ວັນທີ 20 ພຶດສະພາ, ສະມັດຊາໃຫຍ່ ສປຊ ໄດ້ຮັບຮອງເອົາມະຕິສະບັບໜຶ່ງທີີ່ມີລັກສະນະປະຫວັດສາດໃນບັນຫາຄວາມຍຸຕິທຳດ້ານດິນຟ້າອາກາດ. ໃນຂະນະນັ້ນ, ບົດລາຍງານຂອງອົງການຮ່ວມມື ແລະ ພັດທະນາເສດຖະກິດ (OECD) ປະກາດໃນວັນທີ 21 ພຶດສະພາ ໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ບັນດາປະເທດຮັ່ງມີສືບຕໍ່ສວມບົດບາດຫຼາຍກວ່າ ໃຫ້ແກ່ການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ.
ມະຕິສະບັບປະຫວັດສາດ
ດ້ວຍຈຳນວນບັດເຫັນດີ 141 ບັດ ເມື່ອທຽບໃສ່ບັດຄ້ານ 8 ບັດ, ວັນທີ 20 ພຶດສະພາ, ສະມັດຊາໃຫຍ່ ສປຊ ໄດ້ຮັບຮອງເອົາມະຕິວ່າດ້ວຍການຢັ້ງຢືນຄືນພັນທະຂອງບັນດາປະເທດໃນການປະຕິບັດບັນດາຄຳໝັ້ນສັນຍາຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ ຕາມກົດໝາຍສາກົນ. ເອກະສານສະບັບດັ່ງກ່າວ ໂດຍປະເທດເກາະ ວານູອາຕູ ຢູ່ມະຫາສະໝຸດ ປາຊີຟິກ ລິເລີ່ມ, ແນໃສ່ຊຸກຍູ້ການປະຕິບັດຄຳເຫັນປຶກສາ ໂດຍສານຍຸຕິທຳສາກົນ (ICJ) ໄດ້ຍົກອອກມາ ເມື່ອເດືອນ ກໍລະກົດ 2025, ໃນນັ້ນ ຖືວ່າ ບັນດາປະເທດບໍ່ປະຕິບັດບັນດາຄຳໝັ້ນສັນຍາກ່ຽວກັບດິນຟ້າອາກາດຢ່າງຄົບຖ້ວນນັ້ນ ອາດຈະຖືກຖືວ່າລະເມີດກົດໝາຍສາກົນ ແລະ ຕ້ອງມີພັນທະຊົດເຊີຍໃຫ້ແກ່ບັນດາປະເທດທີ່ຖືກຜົນກະທົບ.
ເອກະສານສະບັບດັ່ງກ່າວກໍໄດ້ເນັ້ນໜັກເຖິງຄວາມຈຳເປັນຕ້ອງຮັກສາລະດັບອຸນຫະພູມທົ່ວໂລກ ບໍ່ໃຫ້ເພີ່ມຂຶ້ນກາຍ 1,5 ອົງສາ C ເມື່ອທຽບໃສ່ໄລຍະກ່ອນອຸດສາຫະກຳ, ໃນນັ້ນ ໄດ້ເຕື້ອງເຖິງຄຳຮຽກຮ້ອງ “ຫັນປ່ຽນໃຫ້ເຊື້ອເພິງ ຟອກຊິວ ອອກຈາກລະບົບພະລັງງານ” ເປັນພິເສດ, ສອດຄ່ອງກັບເປົ້າໝາຍທີ່ມີເກືອບ 200 ປະເທດ ໄດ້ຕົກລົງເປັນເອກະພາບໃນກອງປະຊຸມບັນດາຝ່າຍທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສົນທິສັນຍາ ຂອງ ສປຊ ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດ ຄັ້ງທີ 28 (COP 28) ເມື່ອປີ 2023 ຢູ່ສະຫະລັດ ອາຣັບ ເມມີເລດ.
ເລື່ອງມະຕິສະບັບດັ່ງກ່າວໄດ້ຮັບການຮັບຮອງເອົາ, ໂດຍບໍ່ຫົວຊາຕໍ່ການຄັດຄ້ານຈາກບາງປະເທດໃຫຍ່, ໃນນັ້ນມີ ອາເມລິກາ ນັ້ນ, ໄດ້ຮັບຖືວ່າ ແມ່ນບາດກ້າວທີ່ໃຫຍ່ ໃນການຊຸກຍູ້ຄວາມຍຸຕິທຳດ້ານດິນຟ້າອາກາດ. ຕາມທ່ານ Antonio Guterres ເລຂາທິການໃຫຍ່ ສປຊ, ແລ້ວ, ມະຕິສະບັບດັ່ງກ່າວ ມີຄວາມສຳຄັນເປັນພິເສດໃນບັນດາພາກພື້ນທີ່ຖືກຜົນກະທົບໃນຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດໃນຫຼາຍປີຜ່ານມາ, ເປັນຕົ້ນແມ່ນ ອາຟະລິກາ.
“ອາຟະລິກາ ຕ້ອງແມ່ນໃຈກາງຂອງຄວາມຍຸຕິທຳດ້ານດິນຟ້າອາກາດ. ອາຟະລິກາ ມີ 60% ກຳລັງຄວາມສາມາດດ້ານພະລັງງານໄຟຟ້າແສງຕາເວັນຂອງໂລກ ແຕ່ວ່າ ໄດ້ຮັບພຽງແຕ່ 2% ການລົງທຶນເຂົ້າຂົງເຂດພະລັງງານສະອາດທົ່ວໂລກ. ຖ້າໄດ້ຮັບການລົງທຶນຖືກຕ້ອງຕາມອັດຕາສ່ວນນັ້ນ, ອາຟະລິກາ ອາດຈະສ້າງປະລິມານໄຟຟ້າຫຼາຍກວ່າທົບ 10 ເທົ່າ ຂອງປັດຈຸບັນ ໃນປີ 2040 ແລະ ທັງໝົດແມ່ນພະລັງງານທົດແທນ.”
ຕາມວົງການນັກສັງເກດການແລ້ວ, ສິ່ງທ້າທາຍຕໍ່ໄປສຳລັບບັນດາອົງການຂອງ ສປຊ ແມ່ນຕ້ອງຫັນມະຕິສະບັບດັ່ງກ່າວເປັນບັນດາຄຳໝັ້ນສັນຍາລະອຽດ ທີ່ມີລັກສະນະຜູກມັດດ້ານກົດໝາຍຢ່າງແຂງແຮງກວ່າ ສຳລັບບັນດາປະເທດ, ໃນນັ້ນ ເລື່ອງສ້າງ “ປຶ້ມບັນທຶກຜົນເສຍຫາຍສາກົນ” ເພື່ອຮັບຮູ້ບັນດາຜົນເສຍຫາຍຈາກການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດກໍ່ຂຶ້ນ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການຜັນຂະຫຍາຍໂດຍໄວ, ເພາະວ່າ ນີ້ແມ່ນບ່ອນອີງເພື່ອຄິດໄລ່ບັນດາຜົນເສຍຫາຍ ແລະ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ ປະເທດໃດຕ້ອງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕ້ອງຊົດເຊີຍ.
ບາດກ້າວນ້ອຍໆໃນບັນຫາການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ
ໄປຄຽງຄູ່ກັບມະຕິຂອງສະມັດຊາໃຫຍ່ ສປຊ ແລ້ວ, ບົດລາຍງານຂອງອົງການ OECD ທີ່ປະກາດເມື່ອວັນທີ 21 ພຶດສະພາ ກໍຊີ້ໃຫ້ເຫັນມີສັນຍານຕັ້ງໜ້າໜຶ່ງອີກ. ລະອຽດ, ໃນຂົງເຂດການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ, OECD ໃຫ້ຮູ້ວ່າ ມີ 3 ປີຢ່າງລຽນຕິດທີ່ບັນດາປະເທດຮັ່ງມີ ໄດ້ປະຕິບັດສຳເລັດ ແລະ ລື່ນກາຍເປົ້າໝາຍການອຸປະຖຳໃຫ້ແກ່ບັນດາປະເທດທຸກຍາກ 100 ຕື້ USD ຕໍ່ປີ ເພື່ອຮັບມືກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ. ນີ້ໄດ້ຮັບຖືວ່າແມ່ນປັດໄຈຕັ້ງໜ້າໃນສະພາບການຫຼາຍປະເທດຮັ່ງມີກໍພວມປະເຊີນໜ້າກັບບັນດາຄວາມຫຍຸ້ງຍາກດ້ານເສດຖະກິດ ແລະ ຄວາມຂາດສະຖຽນລະພາບດ້ານການເມືອງ. ກ່ອນໜ້ານັ້ນ, ທ່ານ Simon Stiell, ເລຂາຝ່າຍບໍລິຫານສົນທິສັນຍາແມ່ ຂອງ ສປຊ ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງຂອງດິນຟ້າອາກາດ (UNFCCCC) ກໍເຄີຍໃຫ້ຂໍ້ສັງເກດວ່າ ເຖິງວ່າປະສົບກັບຄວາມຫຍຸ້ງຍາກ ແຕ່ບັນຫາການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດນີ້ ຍັງຄົງຮັບຮູ້ບັນດາຄວາມຄືບໜ້າໃໝ່.
“ການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ ແມ່ນສາຍເລືອດຂອງການເຄື່ອນໄຫວໃນຂົງເຂດນີ້. ນັບແຕ່ກອງປະຊຸມ ປາຣີ ເມື່ອປີ 2015, ພວກເຮົາກໍກ້າວເດີນໄປໄດ້ໄລຍະທາງທີ່ຍາວ. ກະແສເງິນຈາກພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊົນ ທີ່ປະກອບເຂົ້າບ້ວງເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ ກໍ່ພວມເພີ່ມຂຶ້ນ. ບັນດາສາຍພົວພັນຄູ່ຮ່ວມມືໃໝ່ໄດ້ຮັບການສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ ແລະ ພວກເຮົາ ເຫັນມີຈຳນວນເງິນນັບຕື້ USD ໄດ້ໄຫຼເຂົ້າຂົງເຂດພະລັງງານສະອາດ ແລະ ການຫັນເປັນພະລັງງານຍຸຕິທຳໃນທົ່ວໂລກ”.
ເຖິງວ່າເປັນແນວນັ້ນກໍຕາມ, ບັນດານັກຊ່ຽວຊານດ້ານດິນຟ້າອາກາດ ຍັງຄົງໃສ່ໃຈວ່າ ບັນດາຕົວເລກໃນປັດຈຸບັນ ຍັງໄກຫຼາຍ ເມື່ອທຽບໃສ່ບັນດາຄຳໝັ້ນສັນຍາຫຼ້າສຸດ ກ່ຽວກັບດ້ານການເງິນຮັບໃຊ້ຂົງເຂດດິນຟ້າອາກາດ. ລະອຽດ, ຢູ່ກອງປະຊຸມຄັ້ງທີ 29 ບັນດາຝ່າຍທີ່ເຂົ້າຮ່ວມສົນທິສັນຍາ ສປຊ ກ່ຽວກັບການປ່ຽນແປງດິນຟ້າອາກາດ (COP29) ຢູ່ ອາແຊັກໄບຢານ ເມື່ອປີ 2024, ບັນດາປະເທດຮັ່ງມີໄດ້ເຫັນດີສ້າງເປົ້າໝາຍໃໝ່ ແລະ ໃຫ້ຄຳໝັ້ນສັນຍາສະໜອງ 300 ຕື້ USD ຕໍ່ປີ ໃນປີ 2035. ພ້ອມດຽວກັນນັ້ນ, ໜຶ່ງເປົ້າໝາຍໃຫຍ່ກວ່າ ກໍໄດ້ຍົກອອກມາ ແນໃສ່ລະດົມແຫຼ່ງກຳລັງທີ່ມີມູນຄ່າທັງໝົດ 1.300 ຕື້ USD ຕໍ່ປີ ຈາກທັງພາກລັດ ແລະ ພາກເອກະຊົນ. ນີ້ໄດ້ຮັບຖືວ່າ ແມ່ນສິ່ງທ້າທາຍທີ່ໃຫຍ່ຫຼວງທີ່ສຸດສຳລັບປະຊາຄົມສາກົນ. ວົງການນັກຊ່ຽວຊານດ້ານດິນຟ້າອາກາດ ຝ່າຍຕາເວັນຕົກ ພວມຊຸກຍູ້ເລື່ອງຂະຫຍາຍກຸ່ມບັນດາປະເທດປະກອບເງິນອຸປະຖຳ, ສະເໜີນຳບັນດາພື້ນຖານເສດຖະກິດທີ່ເຄີຍຈັດເຂົ້າກຸ່ມພວມພັດທະນາ ແຕ່ປັດຈຸບັນ ກາຍເປັນປະເທດພັດທະນາແລ້ວ ຄື ຈີນ ແລະ ອາຣັບບິ ຊະອຸດິ ເຂົ້າໃນບັນຊີລາຍຊື່ທີ່ຕ້ອງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບ, ພ້ອມທັງຮຽກຮ້ອງໃຫ້ພາກເອກະຊົນສວມບົດບາດທີ່ໃຫຍ່ກວ່າ./.
