Trung Đông trước bước ngoặt mới khi Mỹ - Iran tiến sát thỏa thuận
VOV.VN - Sau gần 3 tháng giao tranh và căng thẳng leo thang quanh eo biển Hormuz, Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố một thỏa thuận hòa bình với Iran “về cơ bản đã được đàm phán xong”. Tuy nhiên, Iran vẫn giữ thái độ thận trọng và khẳng định quyền kiểm soát eo biển Hormuz không thể bị đem ra mặc cả.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 23/5 cho biết Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột hiện nay. Trong bài đăng trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump khẳng định “các chi tiết cuối cùng” của thỏa thuận đang được hoàn thiện và sẽ sớm được công bố.
Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là khả năng mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận tải huyết mạch chiếm khoảng 1/5 nguồn cung dầu khí toàn cầu. Theo ông Trump, tiến trình đàm phán đã nhận được sự tham gia và ủng hộ của nhiều quốc gia như Saudi Arabia, Qatar, UAE, Ai Cập, Jordan, Bahrain, cùng Pakistan và Israel.
Phát biểu trước báo giới khi đang ở thăm Ấn Độ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng xác nhận thông tin này khi cho biết các cuộc tiếp xúc đang đạt được “một số tiến triển”.
“Đã có một số tiến triển. Có thể hôm nay, ngày mai hoặc vài ngày nữa, chúng tôi sẽ có điều gì đó để công bố. Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân. Eo biển Hormuz cần phải được mở cửa và vấn đề uranium làm giàu phải được giải quyết”.
Tuy nhiên, phía Iran vẫn tỏ ra dè dặt trước tuyên bố lạc quan từ Washington. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei xác nhận các bên đang tiến gần hơn tới việc thu hẹp bất đồng, song nhấn mạnh vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục đàm phán thông qua các bên trung gian.
“Trong tuần qua, tiến trình đã hướng tới việc giảm bớt các điểm bất đồng, nhưng vẫn còn những vấn đề cần được thảo luận. Chúng ta sẽ phải chờ xem điều gì xảy ra trong ba hoặc bốn ngày tới. Tôi có thể nói rằng chúng ta đang rất xa và rất gần một thỏa thuận. Bởi vì một mặt, chúng ta đang thấy những tuyên bố mâu thuẫn từ phía Mỹ. Họ đã thay đổi quan điểm của mình nhiều lần và các quan chức Mỹ đã bày tỏ những lập trường trái ngược. Vì lý do này, chúng ta không thể chắc chắn rằng cách tiếp cận này sẽ không thay đổi. Nhưng mặt khác, sau vài tuần đàm phán giữa hai bên, chúng ta có thể nói rằng tiến trình đang hướng tới việc thu hẹp khoảng cách quan điểm", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nhấn mạnh.
Theo truyền thông Iran, Tehran hiện tập trung hoàn thiện một bản ghi nhớ gồm 14 điểm, trước mắt ưu tiên chấm dứt xung đột, dỡ bỏ phong tỏa hải quân và giải phóng các tài sản bị đóng băng của Iran ở nước ngoài. Vấn đề hạt nhân – điểm mấu chốt gây tranh cãi lâu nay giữa hai nước – được cho là chưa nằm trong giai đoạn đàm phán hiện tại.
Iran cũng bác bỏ quan điểm cho rằng Mỹ có quyền quyết định tương lai eo biển Hormuz. Iran khẳng định cơ chế quản lý tuyến hàng hải này phải do Iran, Oman và các quốc gia ven biển thống nhất.
Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu biến động mạnh và sức ép chính trị gia tăng đối với cả Mỹ lẫn Iran, giới quan sát cho rằng vài ngày tới sẽ mang ý nghĩa quyết định đối với triển vọng hạ nhiệt cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất tại Trung Đông trong nhiều năm qua.