Tính đến ngày 30/9, giải ngân vốn đầu tư công đạt 642.961,6 tỷ đồng, bằng 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Dù tiến độ đã có chuyển biến, chênh lệch giải ngân giữa các bộ, ngành, địa phương vẫn lớn. Tháo gỡ điểm nghẽn về mặt bằng, thủ tục và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn là yêu cầu cấp thiết để đầu tư công phát huy vai trò dẫn dắt tăng trưởng.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, luỹ kế giải ngân đến hết ngày 30/9/2026 là 642.961,6 tỷ đồng, đạt 62,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. So với cùng kỳ năm 2025, kết quả giải ngân cao hơn 12,9% về tỷ lệ và 202.559,3 tỷ đồng về số tuyệt đối. Tốc độ giải ngân trong tháng 9 bằng 1,58 lần so với tốc độ giải ngân trong tháng 8, đạt tốc độ giải ngân hàng tháng ở mức tích cực so với diễn biến giải ngân những tháng đầu năm.
Tỷ lệ giải ngân đến hết ngày 30/9/2026 của cả nước là 64,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (991.931,6 tỷ đồng) nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương (tương đương 30.675,4 tỷ đồng) thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Kết quả giải ngân tính đến hết ngày 30/9/2026, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 19 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước.
Một số bộ và địa phương giải ngân khối lượng vốn lớn (lũy kế giải ngân 9 tháng trên 20.000 tỷ đồng) như: Bộ Quốc phòng (34.300 tỷ đồng), Bộ Công an (32.300 tỷ đồng).
Thành phố Hà Nội (115.500 tỷ đồng), Thành phố Hồ Chí Minh (104.200 tỷ đồng); thành phố Hải Phòng (30.800 tỷ đồng), Tây Ninh (22.500 tỷ đồng), Hưng Yên (26.200 tỷ đồng).
Một số địa phương ghi nhận chuyển biến tích cực về tốc độ giải ngân trong những ngày cuối tháng 9, đồng thời đạt kết quả tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương trên 50% như: Thành phố Hà Nội (77,2%); Lai Châu (63,4%), An Giang (53,1%) và Hưng Yên (51,3%), cao hơn tỷ lệ giải ngân bình quân vốn ngân sách trung ương của cả nước là 44,1%.
Tuy nhiên, vẫn còn 27 bộ, cơ quan trung ương và 15 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Trong đó, một số bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 15% và chưa giải ngân gồm: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam; Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Đài Truyền hình Việt Nam; Bộ Khoa học và Công nghệ; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Liên minh Hợp tác xã Việt Nam...
Trao đổi với phóng viên Báo điện tử Tiếng nói Việt Nam, ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia kinh tế, Trường Đại học Nguyễn Trãi đánh giá, kết quả giải ngân đầu tư công trên đã phản ánh nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu và cơ quan thanh toán trong việc đưa nguồn lực vào nền kinh tế. Tuy nhiên, khối lượng vốn còn lại lớn, đòi hỏi phải tăng tốc trong những tháng cuối năm.
Ông Huy cho rằng, tiến độ giải ngân cần được nhìn nhận trong đặc thù của đầu tư công, bởi quá trình chuẩn bị dự án, giải phóng mặt bằng, thi công và nghiệm thu đều đòi hỏi thời gian và sự phối hợp chặt chẽ. Do đó, để hoàn thành cao nhất kế hoạch năm, cần cụ thể hóa quyết tâm bằng những giải pháp phù hợp với từng dự án, từng công việc.
“Điểm nghẽn cần ưu tiên xử lý là sự đồng bộ giữa kế hoạch vốn và điều kiện triển khai. Với nhiều dự án, mặt bằng, tái định cư, thủ tục điều chỉnh, nguồn vật liệu và năng lực thi công có quan hệ chặt chẽ. Một khâu chậm có thể ảnh hưởng cả chuỗi thực hiện. Vì vậy, thúc đẩy giải ngân cần đi cùng tháo gỡ điều kiện tạo ra khối lượng đủ tiêu chuẩn thanh toán”, ông Huy phân tích.
Trong ba tháng cuối năm, ông Huy cho rằng, cần rà soát, phân loại dự án theo khả năng thực hiện. Những công trình đã có khối lượng cần khẩn trương hoàn thiện hồ sơ; dự án có khả năng tăng tốc cần tập trung tháo gỡ vướng mắc. Đối với phần vốn khó sử dụng, cần sớm xem xét điều chuyển theo đúng quy định sang những dự án có khả năng tiếp nhận và giải ngân hiệu quả.
Đối với công tác giải phóng mặt bằng, ông Huy nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, công khai phương án và chuẩn bị tái định cư. Cùng với đó, chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu và Kho bạc cần phối hợp nghiệm thu, thanh toán theo khối lượng đủ điều kiện, hạn chế tình trạng dồn hồ sơ vào cuối năm.
Ở góc độ quản trị dự án, TS. Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia chính sách công, giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, việc Bộ Tài chính triển khai đề án đánh giá hiệu quả giải ngân gắn với trách nhiệm và kết quả đánh giá cán bộ cuối năm đã bước đầu tạo chuyển biến tích cực tại một số địa phương. Tuy nhiên, để duy trì tiến độ và nâng cao hiệu quả giải ngân, cần tiếp tục xử lý những điểm nghẽn kéo dài trong quá trình thực hiện dự án.
Trong đó, giải phóng mặt bằng vẫn là một trong những trở ngại lớn. TS. Nguyễn Quốc Việt đề xuất tách công tác giải phóng mặt bằng thành dự án độc lập, giao địa phương chủ động tổ chức thực hiện. Cách làm này cần được nghiên cứu áp dụng cả với những dự án đang triển khai và các dự án chuẩn bị đầu tư, qua đó tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ. Tuy nhiên, công tác giải phóng mặt bằng không chỉ nhằm bảo đảm tiến độ dự án mà còn phải gắn với việc bảo đảm quyền lợi, cuộc sống, sinh kế và thu nhập của người dân sau di dời.
Bên cạnh đó, tình trạng lệch pha giữa thiết kế, chuẩn bị đầu tư và thi công cũng ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Biến động giá vật liệu xây dựng, nhựa đường, nhân công và thiết bị nhập khẩu tiếp tục tạo áp lực đối với chủ đầu tư và nhà thầu.
Đặc biệt, theo TS. Việt, công tác quản trị rủi ro và dòng tiền cần gắn chặt với tiến độ giải ngân, khối lượng công việc đã được nghiệm thu và hiệu quả thực tế của công trình khi đưa vào khai thác, vận hành.
Cùng với yêu cầu tháo gỡ vướng mắc để đẩy nhanh tiến độ, hiệu quả sử dụng vốn cũng là vấn đề cần được chú trọng. PGS.TS. Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế lưu ý, không nên chạy theo tỷ lệ giải ngân bằng mọi giá, bởi điều này có thể dẫn đến tình trạng ưu tiên những dự án dễ giải ngân hoặc dồn thanh toán vào cuối năm.
Theo ông Long, kết quả giải ngân cần được đánh giá trên nhiều phương diện, không chỉ căn cứ vào tỷ lệ vốn đã giải ngân so với kế hoạch. Tiến độ thực hiện phải đi đôi với chất lượng công trình và hiệu quả kinh tế - xã hội trong suốt vòng đời dự án. Bên cạnh tỷ lệ giải ngân, cần bổ sung các chỉ tiêu đánh giá như mức độ biến động tổng mức đầu tư, chất lượng công trình, khả năng khai thác, vận hành và chi phí bảo trì. Đây là những yếu tố phản ánh rõ hơn hiệu quả sử dụng vốn, tránh tình trạng chỉ tập trung hoàn thành chỉ tiêu giải ngân mà chưa quan tâm đầy đủ đến kết quả đầu tư.
Điều này đặt ra yêu cầu đánh giá đầu tư công không chỉ dựa trên tốc độ đưa vốn vào nền kinh tế mà còn phải tính đến giá trị thực tế mà các dự án mang lại. Một công trình được giải ngân nhanh nhưng chậm đưa vào khai thác, phát sinh chi phí hoặc không đạt hiệu quả như dự kiến sẽ khó phát huy đầy đủ vai trò của nguồn lực đầu tư công.
Ông Nguyễn Quang Huy cho rằng, giá trị của đầu tư công không chỉ nằm ở kết quả giải ngân mà còn ở tác động đối với nền kinh tế. Mỗi công trình hoàn thành đúng tiến độ có thể mở rộng không gian phát triển, giảm chi phí sản xuất, kết nối thị trường và tạo điều kiện thu hút đầu tư tư nhân. Thanh toán kịp thời còn hỗ trợ dòng tiền nhà thầu, lan tỏa đơn hàng, việc làm và thu nhập, qua đó phát huy vai trò dẫn dắt của nguồn lực nhà nước.
Vì vậy, đẩy nhanh tiến độ giải ngân trong những tháng cuối năm cần đi đôi với bảo đảm chất lượng, an toàn và hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia và kiểm soát hiệu quả dự án.
“Khi các công trình thực sự phục vụ người dân, doanh nghiệp và kết nối các vùng kinh tế, đầu tư công mới có thể phát huy vai trò dẫn dắt, củng cố niềm tin và tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững”, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh.
Bình luận của bạn đang được xem xét
Hộp thư thoại sẽ đóng sau 4s
