ງານບຸນເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງພາກໃຕ້ຈັດຂຶ້ນ ແຕ່ວັນທີ 26 ເມສາ ຫາວັນທີ 1 ພຶດສພາ ຢູ່ສະໜາມຫຼວງ ບິ່ງທຸ໋ຍ ນະຄອນ ເກິ່ນເທີ ເຊິ່ງບໍ່ພຽງແຕ່ແມ່ນເຫດການວັດທະນະທຳເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງແມ່ນຮູບພາບທີ່ມີຊີວິດຊີວາ ກ່ຽວກັບຊີວິດທາງດ້ານຈິດໃຈຂອງປະຊາຊົນ ເຂດພາກຕາເວັນຕົກ ຈາກ ວັດຖຸດິບທີ່ຖືກຂາຍຢູ່ຕະຫຼາດທ້ອງຖິ່ນ ເຂົ້າໜົມ 200 ຊະນິດ ໄດ້ນຳມາເຕົ້າໂຮມຢູ່ໃນງານບຸນ ອັນໄດ້ສ້າງເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບພະລັງຊີວິດ ຂອງອາຫານພື້ນເມືອງໃນການດຳລົງຊີວິດຍຸກທັນສະໄໝ.
ນັບແຕ່ຮຸ່ງເຊົ້າບັນຍາກາດງານບຸນໄດ້ຟົດຟື້ນມ່ວນຊື່ນ ໃນທ່າມກາງກິ່ນຫອມແຜ່ກະຈາຍຈາກບັນດາຮ້ານເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງ. ເຂົ້າໜົມນັບ 100 ຊະນິດ ໄດ້ຮັບການແນະນຳຈາກບັນດາເຂົ້າໜົມຊະນິດທີ່ລື້ງເຄີຍຄື ບັ໊ຍບໍ່, ບັ໊ນແສ່ວ, ບັ໊ນເປ໊ຍ… ຕະລອດຮອດເຂົ້າໜົມຊະນິດພິເສດສະເພາະຂອງອາຫານພາກຕາເວັນຕົກ. ເຂົ້າໜົມແຕ່ລະຊະນິດ ກໍ່ລ້ວນແຕ່ມີເລື່ອງລາວຈຸດວັດທະນະທຳພິເສດສະເພາະສ່ອງແສງຄວາມຫຼາກຫຼາຍສີສັນ ແລະ ຫົວຄິດປະດິດສ້າງໃນການແຕ່ງອາຫານຂອງຊາວພາກໃຕ້. ແບ່ງປັນກ່ຽວກັບບົດຮຽນກວ່າ 40 ປີ ທີ່ເຮັດເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງ, ນາງ ເລິມທິອີ໊ຖ້ຽວ ຢູ່ຕາແສງ ບິ່ງທຸ໋ຍ ນະຄອນ ເກິ່ນເທີ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:
“ນຳໃຊ້ແປ້ງເຂົ້າສີສັນປະເພນີ ແມ່ນນຳໃຊ້ແປ້ງຂີ້ໜິ້ນ ແລະ ມີສີຕ່າງໆຈາກໃບໄມ້ຕື່ມອີກ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ມັນເພີ່ມຄວາມງາມ. ແຂກທ່ອງທ່ຽວຮູ້ສຶກສະບາຍໃຈ ເມື່ອຮັບປະທານກໍ່ຍ້ອງທີ່ສຸດ”.
ດ້ວຍສອງຝາມືອັນຄ່ອງແຄ້ວ, ບັນດານັກສິລະປະການໄດ້ແນະນຳໃຫ້ແຂກທ່ອງທ່ຽວຜູ້ມາຢ້ຽມຊົມຮູ້ວິທີເຮັດເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງພາກໃຕ້. ເປັນຄັ້ງທຳອິດທີ່ເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນ ນັກສິລະປະການ ຟ້າມທູທຸ໊ຍ ຢູ່ຕາແສງ ລັອງໝີ ນະຄອນ ເກິ່ນເທີ ພວມຫ້າງຫາກະກຽມວັດຖຸດິບ ເພື່ອໃຫ້ແຂກທ່ອງທ່ຽວມາຄົ້ນຫາເຮັດ ບັ໊ນບົງລານໄສ້ໝາກນັດຕົວຈິງ. ນາງ ທຸ໋ຍ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:
“ປ່ຽນແປງໃໝ່ ເພື່ອທັງແນະນຳໝາກນັດ ທັງແນະນຳກ່ຽວກັບເຂົ້າໜົມ. ແຕ່ລະຄົນກໍ່ມີສູດແຕກຕ່າງກັນ. ສະເພາະຂ້າພະເຈົ້າກໍ່ວາງຂອບເຂົ້າໜົມເທິງຊາຍ ແລ້ວຈຶ່ງປີ້້້ງ, ເມື່ອກິນກໍ່ເປັນຕາແຊບ. ມີກິ່ນຫອມຈາກທາງໃນສູ່ທາງເປືອກຂອງເຂົ້າໜົມ. ປັດຈຸບັນເຂົ້ົ້າໝົມໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນລະດັບສາມດາວ ແຕ່ລະຕາແສງໜຶ່ງຜະລິດຕະພັນ OCOP.“
ເຂົ້າໜົມນັບ 10 ຊະນິດທີ່ແຕກຕ່າງກັນ ໄດ້ຮັບການປຸງແຕ່ງຈາກບັນດານັກສິລະປະການຢູ່ກັບທີ່ ເຊິ່ງໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຂກທ່ອງທ່ຽວຍາກທີ່ຈະຫຼົງລືມໄດ້ ເມື່ອເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນ. ນອກຈາກໄດ້ຮັບປະທານເຂົ້າໜົມຊະນິດຕ່າງໆແລ້ວ ແຂກທ່ອງທ່ຽວຍັງໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມເຮັດເຂົ້າໜົມໂດຍກົງ ພ້ອມທັງໄດ້ຄົ້ນຫາຂັ້ນຕອນປຸງແຕ່ງເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງ. ອ້າຍ ໂຮ່ຄັກເຢິດ ຢູ່ຕາແສງ ຫງອກຈຸກ ຕາແຂວງ ອານຢາງ ແບ່ງປັນວ່າ
“ບັນດາອະນຸສອນຄວາມຊົງຈຳ ເມື່ອເຮົາໄດ້ຮັບປະທານກໍ່ຮູ້ສຶກຄືໄດ້ກັບຄືນສູ່ຄາວເຍົາໄວ. ເຂົ້າໜົມຫຼາຍຊະນິດທີ່ເຮົາໄດ້ຮັບປະທານກໍ່ມີລົດຫອມຄືດັ່ງຄາວເຮົາໄດ້ເປັນເດັກນ້ອຍໄດ້ກິນແລ້ວ”.
ງານບຸນມີຮ້ານວາງສະແດງກວ່າ 300 ຮ້ານ ລວມມີເຂດສະຫງວນໃຫ້ເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງ, ເຂດ OCOP, ເຂດສິນພິເສດຂອງແຕ່ລະທ້ອງຖິ່ນ, ເຂດງານແຂ່ງຂັນປຸງແຕ່ງເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງ… ນີ້ແມ່ນໂອກາດເພື່ອໃຫ້ນັກສີລະປະການປະດິດສ້າງຢ່າງບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ເພື່ອແນະນຳເຂົ້າໜົມຊະນິດຕ່າງໆທີ່ລຽບງ່າຍ ຍັບເຂົ້າໃກ້ກັບຜູ້ບໍລິໂພກ. ທ່ານ ນາງ ຫງວຽນທິຫງອກດຽບ ຮອງປະທານຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນ ນະຄອນ ເກິ່ນເທີ ເນັ້ນໜັກວ່າ:
“ງານບຸນເຂົ້າໜົມພື້ນເມືອງພາກໃຕ້ຢູ່ ເກິ່ນເທີ ບໍ່ພຽງແຕ່ເກັບຮັກສາວິນຍານບ້ານເກີດເມືອງນອນໃນເຂົ້າໜົມ ແຕ່ລະກ້ອນເທົ່ານັ້ນ ຫາກຍັງໄດ້ແຜ່ກະຈາຍຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງ ກາຍເປັນຂົວເຊື່ອມຕໍ່ອະດີດຕະການກັບປັດຈຸບັນ ແລະ ສີສັນພາກຕາເວັນຕົກກ້າວໄປໄກເຖິງແຂກທ່ອງທ່ຽວທັງຫຼາຍ”.
ເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບຊາວທ້ອງຖິ່ນ, ດິນແດນພາກຕາເວັນຕົກແມ່ນ້ຳລຳເຊ, ດ້ວຍຄວາມງາມອັນລຽບງ່າຍ ແລະ ວັດທະນະທຳທີ່ອຸດົມສົມບູນໄດ້ຖືກເລົ່າຄືນຢ່າງມີຊີວິດຊີວາ ໃກ້ຊິດສະໜິດສິໜົມຜ່ານເຂົ້າໜົມແຕ່ລະກ້ອນ ເຊິ່ງແມ່ນຫຼັກຖານທີ່ມີຊີວິຊີວາໃຫ້ແກ່ພະລັງຊີວິດອັນແຮງກ້າ ຂອງບັນດາສິນພິເສດພື້ນເມືອງຂອງທ້ອງຖິ່ນ.
