Lễ báo hiếu của người Jarai ở Gia Lai: Cảm ơn cha mẹ không chỉ nói bằng lời
VOV.VN - Với người Jarai ở Gia Lai, lễ báo hiếu cha mẹ là dịp để con cháu tri ân công sinh thành, đồng thời gìn giữ một nét đẹp văn hóa giàu tính nhân văn của dân tộc mình. Có những lời cảm ơn không chỉ được nói bằng ngôn từ, mà còn được gửi gắm qua một nghi lễ thiêng liêng.
Giữa không gian ấm cúng trong ngôi nhà sàn của người Jarai, bên ché rượu cần, tiếng khấn của thầy cúng vang lên như nhịp nối giữa con người với thần linh, giữa hiện tại với cội nguồn. Đây chính là lễ báo hiếu của bà Nay H'Ruyn (thường gọi là Amí Hiên) và ông Ksor Hú (thường gọi là Ama Hiên) dành cho người mẹ già của mình là bà Ksor H'Lang tại buôn M'lah, xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai.
“Ơ Yang! Cầu xin các Yang núi, Yang nước, Yang đất, Yang sông suối chứng giám. Xin cho cha mẹ được mạnh khỏe, sống lâu, bình yên. Xin xua đi điều không may, cho con cháu làm ăn thuận lợi, cuộc sống vui tươi, hạnh phúc...”.
Trong không khí trong lành của ở buôn M’lah, ngôi nhà sàn của gia đình ông Ama Hiên có rất nhiều bà con xóm giềng đến giúp đỡ, tất bật chuẩn bị lễ vật cho ngày báo hiếu. Ché rượu cần được đặt trang trọng giữa gian nhà. Gà, heo, thịt nướng đã sẵn sàng. Người thân, bà con trong buôn lần lượt đến chung vui.
Ama Hiên cho biết, đối với người Jarai, lễ báo hiếu không đo bằng mâm cao cỗ đầy hay số lượng lễ vật. Điều quý giá nhất chính là tấm lòng biết ơn của người con dành cho cha mẹ: “Người Jarai làm lễ báo hiếu không phải để phô trương. Tùy điều kiện gia đình, có thể chỉ là con gà, con heo và vài ché rượu cần. Điều quan trọng nhất là tấm lòng của con cái muốn cảm ơn cha mẹ đã sinh thành, nuôi dưỡng mình nên người”.
Sau lời khấn của thầy cúng, những nghi thức thiêng liêng lần lượt được thực hiện. Người con kính cẩn mời mẹ uống ngụm rượu cần đầu tiên, trao tặng chiếc áo thổ cẩm, đôi bông tai hay chiếc vòng đồng, gửi gắm tất cả lòng hiếu kính. Amí Hiên bày tỏ tình cảm với người mẹ chồng yêu quý: “Hôm nay chúng tôi làm lễ để nhớ công ơn mẹ đã sinh thành, nuôi con khôn lớn. Chúng tôi chỉ có chút lễ vật nhỏ và vài món quà làm kỷ niệm, mong mẹ luôn mạnh khỏe, vui cùng con cháu. Đó là tấm lòng biết ơn của chúng con”.
Không chỉ người được báo hiếu xúc động, với bà con trong buôn, đây cũng là dịp để cùng nhau nhắc lại đạo lý làm người. Mỗi lời chúc, mỗi cần rượu trao nhau đều gửi gắm mong ước về một gia đình thuận hòa, một buôn làng đoàn kết. Ông Nay Ar, người uy tín ở buôn M'lah, xã Phú Túc, tỉnh Gia Lai lặng lẽ dõi theo buổi lễ. Trong ánh mắt ông, lễ báo hiếu không chỉ là một phong tục, mà còn là bài học về lòng biết ơn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
“Cha mẹ Ama Hiên đã nuôi con trong những năm tháng khó khăn, bên bếp lửa, bằng từng hạt gạo, từng miếng ăn. Nay con cái trưởng thành, có gia đình riêng, làm lễ báo hiếu để cầu sức khỏe cho cha mẹ. Đó là việc rất đáng quý, nhắc con cháu luôn nhớ công ơn sinh thành”, ông Nay Ar cho biết.
Lễ báo hiếu của ông Ksor Joan và bà Kpă Hmir ở làng Plei Chuet, phường An Phú, tỉnh Gia Lai diễn ra trong không khí ấm cúng và xúc động. Đông đảo bà con trong dòng họ từ các buôn làng gần xa đến dự lễ với trang phục thổ cẩm truyền thống.
Trong âm thanh thánh thót của dàn chiêng, vợ chồng chị Kpă H’Sukơ (con gái út trong gia đình) trao chiếc còng đồng, chiếc chăn ấm và đùi heo thui, mang tính tượng trưng, thể hiện sự quan tâm cuộc sống của cha mẹ. chị Kpă H’Sukơ nói: “Thưa cha, thưa mẹ! Hôm nay chúng con chỉ có chút lễ vật dâng lên cha mẹ. Cảm ơn cha mẹ đã sinh thành, nuôi nấng chúng con nên người. Chúng con chỉ mong cha mẹ luôn mạnh khỏe, sống lâu để vui cùng con cháu”.
Có lẽ, với bất cứ người cha, người mẹ nào, niềm hạnh phúc lớn nhất không phải những món quà được trao, mà là được chứng kiến con cái trưởng thành, biết nhớ về cội nguồn. Bà Kpă Hmir cũng rất vui mừng và xúc động trước sự trưởng thành, khôn lớn của các con, đặc biệt là lòng hiếu thảo với đấng sinh thành. Bà Kpă Hmir nói: “Ngày trước cha mẹ nghèo lắm, nuôi các con bằng tất cả những gì mình có. Hôm nay nhìn các con trưởng thành, biết nhớ đến cha mẹ, chúng tôi vui và biết ơn nhiều lắm. Chỉ mong các con luôn khỏe mạnh, gia đình hạnh phúc”.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều phong tục truyền thống dần mai một, lễ báo hiếu của người Jarai ở tỉnh Gia Lai vẫn được gìn giữ như một sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Dưới mái nhà sàn, bên ché rượu cần và trong tiếng chiêng ngân vang, lời cảm ơn cha mẹ không chỉ được nói thành lời, mà còn được gửi gắm qua từng nghi lễ, từng món quà, từng cái nắm tay của con cháu.
Đặc sắc lễ cúng lúa mùa của người Jarai
VOV.VN - Trước mỗi vụ gieo trồng, người Jarai ở Tây Nguyên đều tổ chức lễ cúng lúa mùa để cầu thần linh che chở, ban cho mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, cuộc sống no ấm và yên bình.
