ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ແຕ່ລະຊົນເຜົ່າຢູ່ແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ ກໍສືບທອດສິລະປະໃນການເຮັດພິນຕິ໊ງທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ບົດຂຽນຂອງນັກຂ່າວ ເລເຟືອງ ແນະນຳບົດ “ສິລະປະໃນການເຮັດ ພິນຕິ໊ງ ຂອງ ພໍ່ແມ່ປະຊາຊົນ ຊົນເຜົ່າ ໄຕ່ ຢູ່ແຂວງ ກາວບັ່ງ”.         ພິນຕິ໊ງ ໃນດົນຕີຂອງຊາວເຜົ່າ ໄຕ່ ແມ່ນມີທີ່ຕັ້ງ ແລະ ບົດບາດສຳຄັນ. ພິນຕິ໊ງ ທັງເປັນສຽງຂຶ້ນນຳ, ທັງເປັນສຽງບັນເຟີ (Buffer) ແລະ ກໍທັງເປັນສຽງຂັບຮ້ອງທີສອງ, ເພີ່ມເຕີມໃຫ້ແກ່ສຽງຂັບຮ້ອງຂອງນັກສິລະປິນຂັບລຳເພງພື້ນເມືອງ. ພິນຕິ໊ງ ແມ່ນນອນໃນພິນປະເພດສາຍ. ເມື່ອດີດພິນ ແມ່ນໃຊ້ນິ້ວຊີ້ຂອງມືເບື້ອງຂວາດີດ.         ບໍ່ມີເທົ່າໃດຄົນທີ່ຮູ້ວ່າ ຕ້ອງຜ່ານຂັ້ນຕອນທີ່ສັບສົນຫຍຸ້ງຍາກຫຼາຍປານໃດ ຈຶ່ງສ້າງເປັນພິນຕິ໊ງໄດ້. ພິນຕິ໊ງ ລວມມີບັນດາພາກສ່ວນຕົ້ນຕໍຄືໜ່ວຍພິນ ເຊິ່ງເຮັດດ້ວຍໝາກນ້ຳເຕົ້າແຫ້ງເຄິ່ງໜ່ວຍ, ດ້າມຈັບຕາມປົກກະຕິແລ້ວ ແມ່ນເຮັດດ້ວຍໄມ້ມອນ, ສາຍພິນແມ່ນເຮັດດ້ວຍເສັ້ນໃຍທອງຂອງຈັກລົດ. ການເຮັດພິນຕິ໊ງ ຍາກທີ່ສຸດແມ່ນການຊອກໝາກນ້ຳເຕົ້າ. ຕ້ອງເລືອກເອົາໜ່ວຍທີ່ບໍ່ໃຫຍ່ ແລະ ບໍ່ນ້ອຍເກີນໄປ, ປາກມົນກົມ, ມີຮອບນອກແຕ່ 60 - 70 ຊັງຕີແມັດ, ຕ້ອງເອົາໜ່ວຍແກ່, ມີຮູບຊົງພາຍນອກມົນງາມ, ເປືອກໜາ, ເວລາເຄາະຕ້ອງມີສຽງທຸ້ມ, ຄືແນວນັ້ນ ພິນຈຶ່ງມີສຽງທີ່ໄດ້ມາດຕະຖານ. ລຸງ ດ່າມຊວັນຮວ່າ, ຊາວເຜົ່າ ໄຕ່ ເຊິ່ງເປັນຊ່າງເຮັດພິນຕິ໊ງ ຢູ່ ກາວບັ່ງ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:         “ເລືອກເອົາໝາກນ້ຳເຕົ້າແກ່, ເມື່ອນຳມາແລ້ວຕ້ອງຕັດສ່ວນເທິງຖີ້ມ, ເອົາໃນອອກ ແລະ ແຊ່ນ້ຳ 1 ອາທິດ ແລ້ວນຳມາລ້າງໃຫ້ສະອາດ, ຕາກໃຫ້ແຫ້ງ. ເມື່ອຕາກແຫ້ງແລ້ວ, ຂັ້ນຕອນທີສອງແມ່ນແຊ່ໃສ່ນໍ້າປູນປະມານ 2 – 3 ມື້. ຈຸດປະສົງໃນການແຊ່ນໍ້າປູນ ແມ່ນເພື່ອກັນບໍ່ໃຫ້ມອດກິນ. ຖ້າບໍ່ແຊ່ ແມ່ນພຽງແຕ່ໃຊ້ໄດ້ໄລຍະໜຶ່ງ ໝາກນ້ຳເຕົ້າກໍຈະເປັນມອດ, ໜ່ວຍບໍ່ແຂງ ແລະ ສຽງກໍຕ່າງ”. ພາຍຫຼັງຕາກໝາກນ້ຳເຕົ້າແຫ້ງແລ້ວ ກໍນຳມາເຈາະເປັນຮູຢູ່ອ້ອມໜ່ວຍ ເພື່ອສ້າງສຽງໃຫ້ພິນ. ຂະໜາດຂອງຮູທີ່ເຈາະ ກໍຕ້ອງອີງຕາມຂະໜາດໃຫຍ່ ຫຼື ນ້ອຍຂອງໝາກນ້ຳເຕົ້າ.ລຸງ ຮວ່າ ແບ່ງປັນວ່າ: “ເມື່ອກ່ອນ ບັນດາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ເຈາະຮູຢູ່ພື້ນລຸ່ມຂອງພິນ ສະນັ້ນ ເມື່ອເວລາດີດພິນ, ເອົາພິນແນບຕິດໃສ່ຄີງ, ເຮັດໃຫ້ສຽງພິນດັງອອກມານອກບໍ່ໄດ້. ເຈາະຮູຂອງພິນຢູ່ 6 ຈຸດ, ແຕ່ລະຈຸດມີ 9 ຮູ, ທັງໝົດແມ່ນ 54 ຮູ. ໝາກນ້ຳເຕົ້າໜ່ວຍນ້ອຍ ແມ່ນເຈາະຮູນ້ອຍ, ໜ່ວຍໃຫຍ່ແມ່ນເຈາະຮູໃຫຍ່ ເພື່ອໃຫ້ສຽງຂອງພິນດັງອອກມາ. ເມື່ອດີດມີສຽງດັງຂຶ້ນ, ຟັງສຽງພິນບັນລຸມາດຕະຖານແລ້ວກໍໄດ້, ຖ້າຫາກຍັງບໍ່ໄດ້ແມ່ນຕ້ອງເຈາະຮູຕື່ມອີກ”.