ການສະແດງຂັບເລົ່າກອນລຳໄຕງວຽນ ກອນລຳຂອງບັນດາເຜົ່າຢູ່ເຂດໄຕງວຽນ ລວມມີປະມານກວ່າ 200 ຊຸດ ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການເກັບກຳ, ຈົດບັນທຶກ ແລະ ພວມຈັດຕັ້ງຮຽບຮຽງ. ສ່ວນທີ່ຍັງເຫຼືອແມ່ນໄດ້ຮູ້ຈັກເຖິງແລ້ວ ແຕ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການຈົດບັນທຶກ ກໍໄດ້ຂຶ້ນເຖິງນັບຮ້ອຍຊຸດອີກ. ນີ້ແມ່ນສາງວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງມະຫຶມາ, ແມ່ນສາງປະຫວັດສາດ - ວັດທະນະທຳອັນລ້ຳຄ່າ ທີ່ສາມາດປຽບທຽບກັບສາງເທບນິຍາຍເກຼັກທີ່ລືຊື່. ພ້ອມກັບບັນດາບົດກອນລຳຕ່າງຫາກ, ມີຄວາມຍາວພໍດີຄື ກອນລຳດຳຊານ, ກອນລຳຄິງຢູ໊, ກໍ່ຍັງມີກອນລຳປະເພດຂັບເລົ່າຕິດຕໍ່ກັນ ເຊິ່ງປະກອບດ້ວຍຫຼາຍບົດກອນລຳ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງນຳກັນ ກ່ຽວກັບຕົວລະຄອນ, ເຈົ້າກຳ, ວິທີການສະແດງຄືບັນດາບົດກອນລຳ: ອອດເດີຣົງ ຂອງຊາວເຜົ່າເມີນົງ, ຢົງ ຂອງຊາວເຜົ່າບານາ ແລະ ດຳດວງ ຂອງຊາວເຜົ່າເຊີດັງ. ກອນລຳແຕ່ລະຊຸດ ທີ່ຂັບເລົ່າຕິດຕໍ່ກັນນັ້ນ ລວມມີປະມານ 100 ບົດ ມີສາຍສຳພັນທີ່ສົມບູນພໍສົມຄວນ ແລະ ໄດ້ຮັບການຕີລາຄາຈາກຜູ້ຊ່ຽວຊານວ່າ ແມ່ນບັນດາບົດກອນລຳ ທີ່ມີຄວາມຍາວກວ່າໝູ່ໃນໂລກ, ທຽບເທົ່າກັບບັນດາບົດກອນລຳໃຫຍ່ຂອງຕ່າງປະເທດຄື ຣຳມາຢານາ, ກາເລວານາ… ເນື້ອໃນກອນລຳຂອງບັນດາເຜົ່າເຂດໄຕງວຽນ ແມ່ນຊ້ອນແຝງບັນດາໄລຍະແຫ່ງການຫັນປ່ຽນຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງຂອງບັນດາເຜົ່າ, ແມ່ນຮູບພາບສັງລວມຂອງທັງຍຸກສະໄໝ. ບັນດາຕົວລະຄອນວິລະຊົນ ໃນກອນລຳໄດ້ສ້າງຂຶ້ນ ບໍ່ສະເພາະແຕ່ລັກສະນະສ່ວນບຸກຄົນເທົ່ານັ້ນ, ຫາກຍັງເປັນຕົວແທນໃຫ້ແກ່ວົງຄະນະຍາດ, ສະແດງໃຫ້ເຫັນຄວາມຄາດຫວັງແບບເພີນຈິດ ແລະ ຄວາມປາຖະໜາຢ່າງແຮງກ້າຂອງວົງຄະນະຍາດອີກດ້ວຍ. ເຂົາເຈົ້າມີກຳລັງແຮງຢ່າງມະຫັດສະຈັນ ຜ່ານບັນດາການຕໍ່ສູ້ຢ່າງພິລະອາດຫານ ດ້ວຍຄວາມເກັ່ງກ້າສາມາດຢ່າງປະຕິຫານຂອງຕົນ, ໄດ້ນຳພາປະຊາຊົນ ສ້າງເປັນບັນດາວົງຄະນະຍາດໃໝ່ ທີ່ຮັ່ງມີເຂັ້ມແຂງ ແລະ ມີກຽດອັນສະຫງ່າ. ນັກສິລະປະການ ອາຢາ ຢູ່ ປະເລໂດນ, ຕາແສງກວາງຈຸງ, ນະຄອນກອນຕູມ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:     ກ່ຽວກັບຕົວລະຄອນກໍ່ເໝືອນກັນ, ແຕ່ຊື່ພັດແຕກຕ່າງກັນ. ຍົກຕົວຢ່າງຄືພາສາເຜົ່າບານາ ເອີ້ນວ່າ ຢວງ, ແຕ່ພາສາເຜົ່າເຊີດັງແມ່ນເອີ້ນວ່າ ດວງ. ພາສາເຜົ່າບານາ ເອີ້ນວ່າ ຢວງ ກໍ່ໝາຍຄວາມວ່າ ນ້ອງຢວງ, ແຕ່ພາສາເຜົ່າເຊີດັງ ເຕີເດີຣາ ກໍ່ເອີ້ນວ່າ ເດຍ ມັນກໍ່ມີຄວາມຜິດດ່ຽງກັນທາງດ້ານການອອກສຽງ, ກ່ຽວກັບຕົວໜັງສື ແຕ່ທີ່ຈິງແລ້ວມັນກໍ່ເໝືອນກັນ. ແຕ່ສຳລັບເລື່ອງລາວມັນກໍ່ບໍ່ຄືກັນແຕ່ຢ່າງໃດ. ດວງຢູ່ທີ່ນີ້ ແມ່ນວຽກງານນີ້, ແຕ່ ຢວງ ໃນໝູ່ບ້ານເຜົ່າບານານັ້ນ, ກໍ່ແມ່ນເລື່ອງເຮັດວຽກອື່ນໆ”.     ຄວາມແຕກຕ່າງກັນລະຫວ່າງກອນລຳເຂດໄຕງວຽນ ກັບບັນດາບົດປະພັນກອນລຳບູຮານອື່ນໆ ເຊັ່ນ: ອີລີອາດ, ໂອດີເຊ, ຣາມາຢານາ, ກາເລວາລາ ປັດຈຸບັນຍັງຄົງຕົວຕົ້ນຕໍ ພຽງໃນປື້ມບັນທຶກ ຫຼືວ່າໄດ້ຖືກປ່ຽນເປັນຮູບການອື່ນ ໃນບັນດາປະເພດສິລະປະຕ່າງໆ, ແຕ່ກອນລຳຂອງບັນດາເຜົ່າເຂດໄຕງວຽນ ຍັງຄົງໄດ້ຮັບການສືບທອດກັນມາໄວ້ເໝືອນເດີມໃນໝູ່ປະຊາຊົນ, ຍັງຄົງໄດ້ຮັບການສະແດງໃນບັນດາການດຳເນີນຊີວິດວົງຄະນະຍາດຂອງປະຊາຊົນ. ເປັນອັນວ່າກອນລຳເຂດໄຕງວຽນ ຍັງມີຊີວິດຄົງຕົວໃນວົງຄະນະຍາດ. ທ່ານຮອງສາດສະດາຈານ ປອ. ຫວໍກວາງຈ້ອງ ຜູ້ອຳນວຍການຫໍພິພິທະພັນຊົນເຜົ່າວິທະຍາ ຫວຽດນາມ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: