VOV Sonata - FM89: Tạo một dòng chảy âm nhạc tinh hoa 24/24h trên sóng phát thanh

Hôm nay (20/10), Đài Tiếng nói Việt Nam bắt đầu phát sóng thử nghiệm VOV Sonata - FM89, kênh âm nhạc chuyên biệt về giao hưởng, thính phòng và jazz. Kênh ra đời trong bối cảnh Đảng, Nhà nước đặt ra những yêu cầu mới về phát triển văn hóa, đồng thời thói quen nghe nhạc của công chúng đang có nhiều thay đổi trong môi trường số.

Nhân dịp VOV Sonata - FM89 bắt đầu phát sóng thử nghiệm, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam đã phỏng vấn nhà báo Phạm Mạnh Hùng, Phó Tổng Giám đốc VOV, người trực tiếp phụ trách kênh, về định hướng phát triển và những kỳ vọng dành cho kênh âm nhạc chuyên biệt này.

Không đơn thuần là một kênh phát nhạc 24/24 giờ

PV: Thưa ông, vì sao VOV lựa chọn xây dựng một kênh chuyên biệt về giao hưởng, thính phòng và jazz ở thời điểm này? Lãnh đạo Đài kỳ vọng kênh sẽ mang đến điều gì mới cho người nghe?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: Việc xây dựng VOV Sonata - FM89 là thực hiện ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa, đồng thời cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Khi được giao nhiệm vụ, trong khoảng ba tháng, lãnh đạo Đài Tiếng nói Việt Nam và Ban Thường vụ Đảng ủy Đài đã khẩn trương triển khai, phân công nhiệm vụ cho từng đơn vị. Chúng tôi xác định đây sẽ là một kênh âm nhạc chuyên biệt, trong đó giao hưởng, thính phòng là dòng âm nhạc chủ đạo, bên cạnh một số thể loại phù hợp như jazz. Kênh phát nhạc liên tục, lời dẫn được tiết chế và không có quảng cáo, hướng tới phục vụ nhu cầu thưởng thức âm nhạc của công chúng.

Đài đã tham vấn các chuyên gia quốc tế để xây dựng khung chương trình, mời chuyên gia hỗ trợ đào tạo đội ngũ phóng viên, biên tập viên; đồng thời triển khai các thủ tục liên quan đến giấy phép, kỹ thuật, bản quyền và nguồn nội dung. Chúng tôi cũng đang thực hiện các thủ tục để VOV tham gia Hiệp hội Phát thanh - Truyền hình châu Âu (EBU) với tư cách thành viên liên kết, qua đó có thêm cơ hội tiếp cận nguồn âm nhạc cổ điển phong phú từ các đài phát thanh, truyền hình quốc tế.

VOV có một truyền thống lâu dài trong lĩnh vực văn hóa, văn học, nghệ thuật. Từ khi thành lập năm 1945 đến nay, bên cạnh nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền, Đài luôn có những chương trình văn hóa, văn học, âm nhạc đồng hành cùng đời sống tinh thần của công chúng. Vì vậy, sự ra đời của VOV Sonata - FM89 cũng thể hiện trách nhiệm của một cơ quan truyền thông quốc gia trong việc góp phần làm phong phú đời sống văn hóa của nhân dân.

Trong bối cảnh công chúng có rất nhiều lựa chọn, đặc biệt trên môi trường số, chúng tôi vẫn cho rằng việc xây dựng một kênh âm nhạc chuyên biệt là một quyết định có tính chiến lược. VOV muốn phát huy lợi thế của phát thanh quốc gia để tạo ra một sản phẩm văn hóa tinh thần có chất lượng, vừa phục vụ nhu cầu thưởng thức của công chúng, vừa góp phần thúc đẩy sự phát triển của âm nhạc giao hưởng, thính phòng Việt Nam, tôn vinh các tác giả, nghệ sĩ Việt Nam.

Chúng tôi kỳ vọng VOV Sonata - FM89 sẽ trở thành một không gian âm nhạc đặc sắc, nơi công chúng có thể tiếp cận những giá trị âm nhạc tinh hoa của Việt Nam và thế giới một cách thường xuyên, gần gũi hơn.

PV: Hiện nay công chúng có rất nhiều cách nghe nhạc, đặc biệt trên các nền tảng số. VOV muốn tạo điểm riêng gì cho VOV Sonata - FM89 để người nghe lựa chọn và gắn bó với kênh, thưa ông?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: Điểm khác biệt trước hết nằm ở cách xây dựng một dòng âm nhạc liên tục trong 24 giờ. Đây không phải là những chương trình âm nhạc riêng lẻ như trước đây mà là một kênh chuyên biệt, có một phong cách và cấu trúc hoàn toàn khác.

VOV Sonata - FM89 được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của các đài phát thanh quốc tế đã có nhiều năm làm những kênh âm nhạc cổ điển. Nhạc được phát liên tục, lời dẫn rất tiết chế, không có quảng cáo. Các khung giờ sáng, trưa, chiều, tối và đêm được nghiên cứu để lựa chọn những loại hình, tác phẩm phù hợp với trạng thái, cảm xúc và nhu cầu tiếp nhận của người nghe ở từng thời điểm trong ngày.

Một điểm nữa là nguồn âm nhạc của kênh được lựa chọn từ nhiều nguồn phong phú, trong đó có những bản ghi của các nghệ sĩ, dàn nhạc nổi tiếng trên thế giới. Nhưng điều quan trọng không chỉ là có một kho nhạc lớn. Dấu ấn của những người làm chương trình nằm ở việc lựa chọn tác phẩm nào, sắp xếp ra sao, đặt tác phẩm ở thời điểm nào để tạo thành một dòng chảy phù hợp với người nghe.

Trên các nền tảng số, người dùng thường chủ động tìm bài mình thích để nghe. Với VOV Sonata - FM89, các biên tập viên đóng vai trò tuyển chọn, giới thiệu và sắp xếp những “món ăn tinh thần” cho công chúng. Tôi cho rằng chính sự lựa chọn và biên tập một cách tinh tế ấy sẽ tạo nên bản sắc riêng cho kênh.

Tất nhiên, đây mới là giai đoạn đầu. Trong quá trình vận hành, chúng tôi sẽ tiếp tục lắng nghe phản hồi của công chúng để điều chỉnh format, lựa chọn tác phẩm cũng như cách tổ chức chương trình.

Về lâu dài, chúng tôi còn mong muốn VOV Sonata - FM89 có thể mở rộng không gian của những phòng hòa nhạc. Với quan hệ hợp tác của VOV với các đơn vị nghệ thuật trong nước và các đài phát thanh quốc tế, chúng tôi kỳ vọng có thể đưa những buổi hòa nhạc lớn trong nước và quốc tế đến với người nghe, thậm chí tổ chức các chương trình, liên hoan hoặc hoạt động giao lưu âm nhạc.

Khi đó, VOV Sonata - FM89 không chỉ là nơi phát các bản nhạc có sẵn mà có thể trở thành một không gian để giới thiệu tác phẩm mới, phong cách biểu diễn mới, tôn vinh nghệ sĩ và góp phần phát hiện, nuôi dưỡng những tài năng âm nhạc.

Đưa giao hưởng, thính phòng đến gần hơn với công chúng

PV: Giao hưởng, thính phòng thường được cho là khá kén người nghe. VOV sẽ làm thế nào để những dòng nhạc này trở nên gần gũi hơn, kể cả với những người trước đây ít hoặc chưa từng nghe, thưa ông?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: Tôi nghĩ nghệ thuật có ngôn ngữ riêng của nó. Một người có thể không có kiến thức chuyên sâu về âm nhạc nhưng vẫn có thể yêu một tác phẩm cổ điển nếu tác phẩm đó chạm được vào cảm xúc của họ.

Thực tế hiện nay không phải đông đảo công chúng đều hiểu sâu về giao hưởng, thính phòng như những người làm chuyên môn. Nhưng sức thuyết phục trước hết của nghệ thuật vẫn nằm ở cái hay, cái đẹp mà người nghe cảm nhận được.

Vì vậy, việc đưa VOV Sonata - FM89 lên một nền tảng đại chúng, sau đó mở rộng trên các nền tảng số, cũng là nỗ lực của Đài Tiếng nói Việt Nam để âm nhạc cổ điển có cơ hội đến với nhiều người hơn. Khi việc tiếp cận trở nên thuận tiện, người nghe có thể dần làm quen, tìm hiểu và hình thành nhu cầu thưởng thức.

Cách giới thiệu tác phẩm cũng rất quan trọng. Chúng tôi xác định lời dẫn trên VOV Sonata - FM89 phải tiết chế, không làm gián đoạn dòng cảm xúc âm nhạc, nhưng vẫn cần cung cấp những thông tin cần thiết để người nghe hiểu thêm về tác phẩm. Qua góc nhìn của biên tập viên, MC hoặc chuyên gia, người mới nghe có thể dần nhận ra điều hay, nét đặc sắc của một tác phẩm, một tác giả hay một cách biểu diễn.

Bên cạnh việc phát sóng, VOV cũng mong muốn sau này có thể phối hợp với các đơn vị nghệ thuật, đối tác để tổ chức những chương trình âm nhạc cổ điển. Khi âm nhạc không chỉ hiện diện trên sóng mà còn có những hoạt động giao lưu, biểu diễn, tiếp xúc trực tiếp với công chúng, tôi tin khoảng cách giữa giao hưởng, thính phòng và người nghe sẽ dần được thu hẹp.

Đây không phải việc có thể làm trong một sớm một chiều. Đó là một quá trình lâu dài. Mỗi cơ quan, mỗi nghệ sĩ, mỗi người làm âm nhạc cùng góp một phần thì nhu cầu nghe, thưởng thức nhạc cổ điển, giao hưởng, thính phòng trong xã hội sẽ từng bước được mở rộng; đồng thời âm nhạc hàn lâm Việt Nam cũng có thêm không gian để phát triển.

PV: Thưa ông, trong quá trình chuẩn bị VOV Sonata - FM89, từ nội dung, bản quyền đến kỹ thuật và nguồn dữ liệu âm nhạc, đâu là bài toán khó nhất đối với Đài?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: Có thể nói rất nhiều khâu đều là mới và khó, bởi đây là lần đầu tiên VOV xây dựng một kênh âm nhạc chuyên biệt phát liên tục 24 giờ mỗi ngày.

Một trong những bài toán lớn nhất là nguồn nội dung và bản quyền. Trước đây VOV3 đã có những chương trình giao hưởng, thính phòng nhưng chỉ phát trong những khung thời lượng nhất định. Khi làm một kênh 24/24 giờ, lượng tác phẩm cần sử dụng là rất lớn và phải liên tục được bổ sung.

VOV có nguồn tư liệu từ quan hệ hợp tác với nhiều đài phát thanh quốc tế như ABC của Australia và một số đài ở châu Âu. Tuy nhiên, việc tổng hợp, xử lý và sử dụng các nguồn tư liệu để phục vụ một kênh phát liên tục bảy ngày trong tuần đặt ra yêu cầu hoàn toàn khác.

Chúng tôi có tham vọng tiếp cận những nhà cung cấp âm nhạc lớn trên thế giới để có thêm các nguồn tác phẩm chất lượng cao. Điều đó đồng nghĩa với việc phải nâng cao kiến thức, kinh nghiệm về bản quyền và năng lực thương thảo. Các đơn vị của Đài vừa làm, vừa học, đồng thời tham vấn cơ quan quản lý và các tổ chức bản quyền để bảo đảm những nghĩa vụ cần thiết khi sử dụng các tác phẩm âm nhạc. Quan điểm của lãnh đạo Đài là phải tôn trọng pháp luật về bản quyền của Việt Nam và quốc tế, thực hiện đầy đủ những cam kết liên quan.

Khó khăn thứ hai là kỹ thuật và công nghệ. Trong một thời gian rất ngắn, các đơn vị kỹ thuật phải xây dựng phương án truyền dẫn, phát sóng, tổ chức phòng thu và hệ thống sản xuất để bảo đảm kênh có thể vận hành.

Đặc biệt, khi lượng dữ liệu âm nhạc rất lớn, câu chuyện không chỉ là lưu trữ mà còn phải sắp xếp cơ sở dữ liệu như thế nào, xây dựng phần mềm ra sao để biên tập viên có thể tìm kiếm, khai thác và sản xuất chương trình thuận lợi. VOV cũng tính đến việc ứng dụng những công nghệ mới để tăng năng suất, tiết kiệm nhân lực và hỗ trợ quá trình xử lý dữ liệu âm nhạc.

Các chuyên gia quốc tế từng chia sẻ rằng để xây dựng một kênh tương tự có thể cần một thời gian khá dài cùng đội ngũ nhân sự lớn. Trong khi đó, VOV phải chuẩn bị trong khoảng ba tháng, với nguồn lực ban đầu còn hạn chế. Vì vậy, việc kênh có thể bắt đầu phát sóng thử nghiệm là kết quả của sự phối hợp, nỗ lực của rất nhiều đơn vị trong Đài.

Vừa phát sóng, vừa lắng nghe để hoàn thiện

PV: VOV Sonata - FM89 không chỉ được nghe trên sóng FM mà còn hướng tới Internet và các nền tảng số. VOV muốn đưa kênh đến với công chúng, đặc biệt là người nghe trẻ, theo cách nào, thưa ông?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: FM 89 vẫn là một nền tảng quan trọng bởi đây là lợi thế của phát thanh. Nhưng trong thời đại số, một sản phẩm phát thanh muốn mở rộng công chúng thì không thể chỉ dừng ở sóng FM.

Khi các vấn đề về bản quyền và những điều kiện liên quan được hoàn thiện, chúng tôi sẽ phát triển VOV Sonata - FM89 trên các nền tảng số của Đài Tiếng nói Việt Nam như VOV.VN, VTC News, VOV Live và các nền tảng khác. Nếu sau này hình thành nền tảng phát thanh số quốc gia, VOV Sonata - FM89 cũng sẽ là một nguồn nội dung quan trọng để phục vụ công chúng.

Điều chúng tôi hướng tới là người nghe có thể tiếp cận VOV Sonata - FM89 một cách thuận tiện, dù họ đang nghe radio theo cách truyền thống hay sử dụng điện thoại, máy tính và những thiết bị số khác.

Môi trường số tất nhiên có sự cạnh tranh rất lớn. Người dùng hiện có vô số lựa chọn về nội dung và nền tảng. Vì vậy, điều thuyết phục họ không phải chỉ là việc chúng ta có mặt trên nhiều nền tảng, mà quan trọng nhất vẫn là phải tạo ra những chương trình đặc sắc, có dấu ấn và thể hiện được năng lực, kinh nghiệm của Đài phát thanh quốc gia.

VOV đã có hơn 80 năm hoạt động và có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực văn hóa, đặc biệt là âm nhạc. Chúng tôi muốn phát huy nền tảng đó nhưng đồng thời phải đổi mới cách làm, công nghệ và phương thức tiếp cận để phù hợp với công chúng hôm nay.

Về lâu dài, khi kênh có đầy đủ hơn về nguồn lực, công nghệ và bản quyền, chúng tôi cũng mong muốn tăng khả năng tương tác với công chúng. Người nghe không chỉ tiếp nhận một chiều mà có thể phản hồi, trao đổi, từ đó giúp những người làm chương trình hiểu hơn nhu cầu và điều chỉnh nội dung phù hợp.

PV: Từ ngày 20/10, VOV Sonata 1 FM89 bắt đầu phát sóng thử nghiệm. Trong giai đoạn này, VOV mong muốn nhận được những phản hồi gì từ công chúng và sau thử nghiệm, Đài kỳ vọng kênh sẽ phát triển như thế nào, thưa ông?

Nhà báo Phạm Mạnh Hùng: Chúng tôi rất mong công chúng đón nhận VOV Sonata với tình yêu dành cho âm nhạc và cùng góp ý để chúng tôi hoàn thiện kênh.

Đây là lần đầu tiên Đài Tiếng nói Việt Nam xây dựng một kênh âm nhạc chuyên biệt với cách tổ chức tương đối phức tạp, trong khi nguồn lực ở giai đoạn đầu vẫn còn hạn chế. Vì vậy, chúng tôi xác định tinh thần là vừa làm, vừa tiếp nhận phản hồi và tiếp tục hoàn thiện.

Mỗi ý kiến của công chúng, dù qua điện thoại hay tương tác trên các nền tảng số, đều rất quý giá. Qua đó, chúng tôi có thể hiểu người nghe cần gì, mong muốn gì, điều gì đã phù hợp và điều gì cần điều chỉnh để có những giải pháp phục vụ công chúng tốt hơn.

Cá nhân tôi đã nghe một số chương trình do các biên tập viên chuẩn bị và tôi tin rằng kênh sẽ đáp ứng được sự mong đợi của những người yêu nhạc cổ điển, giao hưởng, thính phòng. Nhưng mục tiêu của chúng tôi không chỉ dừng ở nhóm công chúng đã có sẵn tình yêu với những dòng nhạc này. Xa hơn, VOV Sonata cần từng bước mở rộng tới những người nghe mới.

Nếu công chúng yêu mến, đóng góp ý kiến và đội ngũ của Đài tiếp tục nỗ lực, tôi tin VOV Sonata có thể trở thành một sản phẩm văn hóa phù hợp với một Việt Nam đang hội nhập và phát triển, trong bối cảnh nhu cầu thưởng thức những giá trị âm nhạc tinh hoa ngày càng được quan tâm.

Chúng tôi mong muốn kênh không chỉ cung cấp một không gian thưởng thức âm nhạc mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần của công chúng, mở rộng không gian phát triển cho giao hưởng, thính phòng Việt Nam, tôn vinh các tác giả, nghệ sĩ và đưa những giá trị âm nhạc có chất lượng đến gần hơn với đời sống xã hội.

Đó cũng là quá trình cần thời gian. VOV Sonata sẽ vừa phát sóng, vừa hoàn thiện nội dung, công nghệ, hạ tầng và phạm vi tiếp cận. Điều quan trọng nhất là kênh phải ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tế của công chúng và trở thành một sản phẩm âm nhạc có bản sắc riêng của Đài Tiếng nói Việt Nam.

PV: Xin cảm ơn ông!

VOV Sonata - FM89 trước ngày lên sóng: Phía sau 24h âm nhạc không ngừng nghỉ

VOV.VN - Để một bản giao hưởng, concerto hay những giai điệu jazz vang lên đúng thời điểm trên VOV Sonata - FM89, phía sau là cả một quy trình từ nghe, chọn tác phẩm, tính toán thời lượng, dàn dựng đến quản lý dữ liệu, truyền âm và trực kỹ thuật 24/24 giờ.