Đặc sắc “Lễ xôi - gà” nhập đình cho người bước vào tuổi 50 ở Bắc Ninh

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 1

Ngày 4/2 âm lịch ( 22/3), tại đình Phú Lộc, khu phố Nghi Khúc - Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh, những cỗ xôi gà nhập đình cho người từ 49 lên 50 tuổi ở khu phố đã được chuẩn bị chu đáo. Sau khi tế lễ, lễ xôi - gà sẽ được mang ra sân đình dự thi.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 2

Khu Nghi Khúc vốn là làng cổ, có tên là làng Bưởi Cuốc, xưa dân làng vốn nổi tiếng bởi nghề làm nông cụ phục vụ sản xuất nông nghiệp, về sau có nghề làm đậu phụ. Hiện, có trên 90% số hộ làm nghề đậu phụ, khắp các tỉnh, thành trong cả nước, một số hộ còn tham gia sản xuất đậu phụ tại nước ngoài.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 3

Theo ông Đào Văn Tâm, Trưởng Ban Hương lão Đình Phú Lộc, lễ hội xôi - gà nhập đình cho người bước vào tuổi 50 ở địa phương có từ bao giờ đến nay chưa có sử liệu nào ghi chép lại. Tương truyền lễ hội để tưởng nhớ ngày hóa của 3 vị thành hoàng làng là Việt Nam lạc thị Đệ nhất Đại vương, Việt Nam lạc thị đệ Nhị Đại Vương và Việt Nam lạc thị Đệ Tam Đại Vương thời Lạc Long Quân có công với dân, với nước.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 4

Gia đình nào trong khu có người đến tuổi 50 được trình xôi, gà sẽ được dân làng báo trước một năm để chuẩn bị nuôi gà. Gà để dâng lễ được chọn ngay từ khi nuôi với nhiều yêu cầu kỹ lưỡng.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 5

Gà để lễ thánh được chọn lựa kỹ, nuôi nhốt riêng và có chế độ ăn uống sạch, thức ăn chủ yếu là gạo, ngô, bí đỏ và phải đạt từ 4,5 kg trở lên. Đặc biệt, gà khi dâng lễ thong thường nuôi từ 36 đến 48 tháng, đáp ứng đủ 3 tiêu chí “nhất dáng, nhì da, thứ ba bên trong”, tức là nhìn bề ngoài da phải vàng, đều, mịn, đẹp, không bị sứt sát và phải khâu thật khéo để không thấy các vết cắt.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 6

Để gà có thể đứng được trên mâm, khi làm gà xong phải lấy thanh tre, lạt định hình để cổ gà phải đứng, mỏ ngang về phía trước, đôi cánh dang rộng đang trong tư thế “gà bay”, chân hơi quỳ làm sao cho gà đứng được rồi mới cho vào luộc. Quá trình luộc gà cũng rất kỳ công khi phải dội nước sôi từ đầu xuống để cho gà khỏi đen đầu, nước luộc gà sôi lăn tăn và phải ngâm gà từ 6 đến 8 tiếng, thậm chí mất hơn 12 tiếng, qua nhiều lần đun, ngâm, bảo đảm gà chín nhưng vẫn nguyên vẹn, không được sống và chín kỹ quá. Khi làm lễ, gà còn phải giữ nguyên bộ lòng, tiết...

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 7

Cùng với gà, người làm lễ nhập đình còn dâng một mâm xôi trắng. Để có mâm trắng tinh, bề mặt mịn, không có vết nứt, đòi hỏi người nấu phải kỹ lưỡng từ khâu chọn gạo, chọn nước nấu. Gạo nấu xôi phải là gạo nếp cái hoa vàng dẻo thơm, đã được loại bỏ hạt đốm, vàng, đen, đem vo gạo đến trong nước rồi đem ngâm và đãi sạch. Mỗi mâm xôi được nấu từ 18-20kg gạo nếp.

Dac sac le xoi - ga nhap dinh cho nguoi buoc vao tuoi 50 o bac ninh hinh anh 8

Lễ xôi - gà tại đình Phú Lộc, khu phố Nghi Khúc để nhập đình cho các cụ từ 49 lên 50 tuổi được duy trì từ nhiều năm nay, góp phần lưu giữ, phát huy những nét văn hóa đặc sắc từ xa xưa của vùng đất Bắc Ninh - Kinh Bắc.