"Ngựa về phố": Từ văn hóa Tây Nguyên đến hơi thở nghệ thuật hiện đại

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 1

Trưng bày chuyên đề “Ngựa về phố” khai mạc ngày 8/1/2026 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đưa hình tượng con ngựa từ chiều sâu văn hóa truyền thống bước vào không gian nghệ thuật đương đại, mở đầu chuỗi hoạt động văn hóa chào xuân Bính Ngọ. Giữa không gian di tích, trưng bày “Ngựa về phố” tôn vinh hình tượng ngựa như biểu tượng của sức mạnh, ý chí bền bỉ và tinh thần không ngừng tiến bước trong năm mới.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 2

Trưng bày giới thiệu các tác phẩm điêu khắc ngựa mang đậm dấu ấn văn hoá Tây Nguyên của nhà nghiên cứu Đặng Minh Tâm. Các tác phẩm giữ nguyên những nét đục, nét tạc mộc mạc, không sơn phết qua đó phản ánh tinh thần ngay thẳng, tự do và bản chất chân thực của con người Tây Nguyên.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 3

Nhà nghiên cứu Đặng Minh Tâm chia sẻ: “Các tác phẩm đều mang đường nét điêu khắc đặc trưng của Tây Nguyên: giữ nguyên nét đục, nét tạc, không làm bóng, không sơn phết. Chính vì thế, không có con ngựa nào giống nhau. Mỗi tác phẩm là một cá tính, một cảm xúc riêng, thể hiện sự tự do trong sáng tạo và sự đa dạng trong văn hoá của từng tộc người”.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 4

Giữa không gian di tích quốc gia đặc biệt, trưng bày “Ngựa về phố” tạo nên cuộc đối thoại thú vị giữa di sản nghìn năm và tinh thần sáng tạo đương đại, thu hút sự chú ý ngay từ những bước chân đầu tiên.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 5

Nghề làm tượng gỗ dân gian là một trong những nghề truyền thống quan trọng của người Tây Nguyên, bên cạnh nghề đan lát, nghề rèn, dệt thổ cẩm, làm rượu cần.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 6

Theo nhà nghiên cứu Đặng Minh Tâm, nghề làm tượng không được truyền dạy qua trường lớp, mà được trao truyền từ người này sang người khác, bằng cảm hứng, bằng trải nghiệm và sự sáng tạo cá nhân. Chính điều đó làm nên sức sống riêng của tượng gỗ Tây Nguyên – tự do, không khuôn mẫu, không rập khuôn.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 7

Không gian trưng bày mở, cho phép người xem di chuyển linh hoạt, cảm nhận nhịp điệu “chuyển động” xuyên suốt của hình tượng ngựa.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 8

Sự kết hợp giữa ánh sáng và chất liệu giúp các tác phẩm về ngựa trở nên nổi bật, tạo chiều sâu thị giác trong không gian cổ kính của Văn Miếu.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 9

Không gian trưng bày gợi mở sắc thái Tây Nguyên với những tác phẩm nghiên cứu văn hóa, đưa hình tượng ngựa trở về mạch nguồn đời sống tinh thần của các cộng đồng bản địa.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 10

Các tác phẩm của nhà nghiên cứu Đặng Minh Tâm tái hiện mối quan hệ bền chặt giữa con ngựa và sinh hoạt văn hóa Tây Nguyên, nơi ngựa gắn với hành trình, lễ nghi và ký ức cộng đồng.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 11

Hình ảnh con ngựa hiện lên trong bối cảnh Tây Nguyên không chỉ là phương tiện di chuyển, mà còn là biểu tượng của sức mạnh, lòng trung thành và sự gắn bó với đất trời.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 12

Những tư liệu nghiên cứu về ngựa trong đời sống các dân tộc Tây Nguyên được trưng bày như những lát cắt văn hóa, phản ánh chiều sâu lịch sử và nhân học.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 13

Không gian trưng bày sử dụng ngôn ngữ thị giác mộc mạc, gần gũi, gợi liên tưởng đến nhịp sống chậm rãi nhưng bền bỉ của vùng cao nguyên.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 14

Nghệ nhân Y Bhiông Buôn Yă thể hiện hoa văn cổ xuất hiện trên thổ cẩm vào gỗ.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 15

Nghệ nhân Y Bhiông Buôn Yă muốn gửi gắm những hình ảnh ngựa mạnh mẽ, chăm chỉ làm việc cùng những chiếc bầu nước, cồng chiêng... đậm chất Tây Nguyên vào tác phẩm.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 16

Tác phẩm sắp đặt của nhóm Lamphong Studio và họa sĩ Lê Huy đặt hình tượng ngựa trong không gian mở, tạo cuộc đối thoại trực tiếp giữa nghệ thuật đương đại và di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 17

Tác phẩm của Lamphong Studio và họa sĩ Lê Huy phản ánh cách tiếp cận sáng tạo, đưa biểu tượng truyền thống bước vào bối cảnh nghệ thuật đương đại.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 18

Hình tượng ngựa trong trưng bày vừa quen thuộc, gần gũi, vừa mang tinh thần thời đại, phản ánh khát vọng chuyển mình của xã hội hôm nay.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 19

Trong không gian biểu tượng của đạo học, hình ảnh con ngựa gợi nhắc hành trình học tập bền bỉ, tinh thần lập thân, lập nghiệp của bao thế hệ người Việt.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 20

Một tác phẩm sắp đặt được đặt giữa sân Văn Miếu, tạo nên sự giao thoa trực tiếp giữa nghệ thuật đương đại và không gian kiến trúc cổ kính.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 21

Hình tượng ngựa được thể hiện qua nhiều chất liệu và hình thức nghệ thuật khác nhau, phản ánh sự đa dạng trong tư duy sáng tạo của các tác giả.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 22

“Ngựa về phố” không chỉ kể câu chuyện về một biểu tượng văn hóa, mà còn gợi mở suy ngẫm về mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 23

Nhà nghiên cứu văn hoá Tây Nguyên Đặng Minh Tâm trực tiếp giới thiệu các nội dung trưng bày, chia sẻ về hành trình nghiên cứu hình tượng ngựa trong đời sống tinh thần của các cộng đồng bản địa.

ngua ve pho tu van hoa tay nguyen den hoi tho nghe thuat hien dai hinh anh 24

Trưng bày chuyên đề “Ngựa về phố” diễn ra đến hết tháng 3/2026 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Diễn ra trong không gian biểu tượng của đạo học Việt Nam, trưng bày “Ngựa về phố” không chỉ giới thiệu những cách tiếp cận mới mẻ về hình tượng ngựa, mà còn khơi gợi tinh thần hành động, ý chí bền bỉ và khát vọng vươn xa trong năm Bính Ngọ.