Từ vị trí dẫn đầu cả nước về Chỉ số chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước đến mục tiêu đưa dữ liệu thực sự là nguồn lực phát triển, Ninh Bình đang tạo nên những chuyển biến rõ nét sau hơn một năm rưỡi thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Ngày 1/7/2025 đánh dấu bước chuyển chưa từng có trong tổ chức bộ máy hành chính khi tỉnh Ninh Bình mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất ba tỉnh Ninh Bình, Nam Định và Hà Nam, đồng thời vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cùng với việc sắp xếp tổ chức, địa phương cũng đối mặt với bài toán hợp nhất hạ tầng số và dữ liệu vốn được xây dựng trên nhiều nền tảng, tiêu chuẩn khác nhau.

Ninh Bình lựa chọn xây dựng nền tảng quản trị số thống nhất ngay từ đầu. Các trung tâm dữ liệu từng bước được hợp nhất theo định hướng điện toán đám mây; mạng truyền số liệu chuyên dùng được mở rộng kết nối toàn bộ cơ quan trong hệ thống chính trị. Khung kiến trúc số của tỉnh được ban hành làm nền tảng thống nhất cho việc xây dựng, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Trên nền tảng đó, quá trình chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp diễn ra thông suốt, không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục hành chính. Dữ liệu dân cư, hộ tịch, đất đai cùng nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành được kết nối với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, cho phép tái sử dụng thông tin đã có, giảm thành phần hồ sơ giấy, rút ngắn thời gian xử lý và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến nay, 100% thủ tục hành chính đủ điều kiện được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Chính sách thu phí "0 đồng" đối với nhiều thủ tục cùng việc tiếp nhận hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính giúp người dân có thể thực hiện dịch vụ công ở bất cứ đâu. Dữ liệu không còn nằm riêng lẻ ở từng cơ quan mà trở thành nguồn thông tin dùng chung, phục vụ điều hành, quản lý và ra quyết định.

Giá trị của dữ liệu cũng lan tỏa sang sản xuất và đổi mới sáng tạo. Sàn giao dịch công nghệ trực tuyến của tỉnh kết nối doanh nghiệp với các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị sở hữu công nghệ, góp phần thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Tại làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân, công nghệ cắt đá bằng dây kim cương và máy CNC 3D giúp nâng cao năng suất, giảm hao hụt nguyên liệu, hạn chế ô nhiễm; trong lĩnh vực chế biến, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền tự động hóa, robot đóng gói và hệ thống điều khiển tập trung.

Ông Vũ Trọng Quế, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình cho biết: "Dữ liệu đang trở thành nguồn tài nguyên mới của địa phương. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả, việc điều hành của chính quyền sẽ chính xác hơn, doanh nghiệp có thêm động lực đổi mới sáng tạo, người dân được phục vụ nhanh hơn. Đó cũng là nền tảng để Ninh Bình xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số giai đoạn 2026-2030".

Từ nền tảng dữ liệu được hình thành ở cấp tỉnh, chuyển đổi số đang lan tỏa mạnh mẽ tới từng xã, từng thôn, từng người dân, tạo nên những thay đổi rõ nét trong phương thức quản trị ở cơ sở.

Phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai trên quy mô toàn tỉnh với hơn 4.650 tổ công nghệ số cộng đồng, hơn 36.000 thành viên phủ kín 100% thôn, xóm, tổ dân phố. Từ các mô hình "Đại sứ số", "Gia đình số", "Chợ số - Nông thôn số", hàng chục nghìn lượt người dân đã được hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và các nền tảng số trong đời sống hằng ngày.

Là một trong những địa phương triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp ngay sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Bình Mỹ xác định chuyển đổi số là "xương sống" của bộ máy mới. Địa phương nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng số, chuẩn hóa dữ liệu, số hóa hồ sơ và đưa hoạt động điều hành lên môi trường điện tử. Đến nay, 100% cán bộ, công chức sử dụng hệ thống quản lý văn bản điện tử, thư điện tử công vụ và chữ ký số; toàn bộ văn bản hành chính được xử lý trên môi trường mạng.

Ông Nguyễn Thái Nam, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Mỹ cho biết: "Việc chuyển từ quản lý hành chính dựa trên giấy tờ sang điều hành bằng dữ liệu giúp rút ngắn các khâu trung gian, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và tăng khả năng kết nối trực tiếp giữa chính quyền với người dân. Thời gian tới, xã tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, làm giàu cơ sở dữ liệu đất đai, triển khai hệ thống điều hành theo thời gian thực và nghiên cứu ứng dụng robot tích hợp trí tuệ nhân tạo tại Trung tâm Phục vụ hành chính công nhằm hỗ trợ người dân tra cứu, thực hiện thủ tục hành chính theo hướng hiện đại",

Tại xã Nghĩa Hưng, chuyển đổi số cũng được cụ thể hóa bằng những kết quả rõ rệt. Sáu tháng đầu năm 2026, địa phương tiếp nhận và giải quyết 3.570 hồ sơ trực tuyến, đạt 100% số hồ sơ phát sinh; 90% hộ gia đình được phủ internet cáp quang, khoảng 85% người trưởng thành sử dụng điện thoại thông minh; nhiều hộ kinh doanh đã áp dụng thanh toán bằng mã QR, hóa đơn điện tử và mô hình "Chợ 4.0", từng bước hình thành kinh tế số ngay từ cơ sở.

Ông Đoàn Văn Tý, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Hưng cho biết: "Mục tiêu của chuyển đổi số ở cấp xã là để người dân thấy tiện hơn trong từng việc cụ thể. Từ giải quyết thủ tục hành chính, thanh toán điện tử đến tiếp cận các dịch vụ công… đều phải nhanh hơn, đơn giản hơn. Vì thế, địa phương đang tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, đẩy mạnh xử lý công việc trên môi trường số và phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng để đưa những tiện ích số đến gần người dân hơn. Qua đó xây dựng chính quyền số hoạt động minh bạch, hiệu quả, phục vụ người dân ngày càng tốt hơn".

Sau hơn một năm rưỡi triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW, Ninh Bình đang từng bước được cải thiện dữ liệu theo hướng "đúng, đủ, sạch, sống" tạo nền tảng cho xây dựng chính quyền số, phát triển kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, để dữ liệu thực sự trở thành nguồn lực mới cho tăng trưởng, tỉnh vẫn còn nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Theo đánh giá của tỉnh, chất lượng dữ liệu ở một số lĩnh vực chưa đồng đều; việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn hạn chế, nhất là sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính. Hạ tầng xử lý dữ liệu lớn, nguồn nhân lực chất lượng cao về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Trong khi đó, nhiều cơ chế, chính sách mới như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), đặt hàng công nghệ, định giá dữ liệu hay thương mại hóa kết quả nghiên cứu vẫn chưa được hoàn thiện.

Đáng chú ý, tỷ lệ giải ngân nguồn vốn cho khoa học, công nghệ và chuyển đổi số năm 2026 mới đạt khoảng 4,84%, phản ánh khoảng cách giữa chủ trương và quá trình triển khai.

Tỉnh Ninh Bình kiến nghị, Chính phủ sớm ban hành cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đối với AI, Blockchain; đồng thời hoàn thiện các nền tảng số dùng chung, bảo đảm kết nối thông suốt sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Thời gian tới, Ninh Bình tiếp tục hoàn thiện các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, nâng cao chất lượng dữ liệu theo tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống", mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu và thúc đẩy định hướng AI-First, hướng tới mục tiêu biến dữ liệu thành nguồn tài nguyên mới, tạo động lực cho đổi mới sáng tạo và tăng trưởng kinh tế bền vững.

Tác giả: Vân Hồng - Trần Hồng
Thiết kế: Đồng Toàn

Xuất bản bởi : VOV Plus