Điều hành giá xăng dầu:

Đã đến lúc sòng phẳng chuyện lỗ-lãi

Cần công khai và kiểm toán sự chính xác của các con số tự kê, tự giải trình của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

Xăng dầu là mặt hàng rất nhạy cảm, là đầu vào cho nhiều ngành kinh tế. Mỗi biến động nhỏ của giá xăng dầu cũng có tác động hiệu ứng tâm lý ngay lập tức tới sản xuất kinh doanh và giá cả tiêu dùng xã hội.

Thị trường đang bị méo mó

Theo các chuyên gia kinh tế, qua các lần điều chỉnh tăng, giảm giá cho thấy điều hành giá chưa sát với diễn biến thị trường. Khi giá xăng dầu thế giới lên, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu kêu lỗ và đề nghị tăng ngay giá bán; song khi giá xăng dầu thế giới giảm thì các doanh nghiệp lại trì hoãn việc giảm giá nhằm tăng thêm lợi nhuận.

“Khi giá xăng dầu thế giới xuống thấp, doanh nghiệp nhập khẩu bắt đầu có lãi, nhiều khi chưa bù đủ phần lỗ nhưng hướng về người tiêu dùng và sức ép của dư luận, liên Bộ thường chỉ đạo điều chỉnh giảm giá ngay. Hoặc một số doanh nghiệp có lợi thế mua hàng đúng vào dịp giá thế giới thấp không tự giác đăng ký giảm giá bán ở hệ thống đại lý của mình nên lãi cao từ 500-600 đồng/lít, thậm chí có thời điểm 800-900 đồng/lít. Điều này dẫn đến thị trường hỗn độn, các đại lý, tổng đại lý không chấp hành đúng Nghị định 84, cùng một lúc ký hợp đồng với nhiều đầu mối và lựa chọn mua của đầu mối có mức thù lao cao hơn. DN có lợi thế thì tiêu thụ mạnh còn DN không có lợi thế không bán được. Tổng đại lý được hưởng lợi lớn trong khi người dân vẫn phải mua theo đúng giá qui định” – ông Trần Xuân Hải – Học viện Tài chính phân tích.

Trước thực tế điều hành giá xăng dầu, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú cảnh báo là “sẽ vỡ hệ thống phân phối xăng dầu”! Nhiều người đặt câu hỏi: DN xăng dầu đang “dọa” Nhà nước?

Thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú khẳng định: “Với tư cách là người quản lý các doanh nghiệp xăng dầu, tôi khẳng định là chưa có doanh nghiệp nào "dọa" Nhà nước cả. Có chăng chỉ tôi mới là người đi "dọa" các doanh nghiệp về chuyện sẽ rút giấy phép”.

Ngoài ra, những mâu thuẫn trong việc công bố các khoản lỗ, lãi mới đây của Tổng Công ty xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) đã khiến nhiều người bất bình và nghi ngờ sự không trung thực, minh bạch trong quản lý điều hành của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu hiện nay.

Ông Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu Kinh tế Xã hội Hà Nội, cho rằng, cơ chế giá xăng dầu của Việt Nam thời gian qua còn bộc lộ quá nhiều lúng túng và rối rắm, doanh nghiệp liên tục kêu lỗ để tăng giá bán. Những giải trình về vấn đề lỗ lãi không trung thực, minh bạch, khiến dư luận bất bình và cần có cơ quan kiểm toán độc lập, công khai đứng ra kiểm chứng.

“Giá xăng dầu vốn rất minh bạch, giá của thế giới như thế nào chúng ta đều biết hết nhưng tại sao khi đến Việt Nam thì giá lại trở nên tù mù, không ai biết như thế nào là hợp lý. Kinh doanh xăng dầu vốn có lãi nhất thế mà đến Việt Nam lại trở thành lỗ toàn diện. Nhà nước luôn luôn phải bù lỗ, doanh nghiệp lúc nào cũng kêu lỗ. Rõ ràng, không ai có lợi trong cơ chế điều hành hiện nay, DN thì lỗ mà người dân thì không hài lòng” – ông Phong nói.

Chính vì vậy, theo ông Nguyễn Minh Phong, cần công khai và kiểm toán sự chính xác của các con số tự kê, tự giải trình của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu để có căn cứ hợp lý xác định mức điều chỉnh giá xăng dầu bán ra của các doanh nghiệp này.

Trước những nghi ngờ của dư luận, ông Bùi Ngọc Bảo – Tổng Giám đốc Petrolimex trần tình: “Xin khẳng định từ trước tới nay, Petrolimex luôn thực hiện theo chỉ đạo của Nhà nước, liên Bộ, Chính phủ. Chúng tôi nghiêm túc trong việc thông tin, báo cáo, thể hiện trong kết quả kinh doanh của mình. Không có chuyện Tổng công ty báo cáo không đúng tình hình để làm rối quản lý kinh doanh xăng dầu. Đối với hoạt động theo giá, lợi nhuận nhiều nhất của Tổng công ty là dầu DO với mức 540 đồng, chứ không có việc Tổng công ty có lợi nhuận siêu cao tới 780 đồng cộng thêm 300 đồng lãi định mức. Nếu đúng là lãi 780 đồng cộng 300 đồng thì tôi xin giảm hẳn 1.000 đồng/lít xăng”.

Dư luận đang rất mong chờ kết quả của 3 đoàn kiểm tra mới được Bộ Tài chính thành lập để sớm sáng tỏ thực hư câu chuyện lỗ lãi của các doanh nghiệp xăng dầu?! Câu hỏi đặt ra ở đây là, Petrolimex luôn kêu lỗ nhưng khi tuyên bố IPO DN lại đưa ra con số lãi 2.500 tỷ trong năm nay. Bộ trưởng Tài chính Vương Đình Huệ cũng đề nghị doanh nghiệp giải trình rõ vấn đề này để có thể trả lời trước Quốc hội.

Cần tách bạch các mục tiêu

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú bày tỏ quan điểm: “Quản lý xăng dầu chỉ khó khi chúng ta cùng lúc theo đuổi quá nhiều mục tiêu khác nhau. Khi muốn ổn định xã hội, thông qua việc giữ giá thấp hợp lý cho người dân, thấp hơn giá thế giới, thấp hơn giá cơ sở thì chúng ta mâu thuẫn với việc đảm bảo an ninh năng lượng. Thời gian qua, chúng tôi vẫn dung hòa hai việc này nhưng chúng ta chưa giải quyết được là làm sao xử lý lỗ tích lũy”.

Ông Nguyễn Minh Phong, Viện Nghiên cứu Kinh tế Xã hội Hà Nội cũng khẳng định, cần tách bạch mục tiêu kinh doanh và mục tiêu chính trị trong kinh doanh xăng dầu. Qua đó, cần duy trì Quỹ an ninh năng lượng (Quỹ Bình ổn giá) để thực hiện các mục tiêu quan trọng của đất nước trong những thời điểm cần thiết.

Để công tác điều hành giá xăng dầu được minh bạch, có lợi cho người tiêu dùng hơn, PGS. TS Ngô Trí Long, nguyên Viện Phó Viện nghiên cứu giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng: Với thị trường xăng dầu còn độc quyền (vẫn còn DN chiếm tới hơn 60% thị phần), Nhà nước cần kiểm soát giá bằng hình thức định giá, kết hợp với nhiều biện pháp nhằm khuyến khích tạo điều kiện cho cạnh tranh. “Petrolimex còn chiếm thị phần trên 55% có nghĩa là còn tình trạng độc quyền thì Nhà nước phải định giá. Nhà nước định giá không phải theo cơ chế mệnh lệnh hành chính mà hoàn toàn tuân thủ theo đúng quy luật của cơ chế thị trường. Nghĩa là Nhà nước phải kiểm soát giá và điều tiết lợi nhuận chứ chưa thể để DN tự định giá.

Ông Ngô Trí Long cũng cho rằng, để tạo thị trường cạnh tranh thực sự thì nên tách Petrolimex thành 2 công ty nhằm giảm sự độc quyền.

Còn Bộ trưởng Bộ Tài chính Vương Đình Huệ cho rằng, tại thời điểm này, Nhà nước chưa thể thả nổi giá xăng dầu cho doanh nghiệp quyết định, nhất là việc kinh doanh xăng dầu vẫn còn yếu tố độc quyền. Việc điều hành giá xăng dầu phải kiên trì theo cơ thị trường có sự quản lý của Nhà nước, phù hợp với mục tiêu bình ổn kinh tế vĩ mô, kiềm chế lạm phát, đảm bảo an sinh xã hội. Bộ trưởng đặc biệt nhấn mạnh đến yếu tố minh bạch chính sách và thông tin.

Định hướng điều hành giá xăng dầu theo Nghị định 84 của Chính phủ là đúng và cần thiết. Tuy nhiên, trong tình hình hiện nay với mục tiêu kiềm chế lạm phát phải đặt lên hàng đầu thì việc thả giá xăng dầu cho DN tự quyết định còn cần thêm thời gian và các điều kiện cần thiết khác./.

Vũ Hạnh
Video đang được xem nhiều
Ảnh: Quân đội Nga tập trận Zapad ở cửa ngõ châu Âu gây rúng động NATO
VOV.VN - Dù Nga đã trấn an, phương Tây và NATO vẫn rất lo ngại về cuộc tập trận Zapad có sự tham gia của quân đội Nga ở nơi tiếp giáp với các nước Baltic.
VOV_AllPage
VOV_BalloonAds
x