(ພາບ: REUTERS/Evelyn Hockstein)
ວັນທີ 24 ສິງຫາ, ອຳນາດການປົກຄອງ ອາເມລິກາ ໄດ້ປະກາດຫຼາຍມາດຕະການລົງໂທດເສດຖະກິດໃໝ່ທີ່ເລັ່ງໃສ່ ອີຣານ, ຖະແຫຼງວ່າຈະທຳລາຍ ອີຣານ ດ້ວຍວິທີປິດລ້ອມດ້ານເສດຖະກິດ. ນີ້ແມ່ນການຜັນແປປິນຂັ້ນໄດຫຼ້າສຸດຂອງການປະທະກັນ ອາເມລິກາ - ອີຣານ, ມີຄວາມສ່ຽງຈະກໍ່ໃຫ້ເກີດບັນດາຜົນຕາມມາດ້ານເສດຖະກິດທີ່ຮ້າຍແຮງ ບໍ່ພຽງແຕ່ ໃຫ້ແກ່ອີຣານ ເທົ່ານັ້ນ, ຫາກຍັງໃຫ້ແກ່ພາກພື້ນ ຕາເວັນອອກກາງ ແລະ ໂລກອີກດ້ວຍ.
ບັນດາມາດຕະການລົງໂທດດ້ານເສດຖະກິດໃໝ່ທີ່ເລັ່ງໃສ່ ອີຣານ ໂດຍທ່ານ Scott Bessent, ລັດຖະມົນຕີກະຊວງການເງິນ ອາເມລິກາ ປະກາດ ພາຍຫຼັງ ທີ່ທ່ານ Donald Trump, ປະທານາທິບໍດີ ອາເມລິກາ ຖະແຫຼງບຸກລະດົມສົງຄາມດ້ານເສດຖະກິດຂະໜາດໃຫຍ່ທີ່ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 5 ວັນ.
ແນວຮົບໃໝ່
ຕາມບັນດາເນື້ອໃນເຊິ່ງທ່ານລັດຖະມົນຕີກະຊວງການເງິນ Scott Bessent ປະກາດທີ່ກອງປະຊຸມຖະແຫຼງຂ່າວເຊິ່ງຈັດຂຶ້ນໃນວັນທີ 24 ສິງຫາ (ຕາມເວລາທ້ອງຖິ່ນ), ອາເມລິກາ ເປີດກວ້າງຂອບເຂດນາບຂູ່ດ້ວຍການລົງໂທດຂັ້ນສອງສຳລັບບັນດາອົງການຈັດຕັ້ງ ແລະ ບັນດາປະເທດທີ່ສືບຕໍ່ມີການພົວພັນທຸລະກຳກັບ ອີຣານ, ໂດຍສຸມໃສ່ 5 ຂົງເຂດ, ລວມມີ: ຊັບສິນດີຈີຕອນ, ເຕັກໂນໂລຊີ, ຄຳ, ການບິນ ແລະ ການຂົນສົ່ງທາງທະເລ. ພ້ອມກັນນັ້ນ, ອາເມລິກາ ກໍ່ລົງໂທດໃໝ່ສຳລັບ 60 ບຸກຄົນ, ບໍລິສັດ ແລະ ກຳປັ່ນທີ່ຖືກສົງໄສວ່າໄດ້ຊ່ວຍ ອີຣານ ມີລາຍຮັບຈາກນ້ຳມັນ, ຊື້ອາວຸດ… ທ່ານໃຫ້ຮູ້ວ່າ, ບັນດາມາດຕະການໃໝ່ນອນໃນບັ້ນເຄື່ອນໄຫວເຊິ່ງອຳນາດການປົກຄອງຂອງທ່ານປະທານາທິບໍດີ Donald Trump ເອີນວ່າ “D-Day ເສດຖະກິດ”, ເພື່ອແນໃສ່ປິດລ້ອມດ້ານການເງິນຂອງ ອີຣານ ແລະ ຕັດບັນດາແຫຼ່ງກຳລັງທີ່ຊ່ວຍເຕເຮຣານ ຮັກສາພື້ນຖານເສດຖະກິດໃນສະພາບທີ່ການປະທະກັນແກ່ຍາວເປັນເວລາເກືອບ 6 ເດືອນ.
“ແຕ່ລະປະເທດລ້ວນແຕ່ກຳນົດໄລຍະເວລາລະອຽດເພື່ອຢຸດຕິບັນດາການເຄື່ອນໄຫວເຊິ່ງພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ກຳນົດແລ້ວ. ຖ້າຫາກເຂົາເຈົ້າບໍ່ມີການປະທຳ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈະປະຕິບັດບັນດາມາດຕະການພຽງລຳພັງຝ່າຍດຽວຜ່ານສິດອຳນາດຂອງກະຊວງການເງິນ. ຂ້າພະເຈົ້າຂໍເວົ້າແຈ້ງວ່າ: ບໍ່ວ່າປະເທດໃດໜູນຊ່ວຍການຄື່ອນໄຫວເຟອກເງິນຕາງໜ້າໃຫ້ ອີຣານ ກໍ່ຈະຖືກປັດເຂ່ຍອອກຈາກລະບົບທຸລະກຳດ້ວຍສະກຸນເງິນ USD”.
ປະຕິກິລິຍາຕໍ່ສົງຄາມດ້ານເສດຖະກິດຢ່າງຮອບດ້ານຄັ້ງໃໝ່ຈາກ ວໍຊິງຕັນ, ໃນຫຼາຍມື້ຜ່ານມາ, ອຳນາດການປົກຄອງ ອີຣານ ຢືນຢັນວ່າ ປະເທດນີ້ໄດ້ກະກຽມໃຫ້ທຸກແຜນການເພື່ອຮັບມືແລ້ວ. ທ່ານ Ali Madanizadeh, ລັດຖະມົນຕີກະຊວງເສດຖະກິດ ແລະ ການເງິນ ອີຣານ, ຖະແຫຼງວ່າ:
“ເຂົາເຈົ້າໄດ້ນຳໃຊ້ກຳລັງທັງໝົດໃນຕະຫຼອດໄລຍະຜ່ານມາ. ເຂົາເຈົ້າໄດ້ພະຍາຍາມທົດສອບຄວາມຕັດສິນໃຈຂອງປະຊາຊົນ ກໍຄືບັນດາເຈົ້າໜ້າທີ່ຂອງ ອີຣານ, ແລະ ເທື່ອໃດເຂົາເຈົ້າກໍ່ຖືກປະລາໄຊ. ເບິ່ງຄືວ່າປະຈຸບັນເຂົາເຈົ້າສືບຕໍ່ທົດສອບເພື່ອຖືກຮັບປະລາໄຊອີກເທື່ອໜຶ່ງ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຄາດຄະເນໄວ້ກ່ອນແລ້ວ ແລະ ກຳແໜ້ນບັນດາແຜນການຂອງເຂົາເຈົ້າ. ລັດຖະບານ ອີຣານ ໄດ້ມີແຜນການໃນໄລຍະ 2 ປີ ແລະ ກຽມພ້ອມ, ກໍ່ຄືໄດ້ກະກຽມຢ່າງລະອຽດລະອໍເພື່ອຮັບມືກັບການຜັນແປນີ້”.
(ພາບ: Majid Asgaripour/WANA (West Asia News Agency) via REUTERS)
ວັນທີ 22 ສິງຫາ, ທ່ານ Masoud Perezshkian, ປະທານາທິບໍດີ ອີຣານ ໃຫ້ຮູ້ວ່າ, ປະເທດນີ້ພວມຢູ່ໃນສະພາບສົງຄາມຮອບດ້ານ ບໍ່ພຽງແຕ່ທາງດ້ານເສດຖະກິດເທົ່ານັ້ນ, ຫາກນັບທັງດ້ານການທະຫານ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງອີກດ້ວຍ. ສານດັ່ງກ່າວສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ອີຣານ ພ້ອມແລ້ວຈະໂຕ້ຕອບດ້ວຍທຸກວິທີ, ນັບທັງການບຸກໂຈມຕີດ້ານການທະຫານ, ແນໃສ່ ອາເມລິກາ ແລະ ບັນດາປະເທດເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມເສດຖະກິດຮອບດ້ານເຊິ່ງ ອາເມລິກາ ບຸກລະດົມເພື່ອເລັ່ງ ອີຣານ.
ປະຕິກິລິຍາໃດທີ່ມາຈາກຝ່າຍທີ່ສາມ?
ຕາມວົງການນັກສັງເກດການແລ້ວ, ພ້ອມກັບການຕ້ານທານຢ່າງທົນທານຂອງ ອີຣານ ແລ້ວ, ການໄຊຊະນະ - ປະລາໄຊ ຂອງບັນດາຄຳສັ່ງລົງໂທດດ້ານເສດຖະກິດຄັ້ງໃໝ່ຂອງ ອາເມລິກາ ແມ່ນຂຶ້ນກັບປະເທດຈຳນວນໜຶ່ງ, ພິເສດແມ່ນ ຈີນ, ປະເທດມະຫາອຳນາດດ້ານເສດຖະກິດທີ 2 ຂອງໂລກ ແລະ ມີການພົວພັນຢ່າງສະໜິດແໜ້ນກັບ ອີຣານ ເມື່ອໄດ້ຮັບຖືວ່າ ໄດ້ຊື້ປະລິມານນ້ຳມັນສົ່ງອອກ 80% ຂອງປະເທດນີ້. ວັນທີ 21 ສິງຫາ, ທ່ານ ລິນແຈນ, ໂຄສົກກະຊວງການຕ່າງປະເທດ ຈີນ, ຖະແຫຼງວ່າ:
“ຈີນ ຄັດຄ້ານບັນດາມາດຕະການລົງໂທດພຽງລຳພັງຝ່າຍດຽວທີ່ຜິດກົດໝາຍ, ຂາດຫຼັກຖານໃນກົດໝາຍສາກົນ ແລະ ບໍ່ມີການມອບສິດຂອງສະພາຄວາມໝັ້ນຄົງສະຫະປະຊາຊາດ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າຮຽກຮ້ອງບັນດາຝ່າຍຈົ່ງມີການກະທຳດ້ວຍຄວາມຮັບຜິດຊອບ ແລະ ຢືດໝັ້ນແກ້ໄຂບັນຫາຜ່ານບັນດາມາດຕະການດ້ານການເມືອງ ແລະ ການທູດ”.
Andrew Miller, ນັກຊ່ຽວຊານຂັ້ນສູງຢູ່ສູນເພື່ອຄວາມກ້າວໜ້າຂອງ ອາເມລິກາ (Center for American Progress), ໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ ເລື່ອງ ອາເມລິກາ ປະກາດບັນດາມາດຕະການລົງໂທດດ້ານເສດຖະກິດຄັ້ງໃໝ່ແນໃສ່ ອີຣານ ແລະ ບັນດາປະເທດມີການແລກປ່ຽນການຄ້າກັບປະເທດນີ້ ໄດ້ຢືນຢັນຄວາມຈິງທີ່ຈະແຈ້ງວ່າ, ການປະທະກັນນີ້ບໍ່ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ ອາເມລິກາ ຫຍັບເຂົ້າໃກ້ກັບເປົ້າໝາຍລົບລ້າງໂຄງການນິວເຄຼຍ ຫຼື ເຮັດໃຫ້ອຳນາດການປົກຄອງຂອງ ອີຣານ ອ່ອນເພຍລົງ, ແລະ ເຖິງວ່າບັນດາມາດຕະການລົງໂທດດ້ານເສດຖະກິດສາມາດນຳມາເຊິ່ງປະສິດທິຜົນ, ແຕ່ຍາກຫຼາຍ ແລະບາງເທື່ອຈະພາໄປເຖິງມາດຕະການແກ້ໄຂທີ່ວ່ອງໄວ ແລະ ມີຜົນປະໂຫຍດໃຫ້ແກ່ອາເມລິກາ.
