Kỳ II: Pa Ủ hồi sinh

>> Kỳ I: Quá khứ buồn về một tộc người

Muốn cứu người La Hủ ở xã Pa Ủ, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu thoát khỏi đói nghèo và lạc hậu thì phải vận động được người dân bỏ thuốc phiện. Một kế hoạch cai nghiện đầu tiên được tổ chức tại Đồn biên phòng 309. Cán bộ xã, bản là những đối tượng đầu tiên được vận động. Thành công bước đầu của kế hoạch này đã và đang dấy lên làn sóng cổ vũ những người nghiện trong xã kiên quyết từ  bỏ “nàng tiên nâu” để làm lại cuộc đời.

Khó cũng phải làm

Trước tình trạng người La Hủ quằn quại trong làn khói thuốc phiện. Đồn biên phòng 309 đã tham mưu cho Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh Lai Châu thực hiện riêng một chương trình cai nghiện thí điểm ở Pa Ủ. Thực ra, trước đây ở xã đã nhiều lần tổ chức cai nghiện tại cộng đồng. Tuy nhiên, cách làm đó chẳng khác nào “muối bỏ biển”, vì chưa một con nghiện nào bỏ được.

Các tổ, đội của đồn biên phòng 309 được triển khai về 12/12 bản của xã để vận động người dân cai nghiện. Lúc đầu, những con nghiện nặng kịch liệt phản đối kế hoạch này của đồn. Không ít người còn bảo: Thà rằng cán bộ giết tôi còn hơn bắt tôi bỏ thuốc phiện. Chiến sĩ đến nhà vận động là họ bỏ trốn vào rừng. Ngay cả đội ngũ cán bộ xã, bản khi ấy cũng không ủng hộ. Phải vất vả lắm, các chiến sĩ mới tiếp cận được với họ. Sau khi giải thích cặn kẽ, nghiện thuốc phiện là nguyên nhân căn bản dẫn tới sự đói nghèo của Pa ủ hiện nay, nếu cai được nghiện thì sẽ tốt cho bản thân, gia đình và cho xã hội. Hơn nữa, lần này cai nghiện sẽ được đồn tạo mọi điều kiện về ăn, ở, sinh hoạt, cũng như phát thuốc miễn phí.

Anh Ne đã được cai nghiện ma tuý, nay tích cực làm lụng xây dựng cuộc sống mới

Từ chỗ “oán trách” cán bộ, giờ nhiều người sẵn sàng xung phong lên đồn để cai. Vào đầu tháng 4/2008, 15 người nghiện đã lên đồn tập trung. Trước đó, Bộ chỉ huy Biên phòng tỉnh Lai Châu đã có một bước đi tiền trạm là liên hệ với Viện điều trị các bệnh hiểm nghèo ở Hà Nội để mua thuốc. Loại thuốc Citimax này cai nghiện rất hiệu nghiệm, nếu làm đúng quy trình sẽ mang lại hiệu quả cao. Hơn nữa, những con nghiện ở Pa Ủ mới dừng lại ở mức nghiện á phiện, nên sẽ dễ cai hơn.

Không giống như những lần cai nghiện trước, những con nghiện được các bác sĩ quân y cho uống thuốc đều đặn. Ngoài ra, các chiến sĩ biên phòng cũng canh phòng rất cẩn mật, không một con nghiện nào có thể ra ngoài được. Trong quá trình cai, đồn còn vận động họ lao động, làm những việc nhẹ cho quên cơn nghiện đang dày vò kết hợp giao lưu văn nghệ. Không ngờ cách làm đó lại rất hiệu nghiệm, các con nghiện tỏ ra biết nghe lời và quyết tâm cai bằng được.

Trung tá Phạm Tiến Nam, Chính trị viên đồn biên phòng 309 nhớ lại, những hôm đó cả đồn vui như ngày hội. Chỉ chưa đầy một tuần, 15 con nghiện đã cắt được cơn. Kết quả này nằm ngoài sự mong đợi. “Đồn cũng muốn cai hết cho bà con, nhưng vì kinh phí, cũng như lượng thuốc thử nghiệm có hạn, nên đành hứa với bà con vào dịp khác”, Trung tá Nam nói.

Đúng nửa tháng sau, 15 con nghiện đã có thể ra cuốc đất trồng rau, vui chơi thể thao với các chiến sĩ và tắm rửa ngay tại đồn. Ai cũng khoẻ khoắn trở lại, chứ không ngáp ngắn thở dài như trước nữa. Lần đầu tiên Pa Ủ có người nghiện bỏ được thuốc phiện mà vẫn sống khoẻ mạnh khiến những con nghiện khác hết sức ngạc nhiên. 

Quyết tâm làm lại cuộc đời

Cùng các chiến sĩ biên phòng xuống thăm bản Tân Biên (tên bản là do Đồn 309 đặt với hy vọng bà con La Hủ sớm định canh, định cư ở bản mới) giờ đã có nhiều sự đổi thay. Hình ảnh những con nghiện nằm co quắp bên bàn đèn không còn. Thay vào đó là cánh trai tráng đã biết đi làm nương giúp vợ. Công dân La Hủ đầu tiên mà chúng tôi gặp là anh Lý Phì Hừ, Phó Chủ tịch xã mới bỏ được “nàng tiên nâu” tròn 6 tháng. Vừa vào đến nhà, anh đã vui mừng khoe với mấy chiến sĩ biên phòng: “Nói thật lòng mình là tôi bỏ được thuốc phiện rồi. Không còn hút nữa đâu”. Như để minh chứng thêm cho lời nói của mình, anh chỉ tay lên gác bếp, những bắp ngô giống treo lủng lẳng trên đó. Cạnh chiếc giường ngủ có khoảng 15 bao thóc to. Trước đây những thứ đó chưa bao giờ hiện hữu trong nhà anh cả. Từ ngày bỏ được á phiện, anh còn biết đi làm nương làm rẫy cùng vợ.

Theo anh Hừ, trong đợt cai nghiện vừa rồi, bản Tân Biên có 5 người đã bỏ được thuốc phiện. Cách nhà anh Hừ không xa là nhà của anh Ne - chồng của chị Vàng Mò Lu, chủ tịch Hội phụ nữ xã. Thấy cán bộ biên phòng đến chơi, cả nhà tíu tít ra đón. Chị Lu vừa đi học xong lớp trung cấp chính trị ngoài tỉnh về, mừng ra mặt, khoe: “Về nhà thấy anh ấy chăm sóc đàn con đâu ra đấy, tôi vui lắm. Từ ngày bỏ được thuốc phiện anh ấy chịu khó làm hẳn lên”.

Tiếng lành đồn xa, những người nghiện ở trong xã rầm rầm kéo nhau lên Đồn biên phòng 309 xin cai nghiện. Có người nửa đêm cũng lên đồn xin các cán bộ biên phòng “cho tôi cai nghiện”, vì hôm trước đi làm nương xa, không biết có chương trình này.

Nhớ lại những ngày còn quay quắt bên bàn đèn, anh Ne vẫn còn hơi thẹn. Khi ấy, nhà có cái gì bán được, anh bán đi hết để mua thuốc hút. Đến nỗi, cái quần đùi của bọn trẻ cũng không có để mặc. “Không có cán bộ biên phòng vận động bỏ thuốc phiện, chắc tôi không có ngày hôm nay”, anh Ne rơm rớm nước mắt khi nhớ lại quãng đời buồn tủi của mình.

Bản Pa Ủ đến hôm nay vẫn là bản có nhiều người nghiện thuốc phiện nhất. Anh Thàng A Lòng, Phó chủ tịch xã cũng là người đầu tiên trong bản bỏ được thuốc phiện. Hôm chúng tôi đến thăm, anh vừa vào rừng chặt cây giúp bà con trong bản dựng nhà. Khi nói về bản mình, giọng anh vẫn chưa vui: “Bản mình còn nhiều người nghiện lắm. Mong muốn của mình là vận động mọi người từ bỏ “nàng tiên nâu” giống mình. Ngay bố và mẹ mình vẫn còn nghiện đấy. Mình không lo sao được”.

Nỗi lo của anh cũng là việc mà Đồn biên phòng trăn trở. Chỉ khi nào bà con đoạn tuyệt được với cây thuốc phiện mới hy vọng một tương lai tươi sáng cho Pa ủ. Giữa tháng 11/2008, đồn lại tiếp tục phối hợp với các cơ quan ban ngành của huyện Mường Tè tổ chức cai nghiện tiếp cho 60 con nghiện ở 4 bản Tân Biên, Pa Ủ, Thăm Pa và Nhú Ma. Sau đợt cai nghiên thành công cho 15 người tại Đồn, giờ bà con có vẻ phấn chấn lắm. Anh Lòng cho biết thêm: “Cán bộ xã, bản đang rất đồng lòng với chủ trương này. Tôi tin rằng, cuộc vận động cai nghiện lần này sẽ mang lại kết quả”.

Không chỉ có những cán bộ biên phòng hết lòng vì người La Hủ ở Pa Ủ. Đội ngũ giáo viên nơi đây cũng đang ngày đêm miệt mài vén mây mù đưa con chữ đến với con em đồng bào La Hủ./.