ນັບແຕ່ດົນນານມາແລ້ວ, ແຂ່ງງົວໄດ້ກາຍເປັນວັດທະນະທຳທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະໃນຊີວິດຂອງຊາວເຜົ່າຂະແມເຂດ ໄບນຸ໋ຍ, ແຂວງ ອານຢາງ. ປີນີ້, ບຸນແຂ່ງງົວດຳເນີນໃນກາງເດືອນກັນຍາ. ງົວແຂງແຮງຫຼາຍຄູ່ທີ່ໄດ້ຮັບການຄັດເລືອກເພື່ອກ້າວເຂົ້າສູ່ສະໜາມແຂ່ງ, ນຳມາເຊິ່ງຄວາມເບິກບານມ່ວນຊື່ນ ແລະ ຄວາມຫວັງລະດູການເກັບກ່ຽວໄດ້ຮັບຜົນດີ. ມື້ນີ້, ພວກເຮົາເຊື່ອມຕົວເຂົ້າກັບບັນຍາກາດງານບຸນທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະຂອງທິດຕາເວັນຕົກພາກໃຕ້ຢູ່ ຈົ່ວໂຣ, ຕາແສງ ອານກື, ແຂວງອານຢາງ.
ໃນເບື້ອງຕົ້ນງົວແລ່ນຍັງຊ້າຢູ່, ແລ້ວເລັ່ງຄວາມໄວຢ່າງກະທັນຫັນ. ງົວສີ່ໂຕພຸ່ງໄປທາງໜ້າ, ນ້ຳ ແລະຂີ້ຕົມພົ້ງຂຶ້ນທາງຫຼັງ. ສຽງຮ້ອງໂຮຈາກສອງຟາກທາງສະໜາມແຂ່ງດັງຂຶ້ນນັບມື້ນັບແຮງ. ນັ້ນແມ່ນບັນຍາກາດທີ່ງານບຸນແຂ່ງງົວປະເພນີ ຈົ່ວໂຣ, ຕາແສງ ອານກື, ແຂວງ ອານຢາງ.
ງົວແຂງແຮງຫຼາຍຄູ່ເຊິ່ງເຈົ້າຂອງໄດ້ຄັດເລືອກ, ເບິ່ງແຍງ ແລະ ຝືກແອບມາແຕ່ກ່ອນ. ງົວຕ້ອງທຳຄວາມຊິນເຄີຍກັບສະໜາມແຂ່ງທີ່ເປັນຂີ້ຕົມ, ແລະຮູ້ຈັກປະສານກັນເປັນຄູ່. ຜູ້ຄວບຄຸມກໍ່ຕ້ອງເຂົ້າໃຈນິດໄສຂອງງົວແຕ່ລະໂຕ ແລະຮູ້ຈັກເວລາໃດຕ້ອງຮັກສາແຮງ, ເວລາໃດຕ້ອງກະຕຸ້ນໃຫ້ງົວເລັ່ງຄວາມໄວ.
ສຳລັບຜູ້ເຂົ້າຮ່ວມ, ການໄຊຊະນະຫຼືປະລາໄຊກໍ່ແມ່ນສິ່ງສຳຄັນທີສຸດ, ແຕ່ຄວາມເບີກບານມ່ວນຊື່ນເມື່ອໄດ້ປະກອບສ່ວນໃນງານບຸນຍັງໃຫຍ່ກວ່ານັ້ນອີກ.
ທ່ານ ດ່າວວັນກັດ, ຢູ່ຕາແສງ ອານກື, ແຂວງ ອານຢາງ ມີງົວຄູ່ໜຶ່ງທີ່ເຂົ້າຮ່ວມບຸນແຂ່ງງົວປີນີ້, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ
“ໃຫ້ງົວແຂ່ງຊື່ໆເທົ່ານັ້ນ, ຖ້າໄດ້ຮັບລາງວັນກໍ່ດີ. ງົວຂອງເຮົາແມ່ນງົວນ້ອຍ, ບໍ່ທັນເປັນງົວໂຕໃຫຍ່. ປີນີ້ງານບຸນຖືກຈັດຕັ້ງຄືຊຸມປີກ່ອນ, ມີງົວຄູ່ເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນ, ເຮົາດີໃຈຫຼາຍ”.
ຜູ້ທີ່ມີງົວເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນຈະກະກຽມໃຫ້ການແຂ່ງຂັນ. ສ່ວນຜູ້ບໍ່ມີງົວຈະມາຊົມ, ແລະໃຫ້ກຳລັງໃຈແກ່ງົວຄູ່ທີ່ລຶ້ງເຄີຍ. ເຈົ້າຂອງງົວເມື່ອພົບກັນຈະແລກປ່ຽນບົດຮຽນປະສົບການໃນການເບິ່ງແຍງ, ຝຶກແອບນຳກັນ, ສ່ວນປະຊາຊົນຢູ່ອ້ອມເຂດກໍ່ມີໂອກາດໄດ້ພົບກັນພາຍຫຼັງຊຸມວັນອອກແຮງງານ.
ທ່ານ ຕື່ວັນຕ໋ວນ, ຢູ່ຕາແສງ ຕິ້ງບຽນ, ແຂວງ ອານຢາງ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ ປີໃດລາວກໍ່ລໍຖ້າຮອດວັນບຸນ:
“ປີນີ້, ສິ່ງທີ່ຕ່າງຫາກຊຸມປີກ່ອນນັ້ນແມ່ນມີລະບຽບວິໃນ, ມີແບບມີແຜນກວ່າ. ຄະນະຈັດຕັ້ງກໍ່ກະກຽມໄດ້ດີ, ຈັດສັນທຸກດ້ານຢ່າງຮຽບຮ້ອຍ. ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ສຶກກະຕືລືລົ້ນຫຼາຍ, ມັກໄປແຮງເພື່ອເປີດຫູເປີດຕາ.”
ແຂ່ງງົວ ໄບນຸ໋ຍ ໄດ້ເລີ່ມມາຈາກການດຳລົງຊີວິດ, ການຜະລິດຂອງຊາວເຜົ່າ ຂະແມ. ໂຕງົວເຄີຍຕິດພັນກັບວຽກໄຮ່ການນາ, ວຽກງານກະສິກຳ. ຜ່ານການເວລາ, ການແຂ່ງງົວພາຍຫຼັງລະດູການເກັບກ່ຽວຄ່ອຍໆກາຍເປັນການເຄື່ອນໄຫວວັດທະນະທຳ, ກິລາ ທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມລໍຄອຍຈາກຊຸມຊົນ. ນີ້ແມ່ນໜຶ່ງໃນບັນດາງານບຸນປະເພນີທີ່ສຳຄັນຂອງຊາວເຜົ່າຂະແມຢູ່ພາກໃຕ້. ຍ້ອນເຫດນັ້ນ, ສະໜາມແຂ່ງງົວກໍ່ຕ່າງຫາກກັບກິລາປະເພດອື່ນໆ.
ສະໜາມບໍ່ຮາບພຽງ. ຂີ້ຕົມ, ນ້ຳ ແລະ ຄວາມມື່ນຂອງນາເອງ ໄດ້ສ້າງເປັນສິ່ງທົດສອບ. ຜູ້ແຂ່ງທັງຕ້ອງຮັກສາຄວາມທ່ຽງ, ທັງຄວບຄຸມໃຫ້ງົວສອງໂຕແລ່ນສະໝ່ຳສະເໝີກັນ. ພຽງແຕ່ຂາດສະຕິບຶດດຽວເທົ່ານັ້ນ ກໍ່ພາໃຫ້ທ່າໄດ້ປຽບປ່ຽນແປງໄປນຳ. ຄວາມເຂັ້ມແຂງ, ລະດັບຄວາມໄວ, ແລະຂະນະທີ່ຂີ້ຕົມ, ນ້ຳພຸ່ງຂຶ້ນອ້ອມຮອບຜູ້ແຂ່ງ, ພາໃຫ້ບຸນແຂ່ງງົວກາຍເປັນ “ຜະລິດຕະພັນຮູບພາບທີ່ເປັນເອກະລັກສະເພາະ”ຂອງເຂດ ໄບນຸ໋ຍ.
ມີນັກທ່ອງທ່ຽວຫຼາຍຄົນໄດ້ຜ່ານໄລຍະທາງນັບຮ້ອຍ km ມາ ອານຢາງ ເພື່ອເຫັນປະຈັກຕາການແຂ່ງງົວ. ໃນນັ້ນມີບາງຄົນໄດ້ເອົາກອງຖ່າຍຮູບໄປນຳ, ລໍຖ້າແຕ່ລະຊ່ວງເວລາເພື່ອຖ່າຍໃຫ້ໄດ້ບັນດາຮູບພາບທີ່ສວຍງາມ.
ອ້າຍ ຟ້າມແມ້ງຕ໋ວນ ຢູ່ນະຄອນ ໂຮ່ຈີມິນ ພ້ອມກັບໝູ່ເພື່ອນມາ ຈົ່ວໂຣ ເພື່ອຖ່າຍຮູບກ່ຽວກັບງານບຸນ, ລາວໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ:
“ປີນີ້ການແຂ່ງຂັນຖ່າຍຮູບໄດ້ຈັດຕັ້ງກົງກັບໂອກາດຈັດງານບຸນແຂ່ງງົວ, ສະນັ້ນອ້າຍນ້ອງຫຼາຍຄົນກໍ່ຢາກເຂົ້າຮ່ວມ. ທີສອງແມ່ນ ງານບບຸນຖືກຈັດຕັ້ງດ້ວຍຂະໜາດໃຫຍ່, ງົວຫຼາຍຄູ່ກໍ່ແຂ່ງຂັນກັນດຸເດືອດກວ່າ, ຂ້າພະເຈົ້າອາດຈະຖ່າຍຮູບທີ່ສວຍງາມ, ຫາຍາກໄດ້ຫຼາຍກວ່າ”
ປະຊາຊົນມີທັດສະນະວ່າ ງົວຄູ່ທີ່ໄດ້ຮັບໄຊຊະນະຈະນຳມາເຊິ່ງຄວາມໂຊກດີ, ແລະຝາກຝັງຄວາມຫວັງທີ່ວ່າດິນຟ້າອາກາດເອື້ອອຳນວຍຄວາມສະດວກ ເພື່ອໃຫ້ລະດູການເກັບກ່ຽວໄດ້ຮັບຜົນດີ. ສ່ວນບັນດາເຈົ້າຂອງງົວຄູ່ທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບລາງວັນ, ຈະຈູງງົວຂອງຄອບຄົວຕົນເຂົ້າເດີນເພື່ອພົບປະກັບຜູ້ມີຄວາມນິຍົມຄືກັນ ແລະ ມີໜ້າໃນງານບຸນ, ນັ້ນກໍ່ແມ່ນຄວາມພາກພູມໃຈແລ້ວ.
ຜ່ານການຈັດຕັ້ງ 12 ຄັ້ງຢູ່ ຈົ່ວໂຣ, ການແຂ່ງງົວຫຼາຍຄູ່ຍັງຄົງຮັກສາປະເພນີທີ່ມີມາແຕ່ດົນນານຂອງຊາວເຜົ່າຂະແມໃນເຂດ ໄບນຸ໋ຍ ໄວ້ຢູ່.
ຜ່ານສຽງໂຮຮ້ອງ, ເຂົາເຈົ້າບໍ່ພຽງແຕ່ໄດ້ເຫັນງົວຫຼາຍຄູ່ ແລະ ຊາວກະສິກຳເທົ່ານັ້ນ, ຫາກຍັງເຫັນໄດ້ຊີວິດດ້ານວັດທະນະທຳສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊຸມຊົນເຂດທາງທິດຕາເວັນຕົກພາກໃຕ້ອີກດ້ວຍ. ງານບຸນເລີ່ມມາຈາກການອອກແຮງງານ, ແລະຊຸມຊົນເຂດທາງທິດຕາເວັນຕົກພາກໃຕ້ໄດ້ຮັກສາໄວ້ນັ້ນ, ປະຈຸບັນພວມການເປັນປະສົບການທ່ອງທ່ຽວພິເສດສະເພາະຂອງເຂດໄບນຸ້ຍ, ແຂວງ ອານຢາງ./.
