Kết duyên sáng tạo, mở lối mới cho di sản làng nghề Hà Nội

Giữa không gian hiện đại của Vincom Mega Mall Royal City, Hà Nội những sản phẩm gốm, lụa, mây tre đan hay các chất liệu thủ công truyền thống của Hà Nội đang có một cuộc gặp gỡ đặc biệt với thế hệ nhà thiết kế, nghệ sĩ và người làm sáng tạo trẻ. Không chỉ là một phiên chợ hay hoạt động trưng bày sản phẩm, đây còn là nơi những ý tưởng mới được hình thành từ sự kết nối giữa di sản và sáng tạo đương đại.

Ngày 13-14/6, Chợ Phiên Kết Duyên Sáng Tạo 2026 chính thức diễn ra trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, đồng thời mở màn cho Chương trình Phát triển Thủ công Đương đại trên nền tảng Di sản Làng nghề Hà Nội. Chương trình do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cùng Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam khởi xướng, với sự tham gia của Hanoi Grapevine, M Complex, Trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp cùng nhiều đối tác trong lĩnh vực văn hóa và sáng tạo.

Hà Nội hiện có khoảng 1.350 làng có nghề và hơn 300 làng nghề được công nhận. Đây không chỉ là nguồn lực kinh tế mà còn là kho tàng văn hóa quý giá, nơi lưu giữ kỹ năng chế tác, tri thức bản địa và những câu chuyện nghề được truyền qua nhiều thế hệ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường thay đổi nhanh chóng, nhiều làng nghề đang đối mặt với bài toán đổi mới sản phẩm và mở rộng thị trường. Trong khi đó, không ít nhà thiết kế, nghệ sĩ trẻ mong muốn làm việc với chất liệu truyền thống nhưng lại thiếu cơ hội tiếp cận nghệ nhân và tri thức nghề.

Khoảng cách ấy chính là điều mà chương trình Kết Duyên Sáng Tạo hướng tới thu hẹp.

Khác với những hội chợ làng nghề thông thường, chương trình được thiết kế như một không gian gặp gỡ và đồng sáng tạo. Tại đây, nghệ nhân không chỉ giới thiệu sản phẩm hay trình diễn kỹ thuật, mà trở thành đối tác sáng tạo ngay từ những giai đoạn đầu tiên của quá trình hình thành ý tưởng. Ngược lại, các nhà thiết kế không chỉ tìm kiếm cảm hứng từ di sản mà còn trực tiếp làm việc với những người đang nắm giữ tri thức nghề để phát triển sản phẩm mới.

Không khí của chợ phiên vì thế mang nhiều màu sắc của một diễn đàn sáng tạo hơn là một hoạt động thương mại đơn thuần. Những cuộc trò chuyện diễn ra liên tục bên các gian hàng, từ câu chuyện về nguyên liệu, kỹ thuật chế tác cho tới khả năng ứng dụng các chất liệu truyền thống trong thiết kế sản phẩm, thời trang hay quà lưu niệm.

Điểm nhấn của chương trình là hoạt động “Mời Trầu & Giao Duyên”, nơi nghệ nhân và nhà thiết kế trực tiếp giới thiệu thế mạnh, chia sẻ nhu cầu hợp tác và tìm kiếm đối tác đồng hành. Hình ảnh miếng trầu giao duyên trong văn hóa Việt được lựa chọn như một biểu tượng cho sự kết nối giữa hai cộng đồng sáng tạo, những người cùng chung mong muốn làm mới các giá trị truyền thống bằng tư duy đương đại.

Bên cạnh đó, Tổ hợp Kẻ Chợ Sáng Tạo cùng nhiều workshop trải nghiệm cũng thu hút đông đảo sinh viên và công chúng trẻ. Nhiều người lần đầu được trực tiếp gặp gỡ nghệ nhân, tìm hiểu quy trình làm nghề và khám phá những câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm thủ công.

Một nội dung đáng chú ý khác là tọa đàm “Tái tưởng tượng Quà lưu niệm Việt Nam”, nơi các chuyên gia trong lĩnh vực di sản, thiết kế và công nghiệp văn hóa cùng thảo luận về cách xây dựng những sản phẩm lưu niệm vừa mang bản sắc văn hóa Việt Nam, vừa có khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại lễ khai mạc, TS.KTS. Phan Đăng Sơn cho rằng chương trình giống như một cuộc “se duyên” giữa nghệ nhân làng nghề và cộng đồng sáng tạo. Theo ông, những người thợ thủ công đang nắm giữ kho tàng tri thức được tích lũy qua nhiều thế hệ, trong khi các nhà thiết kế và nghệ sĩ mang đến những góc nhìn mới về đời sống đương đại. Khi hai nguồn lực này gặp nhau, những chất liệu bình dị của làng nghề có thể được chuyển hóa thành các sản phẩm mới mang giá trị văn hóa, thẩm mỹ và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Theo Ban Tổ chức, Kết Duyên Sáng Tạo chỉ là hoạt động đầu tiên trong chuỗi chương trình phát triển thủ công đương đại của Hà Nội. Trong thời gian tới, nhiều hoạt động tiếp nối sẽ được triển khai như trại sáng tác liên ngành Re:Craft | Làng nghề tái sinh, cuộc thi sáng tạo dựa trên di sản Theo bước cộng đồng 2026 hay cuộc thi thiết kế trang sức Trân Bảo Việt Nam.

Nhân dịp này, Ban Tổ chức cũng chính thức phát động chương trình Open Call dành cho nghệ nhân, làng nghề, nhà thiết kế, nghệ sĩ, doanh nghiệp và các tổ chức sáng tạo trên cả nước. Những dự án được lựa chọn sẽ nhận hỗ trợ kinh phí phát triển sản phẩm, đồng hành chuyên môn trong bốn tháng, hỗ trợ truyền thông và cơ hội giới thiệu sản phẩm tại Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và hiện thực hóa các cam kết của Thành phố Sáng tạo UNESCO, chương trình mang đến một cách tiếp cận mới đối với di sản làng nghề. Thay vì chỉ bảo tồn những giá trị truyền thống như một phần ký ức của quá khứ, chương trình hướng tới việc biến di sản thành nguồn lực cho sáng tạo và phát triển.

Từ những cuộc gặp gỡ tại chợ phiên hôm nay, những ý tưởng mới đang bắt đầu được hình thành. Và từ những cuộc “kết duyên” ấy, các sản phẩm thủ công mang hơi thở đương đại, nhưng vẫn giữ được hồn cốt văn hóa Việt Nam, có thể sẽ sớm xuất hiện trên hành trình phát triển của các ngành công nghiệp văn hóa trong tương lai.

Văn Miếu - Quốc Tử Giám mang di sản đạo học Việt Nam tới UNESCO và nước Pháp

VOV.VN - Nhân kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám và 50 năm hợp tác Việt Nam - UNESCO, chuỗi triển lãm, tọa đàm và hoạt động trải nghiệm di sản sẽ diễn ra tại Trụ sở UNESCO ở Paris và Đại học Montpellier, góp phần quảng bá truyền thống hiếu học Việt Nam ra thế giới.