Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng ký kết văn kiện hợp tác/tuyên bố chung Việt Nam - Philippines vào tháng 9/1978

Ngày 12/7/2026 đánh dấu tròn 50 năm Việt Nam và Philippines thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976 - 12/7/2026) - một cột mốc đặc biệt trong quan hệ giữa hai quốc gia Đông Nam Á. Nửa thế kỷ qua chứng kiến hành trình phát triển bền bỉ của mối quan hệ được khởi đầu trong bối cảnh thế giới còn chia rẽ bởi Chiến tranh Lạnh, để hôm nay trở thành Đối tác Chiến lược Tăng cường với nền tảng là lòng tin chính trị, sự tương đồng về lợi ích chiến lược và khát vọng cùng phát triển.

Chia sẻ về chặng đường 50 năm quan hệ hai nước, Đại sứ Philippines tại Việt Nam Francisco Noel R. Fernandez III cho rằng thành công lớn nhất của quan hệ song phương không chỉ được đo bằng những con số về thương mại hay đầu tư, mà trước hết nằm ở tầm nhìn của các thế hệ lãnh đạo hai nước khi quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1976 - thời điểm tưởng chừng không thuận lợi nhất.

Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III cho rằng, để hiểu đầy đủ ý nghĩa của cột mốc 50 năm, cần trở lại thời điểm năm 1976 – khi thế giới vẫn bị chia cắt bởi Chiến tranh Lạnh.

Khi ấy, Việt Nam và Philippines đứng ở hai phía của những liên kết chiến lược khác nhau. Việc hai quốc gia quyết định thiết lập quan hệ ngoại giao không đơn thuần là một thủ tục ngoại giao, mà là lựa chọn mang tính chiến lược, thể hiện tầm nhìn vượt lên trên những khác biệt của thời cuộc.

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng tới Philippines vào tháng 9/1978, nhân dịp hai nước ký kết các văn kiện hợp tác song phương sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao (12/7/1976)

Chính quyết định mang tính lịch sử ấy đã đặt nền móng cho mối quan hệ hữu nghị được vun đắp liên tục trong suốt gần 50 năm qua. Đại sứ Philippines cho rằng, bên cạnh quyết tâm chính trị của lãnh đạo hai nước, giao lưu nhân dân chính là yếu tố quan trọng góp phần tạo nên sức sống của quan hệ Việt Nam - Philippines.

Một nền tảng quan trọng khác giúp quan hệ Việt Nam - Philippines phát triển ổn định chính là sự tương đồng trong cách tiếp cận các vấn đề quốc tế.

Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, Hiến pháp Philippines quy định rõ việc ưu tiên giải quyết các bất đồng bằng biện pháp hòa bình, thông qua đối thoại, trọng tài và các cơ chế tài phán quốc tế, thay vì sử dụng vũ lực. Điều này có nhiều điểm tương đồng với chính sách quốc phòng "bốn không" của Việt Nam, trong đó khẳng định không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế, đồng thời không để lãnh thổ bị sử dụng chống lại quốc gia khác.

Không chỉ vậy, cả Việt Nam và Philippines đều thống nhất lấy luật pháp quốc tế làm nền tảng điều chỉnh quan hệ song phương. Hai nước cùng đề cao Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS) và Hiến chương ASEAN với các nguyên tắc tôn trọng chủ quyền, độc lập và không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau.

Chuỗi sự kiện trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Philippines của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm vào ngày 1/6/2026

Bước sang năm thứ 50, quan hệ Việt Nam - Philippines đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới khi hai nước vừa nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Tăng cường trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư Tô Lâm tới Philippines hồi đầu tháng 6/2026. Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, đây là dấu mốc phản ánh sự trưởng thành của quan hệ song phương, đồng thời mở ra nhiều dư địa hợp tác trên các lĩnh vực mới, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế và thương mại.

Đại sứ Philippines cho rằng mặc dù Việt Nam và Philippines có mô hình phát triển khác nhau, song cả hai đều là những nền kinh tế năng động hàng đầu Đông Nam Á. Vì vậy, đã đến lúc doanh nghiệp hai nước cần quan tâm nhiều hơn tới thị trường của nhau, gia tăng đầu tư song phương cũng như tận dụng các cơ hội trong chuỗi cung ứng khu vực. Kim ngạch thương mại song phương đạt 7,78 tỷ USD trong năm 2025 là kết quả tích cực, tạo nền tảng để hai nước tiếp tục khai thác hiệu quả hơn nữa tiềm năng hợp tác trong thời gian tới.

Một trong những lĩnh vực được Đại sứ đánh giá có tiềm năng đặc biệt là kinh tế biển. Philippines là quốc gia quần đảo, trong khi Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài cùng nguồn tài nguyên biển phong phú. Tuy nhiên, theo ông, cả hai nước đều chưa khai thác hết tiềm năng của đại dương.

Kinh tế biển không chỉ dừng lại ở khai thác tài nguyên mà còn bao gồm nghiên cứu khoa học biển, bảo tồn hệ sinh thái, phát triển cảng biển, logistics, năng lượng tái tạo ngoài khơi và đặc biệt là du lịch biển. Đại sứ cho rằng hai nước đều có đội ngũ các nhà khoa học biển chất lượng cao. Điều cần thiết là chuyển các kết quả nghiên cứu thành chính sách phát triển hiệu quả nhằm xây dựng nền kinh tế biển xanh và bền vững.

Vùng biển Quy Nhơn, Việt Nam

Trong lĩnh vực du lịch, ông nhận định Việt Nam và Philippines đều sở hữu những bãi biển đẹp, tài nguyên thiên nhiên phong phú và hoàn toàn có thể học hỏi lẫn nhau trong phát triển sản phẩm, quản lý điểm đến cũng như nâng cao chất lượng dịch vụ.

Một lĩnh vực hợp tác mới được Đại sứ đặc biệt nhấn mạnh là ngành dịch vụ thuê ngoài quy trình kinh doanh (Business Process Outsourcing - BPO). Philippines hiện là một trong những trung tâm BPO lớn nhất thế giới với lợi thế về nguồn nhân lực sử dụng tiếng Anh.

Bên cạnh hợp tác song phương, Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III cũng đánh giá cao vai trò của Việt Nam và Philippines trong việc củng cố đoàn kết ASEAN. Theo ông, trong bối cảnh thế giới chuyển từ trật tự hai cực sang đa cực, ASEAN ngày càng có vị thế quan trọng hơn.

Đặc biệt, các ưu tiên mới của ASEAN như an ninh năng lượng, an ninh lương thực, trí tuệ nhân tạo và bảo vệ công dân ASEAN ở nước ngoài sẽ mở ra thêm nhiều cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Philippines trong thời gian tới.

Theo Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III, sau 50 năm xây dựng nền tảng chính trị và hợp tác kinh tế, nhiệm vụ quan trọng tiếp theo là đưa người dân hai nước đến gần nhau hơn. Ông cho biết vẫn còn nhiều người Việt Nam chưa hiểu hết vẻ đẹp thiên nhiên cũng như tiềm năng du lịch của Philippines và ngược lại. Chính vì vậy, việc mở rộng giao lưu nhân dân cần được xem là ưu tiên trong giai đoạn mới.

Nhân dịp này, Đại sứ cũng tiết lộ rằng Philippines đang khuyến khích các hãng hàng không hai nước tăng thêm các chuyến bay và mở nhiều đường bay mới, không chỉ kết nối Hà Nội với Manila mà còn mở rộng tới Cebu, Davao, Cagayan de Oro cũng như nhiều địa phương khác của cả hai nước. Theo ông, kết nối hàng không thuận lợi sẽ tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp, sinh viên và khách du lịch hiểu nhau hơn, qua đó thúc đẩy hợp tác trên mọi lĩnh vực.

Trong quá trình công tác tại Việt Nam, Đại sứ Francisco Noel R. Fernandez III cũng nhận thấy hai quốc gia có nhiều điểm tương đồng về văn hóa, con người cũng như tinh thần nhân văn.

"Tinh thần nhân văn không phải là giá trị riêng của bất kỳ quốc gia nào. Mỗi khi Việt Nam gặp thiên tai hay thảm họa, chúng ta đều thấy Chính phủ Philippines hỗ trợ Việt Nam. Và gần đây nhất, Philippines đã nhận được sự hỗ trợ của Việt Nam thông qua việc viện trợ gạo để giúp khắc phục hậu quả thiên tai tại Philippines", Đại sứ Philippines cho biết.

Cũng theo Đại sứ, Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm của Philippines trong phát triển dịch vụ du lịch và nâng cao chất lượng phục vụ theo các tiêu chuẩn quốc tế, trong khi Philippines cũng có nhiều điều để học hỏi từ những thành tựu phát triển của Việt Nam. Đổi lại, Philippines sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm về quản lý di cư và bảo hộ công dân - lĩnh vực mà nước này đã tích lũy nhiều kinh nghiệm và đang chia sẻ với các thành viên ASEAN cũng như Liên hợp quốc.

Khi ngày càng có nhiều công dân ASEAN học tập, làm việc trên toàn thế giới, việc xây dựng cơ chế bảo vệ và hỗ trợ công dân sẽ góp phần tạo niềm tin để người dân mạnh dạn hội nhập quốc tế. Từ nền tảng được xây dựng bằng lòng tin, thiện chí, sự tôn trọng luật pháp quốc tế và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước, Việt Nam và Philippines đang có đầy đủ điều kiện để đưa quan hệ Đối tác Chiến lược Tăng cường phát triển sâu sắc hơn trong tương lai.

Thực hiện: Giang Bùi - Diệp Thảo

Ảnh: Đại sứ quán Philippines tại Việt Nam