã khiến chính quyền của Tổng thống Putin thêm cứng rắn còn các chính phủ châu Âu thì ngần ngại khi đối mặt với các động thái của chính quyền Nga. Không phải ngẫu nhiên Nga bắt đầu tấn công Ukraine vào tháng 2 - thời điểm châu Âu lạnh nhất và có nhu cầu cao nhất về khí đốt để sưởi ấm các tòa nhà.

Do mạng lưới khí đốt châu Âu vắt qua nhiều nước, việc Nga khóa van khí đốt dẫn sang Ba Lan và Bulgaria đã ảnh hưởng đến không chỉ hai nước đó. Giá gas sẽ tăng khi áp lực khí đốt trong các đường ống chạy từ hai nước này tới các quốc gia khác sụt giảm. Việc thiếu hụt khí đốt cuối cùng sẽ ảnh hưởng tới cả những nước nằm xa dưới thượng nguồn dòng chảy khí đốt, như là Pháp và Đức.

Đối sách của các nước EU

Nếu các nước châu Âu có thể giảm nhanh việc tiêu thụ khí đốt còn các nhà máy điện chạy bằng khí đốt của họ lựa chọn các nguồn nhiên liệu khác thì họ có thể làm chậm tiến trình đau đớn. Việc sử dụng nhiều hơn khí hóa lỏng nhập khẩu thông qua các bến ven biển cũng giúp cải thiện phần nào tình hình.

Về dài hạn, Liên minh châu Âu đang nỗ lực tăng hiệu quả năng lượng trong các tòa nhà hiện nay, giờ đã hiệu quả so với các tòa nhà của Mỹ. Họ cũng hướng tới việc bơm đầy các kho dự trữ khí đốt lên tới 90% công suất trong các mùa thấp điểm khi nhu cầu về khí đốt thấp hơn. Ngoài ra, EU cũng có thể đẩy mạnh sản xuất khí sinh học tại địa phương, dùng để thay thế khí đốt hóa thạch. Khí sinh học được tạo ra từ rác thải nông nghiệp cũng như các nguồn hữu cơ khác, có thể tái tạo được.

Xây dựng thêm các bến để nhập khí tự nhiên hóa lỏng từ Mỹ, Canada và các nước "thân thiện" khác của EU cũng là một sự lựa chọn. Tuy nhiên, việc tạo ra cơ sở hạ tầng nhiên liệu hóa thạch sẽ xung đột với các nỗ lực giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính để làm chậm lại tình trạng biến đối khí hậu.

Một ưu tiên chính của EU là gia tăng các nhà máy điện gió, điện mặt trời, địa nhiệt và điện hạt nhân càng sớm càng tốt để thay thế cho các nhà máy điện sử dụng khí tự nhiên. Giải pháp nữa là thay thế hệ thống sưởi bằng khí đốt bằng các bơm nhiệt chạy bằng điện - thiết bị này cũng giúp điều hòa nhiệt độ ở châu Âu trong các đợt sóng nhiệt vào mùa hè. Các giải pháp này đều phù hợp với các mục tiêu khí hậu của EU. Như vậy, việc Nga khóa van khí đốt có thể lại giúp các nước châu Âu chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo và sử dụng điện năng hiệu quả hơn.

Tuy nhiên tất cả các giải pháp này đều tốn thời gian. Và trước mùa đông sắp tới, châu Âu không có nhiều lựa chọn. 

Nga đóng van khí đốt có phản tác dụng?

Một mặt việc này gây đau đớn cho người tiêu dùng châu Âu; mặt khác, động thái đó cũng không dễ chịu nhiều với Nga vì Nga cũng rất cần tiền. 

Hiện nay Tổng thống Putin đang ép các nước "không thân thiện" thanh toán năng lượng Nga bằng đồng rúp để thúc đẩy đồng nội tệ Nga đã bị mất giá do tác động từ các lệnh trừng phạt kinh tế của phương Tây. Tuy nhiên, có những nước như Ba Lan và Bulgaria từ chối thanh toán bằng đồng rúp.

Một câu hỏi quan trọng hiện nay là châu Âu cần khí đốt Nga hơn hay là Nga cần tiền từ việc bán năng lượng cho châu Âu hơn./.

Tin liên quan

EU lên kế hoạch áp gói trừng phạt thứ 6 lên Nga, trong đó có cấm vận dầu mỏ
EU lên kế hoạch áp gói trừng phạt thứ 6 lên Nga, trong đó có cấm vận dầu mỏ

VOV.VN - Phó Chủ tịch điều hành của Ủy ban châu Âu - Valdis Dombrovskis tuyên bố vào hôm 25/4 rằng Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị gói trừng phạt thứ 6 chống lại Nga để đáp lại việc nước này tấn công Ukraine. Gói này bao gồm một lệnh cấm vận dầu mỏ.

EU lên kế hoạch áp gói trừng phạt thứ 6 lên Nga, trong đó có cấm vận dầu mỏ

EU lên kế hoạch áp gói trừng phạt thứ 6 lên Nga, trong đó có cấm vận dầu mỏ

VOV.VN - Phó Chủ tịch điều hành của Ủy ban châu Âu - Valdis Dombrovskis tuyên bố vào hôm 25/4 rằng Liên minh châu Âu (EU) đang chuẩn bị gói trừng phạt thứ 6 chống lại Nga để đáp lại việc nước này tấn công Ukraine. Gói này bao gồm một lệnh cấm vận dầu mỏ.

Tổng thống Putin: Phương Tây đánh bật công ty dầu khí Nga thì chỉ hại kinh tế thế giới 
Tổng thống Putin: Phương Tây đánh bật công ty dầu khí Nga thì chỉ hại kinh tế thế giới 

VOV.VN - Tổng thống Nga Putin vừa cảnh báo rằng việc phương Tây cố gắng đánh bật các công ty dầu khí của Nga ra khỏi thị trường của họ sẽ tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Tổng thống Putin: Phương Tây đánh bật công ty dầu khí Nga thì chỉ hại kinh tế thế giới 

Tổng thống Putin: Phương Tây đánh bật công ty dầu khí Nga thì chỉ hại kinh tế thế giới 

VOV.VN - Tổng thống Nga Putin vừa cảnh báo rằng việc phương Tây cố gắng đánh bật các công ty dầu khí của Nga ra khỏi thị trường của họ sẽ tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế thế giới.

Người dân Đức được khuyên tắm ít hơn trong tình huống cấm vận khí đốt Nga
Người dân Đức được khuyên tắm ít hơn trong tình huống cấm vận khí đốt Nga

VOV.VN - Người dân Đức vừa nhận được lời khuyên hãy cân nhắc kỹ càng hơn khi sử dụng nước nóng để tắm nếu giới chức nước này quyết định cấm vận khí đốt Nga để phản đối việc Nga tấn công Ukraine.

Người dân Đức được khuyên tắm ít hơn trong tình huống cấm vận khí đốt Nga

Người dân Đức được khuyên tắm ít hơn trong tình huống cấm vận khí đốt Nga

VOV.VN - Người dân Đức vừa nhận được lời khuyên hãy cân nhắc kỹ càng hơn khi sử dụng nước nóng để tắm nếu giới chức nước này quyết định cấm vận khí đốt Nga để phản đối việc Nga tấn công Ukraine.

Mỹ yêu cầu Ấn Độ ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga
Mỹ yêu cầu Ấn Độ ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga

VOV.VN - Theo thông tin từ Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Biden vào hôm 11/4 đã yêu cầu Thủ tướng Ấn Độ Modi hãy ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga

Mỹ yêu cầu Ấn Độ ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga

Mỹ yêu cầu Ấn Độ ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga

VOV.VN - Theo thông tin từ Nhà Trắng, Tổng thống Mỹ Biden vào hôm 11/4 đã yêu cầu Thủ tướng Ấn Độ Modi hãy ngừng đẩy mạnh mua dầu mỏ của Nga

Nga thúc giục đồng minh từ bỏ đồng USD và euro trong thương mại
Nga thúc giục đồng minh từ bỏ đồng USD và euro trong thương mại

VOV.VN - Nga vừa kêu gọi các đối tác thương mại của mình hãy từ bỏ đồng USD và euro để chuyển sang sử dụng các nội tệ quốc gia tương ứng.

Nga thúc giục đồng minh từ bỏ đồng USD và euro trong thương mại

Nga thúc giục đồng minh từ bỏ đồng USD và euro trong thương mại

VOV.VN - Nga vừa kêu gọi các đối tác thương mại của mình hãy từ bỏ đồng USD và euro để chuyển sang sử dụng các nội tệ quốc gia tương ứng.

Nga cần tiền và sẽ không chỉ vì Ukraine mà dễ từ bỏ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu
Nga cần tiền và sẽ không chỉ vì Ukraine mà dễ từ bỏ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu

VOV.VN - Bấy lâu nay người ta vẫn hay đồn đoán rằng vì căng thẳng liên quan đến Ukraine, Nga có thể ngừng xuất khẩu khí đốt sang châu Âu. Tuy nhiên trên thực tế, Nga vẫn rất cần tiền và kịch bản ngưng xuất khẩu được cho là khó xảy ra.

Nga cần tiền và sẽ không chỉ vì Ukraine mà dễ từ bỏ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu

Nga cần tiền và sẽ không chỉ vì Ukraine mà dễ từ bỏ xuất khẩu khí đốt sang châu Âu

VOV.VN - Bấy lâu nay người ta vẫn hay đồn đoán rằng vì căng thẳng liên quan đến Ukraine, Nga có thể ngừng xuất khẩu khí đốt sang châu Âu. Tuy nhiên trên thực tế, Nga vẫn rất cần tiền và kịch bản ngưng xuất khẩu được cho là khó xảy ra.

Đức lo ngại rơi vào tình trạng đói nghèo hàng loạt nếu cấm vận dầu khí Nga
Đức lo ngại rơi vào tình trạng đói nghèo hàng loạt nếu cấm vận dầu khí Nga

VOV.VN - Bộ trưởng Kinh tế Đức vừa tuyên bố, Berlin không thể lập tức cấm vận mặt hàng dầu khí của Nga mà không gây ra tình trạng đói nghèo hàng loạt ở nước họ.

Đức lo ngại rơi vào tình trạng đói nghèo hàng loạt nếu cấm vận dầu khí Nga

Đức lo ngại rơi vào tình trạng đói nghèo hàng loạt nếu cấm vận dầu khí Nga

VOV.VN - Bộ trưởng Kinh tế Đức vừa tuyên bố, Berlin không thể lập tức cấm vận mặt hàng dầu khí của Nga mà không gây ra tình trạng đói nghèo hàng loạt ở nước họ.

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?
Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

VOV.VN - Liên minh châu Âu tung ra nhiều gói trừng phạt nhằm vào Nga do nước này mở cuộc tấn công quân sự vào Ukraine. Nhưng mặt khác châu Âu cũng phụ thuộc Nga về dầu khí. Lối thoát của EU có thể là Azerbaijan - một quốc gia giàu dầu khí.

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

Azerbaijan sẽ thay thế Nga cung cấp dầu khí cho châu Âu trong căng thẳng Ukraine?

VOV.VN - Liên minh châu Âu tung ra nhiều gói trừng phạt nhằm vào Nga do nước này mở cuộc tấn công quân sự vào Ukraine. Nhưng mặt khác châu Âu cũng phụ thuộc Nga về dầu khí. Lối thoát của EU có thể là Azerbaijan - một quốc gia giàu dầu khí.