Tơ sen nâng tầm sản phẩm làng nghề dệt lụa Phùng Xá

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 1

Làng nghề dệt lụa Phùng Xá (xã Hồng Sơn, Hà Nội) từ lâu được biết đến là cái nôi của nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa ở miền Bắc.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 2

Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận là người đầu tiên dệt thành công lụa từ tơ sen tại Việt Nam.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 3

Sinh ra trong gia đình nhiều đời trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, nghệ nhân Phan Thị Thuận sớm gắn bó với nghề truyền thống của quê hương. Từ nền tảng nghề tơ tằm ấy, bà không ngừng tìm tòi để tạo ra những hướng đi mới cho làng nghề.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 4

Trong một lần quan sát những cuống sen sau khi thu hoạch, bà nhận ra bên trong có những sợi tơ mảnh. Từ phát hiện nhỏ ấy, ý tưởng tạo ra sợi tơ từ sen dần hình thành và mở đầu cho hành trình nghiên cứu đầy thử thách.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 5

Những đầm sen quen thuộc của vùng quê Phùng Xá trở thành nguồn nguyên liệu để tạo ra tơ sen. Từ loài cây gắn bó lâu đời với đời sống người Việt, người nghệ nhân ấy đã tìm ra cách tạo nên loại sợi tơ hoàn toàn mới.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 6

Sen thường được thu hoạch từ sáng sớm khi nước trong thân cây còn mát và giàu dinh dưỡng. Đây là thời điểm thích hợp nhất để đảm bảo chất lượng sợi tơ bên trong cuống sen.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 7

Phần cuống sen tưởng chừng bỏ đi lại được giữ lại để làm nguyên liệu rút tơ. Những bó cuống sen tươi được đưa về xưởng ngay trong ngày để giữ độ ẩm tự nhiên của sợi tơ.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 8

Người thợ nhẹ nhàng bẻ cuống sen rồi kéo ra những sợi tơ mảnh gần như trong suốt. Sợi tơ rất dễ đứt nên từng thao tác phải thật chậm và khéo léo, thể hiện sự kiên nhẫn và kinh nghiệm của người làm nghề.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 9

Những sợi tơ mảnh được kéo ra từ nhiều cuống sen sẽ được nối lại với nhau bằng tay để tạo thành sợi dài. Quá trình se tơ giúp sợi chắc hơn trước khi được đưa vào các công đoạn xử lý tiếp theo.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 10

Sau khi se sợi, tơ sen được phơi khô trong bóng râm rồi tiếp tục xử lý để loại bỏ phần nhựa tự nhiên của cuống sen. Chỉ khi hoàn thành các bước này, sợi tơ mới đủ điều kiện để đưa lên khung dệt.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 11

Sợi tơ sen có màu trắng ngà.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 12

Sau nhiều lần nghiên cứu và thử nghiệm, bà đã tạo nên dòng sản phẩm độc đáo từ những sợi tơ trong cuống sen - một nguyên liệu vốn quen thuộc với đời sống người Việt.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 13

Khác với tơ tằm có thể dệt bằng máy, lụa tơ sen được dệt hoàn toàn thủ công. Người thợ tỉ mỉ đưa thoi từng nhịp để tạo nên những sợi vải liên kết chặt chẽ.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 14

Những sợi tơ sen mảnh được đan cài vào nhau tạo nên tấm lụa bền chắc. Công đoạn này đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên nhẫn của người thợ.

to sen nang tam san pham lang nghe det lua phung xa hinh anh 15

Trên khung cửi truyền thống, những sợi tơ sen mảnh được dệt thành từng tấm vải mềm mại. Để làm ra được một tấm vải hoàn chỉnh, người thợ phải rất tỉ mỉ bởi số lượng sợi tơ thu được từ cuống sen khá ít so với tơ tằm.