Nguy cơ biến mất của các sắc phong ở phía Đông Đắk Lắk
VOV.VN - Trong gia tài di sản văn hóa của vùng đất Phú Yên xưa (nay là tỉnh Đắk Lắk), di sản Hán Nôm chiếm vị trí quan trọng. Đây là bằng chứng xác thực về quá trình hình thành cộng đồng và dòng tộc suốt hơn 400 năm qua.
Trọng tâm của khối di sản này là hệ thống 243 sắc phong quý giá, trải dài từ đời vua Lê Thế Tông năm 1596 đến đời vua Bảo Đại năm 1945. Thế nhưng, thiên tai và thời gian đang đẩy những "báu vật" này trước nguy cơ biến mất vĩnh viễn.
Các sắc phong ở các địa phương phía Đông tỉnh Đắk Lắk, được lưu giữ tại các đình, đền, miếu, các nhà thờ dòng họ. Trong số 243 sắc phong được biết đến, sắc phong sớm nhất từ đời vua Lê Thế Tông, niên hiệu Quang Hưng thứ 19 (1596), phong Lương Văn Chánh làm Đặc tiến Phụ quốc Thượng tướng quân cai quản công việc quân vụ của 4 vệ Thần vũ, tước Phù Nghĩa hầu, hiện đang lưu giữ tại đền thờ Lương Văn Chánh, xã Phú Hòa 1. Sắc muộn nhất từ đời vua Bảo Đại thứ 20 (1945), phong cho tiền hiền thôn Tân Mỹ, xã Hòa Phú (nay là xã Sơn Thành). Có sắc phong chức tước, có sắc phong thần vị là người địa phương có công lớn với làng, với nước, được dân thờ cúng, ngưỡng vọng.
Dù được bảo quản cẩn thận, nhưng sau hàng trăm năm, các sắc phong bị xuống cấp trầm trọng. Đặc biệt, trong đợt lũ lịch sử cuối năm 2025, nhiều đình, miếu - nơi lưu giữ các sắc phong bị ngập sâu, nhiều sắc phong bị ngâm nước dẫn đến hư hỏng. 5 sắc phong lưu giữ tại di tích Quốc gia lẫm Phú Lâm, (lẫm: giống như đình làng ở Bắc Bộ - PV) phường Phú Yên là một ví dụ.
Ông Huỳnh Thắng, người trông coi lẫm Phú Lâm, phường Phú Yên cho biết: "Lũ lụt khi nước vô, cái lẫm ngập sâu quá, tơi mái luôn, sắc phong không gỡ ra được. Mời viện bảo tàng xử lý rồi mà không được, giờ vẫn giữ nguyên trạng cuốn lại để sau này Trung ương có xử lý được thì xử lý chứ giờ thì chịu".
Cùng cảnh với những sắc phong tại Lẫm Phú Lâm, tại Lăng Ông Đông Tác có 3 sắc phong phong cho thần Nam Hải, Thủy Long Thần Nữ và Thành Hoàng làng Đông Tác cũng bị hư hao nghiêm trọng.
Ông Lê Thế Trung, Ban lạch (tổ quản lý do ngư dân bầu ra -PV) Đông Tác cho biết: "Ở Đông Tác có tới 3 sắc, chừng giở ra thì thấy mối ăn hết. Mấy chú mới đi mua mấy tờ giấy vàng về, từ đó gỡ và trang trải qua, giờ ngoài lăng còn 2 cái".
Thực hiện Nghị quyết 80 của Bộ chính trị và Chương trình hành động của Chính phủ về văn hóa, vừa qua phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk đã khảo sát đánh giá lại hiện trạng các di tích, di sản văn hóa, nhưng địa phương lúng túng trong việc triển khai công tác bảo tồn, khôi phục những di sản đã xuống cấp.
Ông Nguyễn Hồ Bảo Khôi, Phó Chủ tịch UBND phường Phú Yên, cho biết: "Đối với các đình, lẫm các sắc phong đã ngập nhưng giờ để phục chế, phục dựng lại nó rất là khó. Cho nên cái này chúng tôi tiếp tục kiến nghị UBND tỉnh và Sở Văn hóa có hướng tháo gỡ để cho địa phương triển khai thuận lợi trong thời gian đến".
Sắc phong là loại hình tư liệu Hán Nôm có giá trị, là loại văn bản hành chính của triều đình. Về mặt lịch sử, sắc là bằng chứng chính xác ghi lại những thay đổi trong triều đại, sự ra đời của các làng cũ và mới, hoặc sự biến đổi của các đình, chùa, miếu. Về mặt tín ngưỡng, qua sắc có thể biết được phong tục, tín ngưỡng của cư dân địa phương. Về khía cạnh địa dư chí, sắc còn giúp tìm hiểu một địa danh đã thay đổi như thế nào dưới các triều đại.
Theo nhà nghiên cứu văn hóa Nguyễn Danh Hạnh, việc bảo tồn, gìn giữ hệ thống sắc phong là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay: "Các di sản còn tồn tại, còn lưu giữ ở các di tích thì hệ thống sắc phong là một trong những di sản rất quan trọng bởi vì đó là nguồn tư liệu để nghiên cứu về phong tục tín ngưỡng, về lịch sử văn hóa của vùng đất đó. Tuy nhiên, sắc phong nó có đặc điểm là nó được làm trên các vật liệu dễ hư hỏng cho nên việc bảo tồn hết sức quan trọng. Để bảo tồn cái này thì trong rất nhiều giải pháp thì có một giải pháp là số hóa để bảo tồn lâu dài".
Sắc phong Việt Nam bị rao bán tại Trung Quốc: Các bên tiếp tục phối hợp xử lý
VOV.VN - Đại diện Cục Văn hoá và Du lịch Thượng Hải (Trung Quốc) thông báo đã yêu cầu tạm dừng việc đấu giá sắc phong Việt Nam và sẵn sàng phối hợp để xác minh thông tin.
