Sự ra mắt đồng loạt của chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao và những đêm sân khấu sáng đèn liên tục trong thời gian gần đây đã cho thấy bước chuyển dịch mạnh mẽ của sân khấu Thủ đô. Văn hóa đang chuyển mình thành những sản phẩm đặc sắc, thu hút đông đảo công chúng và du khách, theo đúng tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội.

Quyết tâm phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đang tạo nên một diện mạo mới cho đời sống nghệ thuật Hà Nội. Văn hóa giờ đây được định vị là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Trong bức tranh toàn cảnh ấy, sân khấu truyền thống giữ một vị trí trung tâm, vừa làm nhiệm vụ bảo tồn tinh hoa văn hóa dân tộc, vừa lan tỏa hình ảnh Thủ đô nghìn năm văn hiến, sáng tạo và hiện đại.

Chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu riêng của Hà Nội đặt mục tiêu không chỉ là những đêm diễn chào mừng mang tính sự kiện đơn thuần, mà là hướng tới việc biểu diễn định kỳ, liên tục, phục vụ trực tiếp nhu cầu thưởng thức của nhân dân và du khách trong nước lẫn quốc tế. Chuỗi sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao chính là lời giải cho bài toán công nghiệp văn hóa: làm sao để nghệ thuật truyền thống vừa giữ trọn chiều sâu di sản, vừa có khả năng tự chủ và tạo ra giá trị gia tăng bền vững.

Theo TS Cao Ngọc, nhà nghiên cứu, lý luận - phê bình sân khấu, Hà Nội cần từng bước định vị sân khấu Thủ đô như một thành tố của thương hiệu văn hóa thành phố. Với nguồn lực và chất liệu văn hóa phong phú, Hà Nội có cơ sở để hình thành một dấu ấn riêng, trở thành điểm quy tụ các nhà hát, không gian biểu diễn, tác phẩm đặc sắc, nghệ thuật truyền thống, những chương trình dành cho du khách và các hoạt động sáng tạo. Hình thành được hệ sinh thái nghệ thuật như vậy, sân khấu sẽ trở thành một cấu phần của đời sống văn hóa đô thị và công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Chuỗi sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao gồm 5 tác phẩm do các nhà hát trực thuộc TP. Hà Nội dàn dựng: Nét duyên Chèo Hà thành của Nhà hát Chèo Hà Nội; Chuyện Hà Nội - Một ngày rất Hà Nội của Nhà hát Ca Múa Nhạc Thăng Long; Người con gái Hà thành của Nhà hát Cải lương Hà Nội; Những người con Hà Nội của Nhà hát Kịch Hà Nội và một chương trình nghệ thuật chất lượng cao của Nhà hát Múa rối Thăng Long.

Thực tế tại các sân khấu truyền thống của Thủ đô như Rạp Hồng Hà, Nhà hát múa rối Việt Nam, Rạp Đại Nam hay Nhà hát Tuổi Trẻ… thời gian qua chứng minh rằng, khi được đầu tư bài bản và dàn dựng với tư duy sáng tạo mới, sân khấu truyền thống hoàn toàn có thể trở thành những điểm đến văn hóa đắt khách. Sự chuyển mình này không làm mất đi cốt cách truyền thống, mà ngược lại, giúp nghệ thuật dân tộc có cơ hội trò chuyện với công chúng đương đại bằng một ngôn ngữ sân khấu linh hoạt, hấp dẫn và giàu thẩm mỹ.

Mở đầu cho chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao của thành phố là sự kiện ra mắt chương trình “Nét duyên Chèo Hà thành” tại Rạp Đại Nam do Nhà hát Chèo Hà Nội thực hiện. Dưới sự dàn dựng tài hoa của các nghệ sĩ gạo cội, chương trình đã khéo léo xâu chuỗi những trích đoạn chèo cổ kinh điển như Thị Mầu lên chùa, Súy Vân giả dại, Lưu Bình - Dương Lễ hay Phù thủy sợ ma, thành một vở diễn sân khấu liền mạch. Với thời lượng cô đọng, tác phẩm không chỉ phô diễn trọn vẹn kỹ thuật ca, diễn, múa, nhịp mở của chèo truyền thống mà còn tăng cường tính tương tác, giúp khán giả trẻ dễ dàng tiếp cận và cảm nhận cái hay, cái đẹp của loại hình nghệ thuật này.

Cùng với chuỗi chương trình nghệ thuật chất lượng cao của Hà Nội, không gian sân khấu Hà Nội còn chứng kiến sự bứt phá đầy sáng tạo qua vở kịch thơ Nguyễn Du-Hồ Xuân Hương ngoại truyện, công diễn tại Nhà hát Tuổi Trẻ. Tác phẩm lấy cảm hứng từ những giai thoại thi ca Việt Nam, hòa quyện giữa ngôn ngữ hình thể, ánh sáng đương đại và âm nhạc dân tộc để tái hiện một hành trình nghệ thuật giàu mỹ cảm.

Ngôn ngữ cải lương được đánh thức với vở diễn Người con gái Hà Thành do Nhà hát cải lương Hà Nội dàn dựng và biểu diễn tại Rạp Hồng Hà, nơi một phần lịch sử Thủ đô được kể bằng nhiều ngôn ngữ nghệ thuật nhưng không làm làm mất đi bản sắc của cải lương, mà giúp loại hình nghệ thuật truyền thống này trở nên mới mẻ, gần gũi hơn với khán giả hôm nay. Những lớp diễn giàu tiết tấu, ngôn ngữ sân khấu hiện đại cùng hiệu ứng thị giác được tiết chế hợp lý đã góp phần tạo nên một không gian nghệ thuật hấp dẫn nhưng vẫn giữ được tinh thần của cải lương.

“Vở ‘Người con gái Hà Thành’ không phải là một thử nghiệm, nó mang trong mình cả những yếu tố truyền thống và đương đại. Ví dụ như phần âm nhạc của Nghệ sĩ Nhân dân Đào Văn Trung, anh vừa là một nhạc sĩ cải lương nhưng đồng thời lại là một nhạc sĩ tân nhạc thuộc cái dòng Jazz. Bởi vậy phần âm nhạc của vở diễn này rất đương đại, rất gần gũi nhưng cũng không hề xa lạ mà kết hợp hài hòa với âm nhạc, làn điệu cải lương truyền thống. Về thiết kế mỹ thuật của họa sĩ Doãn Bằng cũng vậy. Ngôn ngữ mỹ thuật của anh Bằng đưa vào vở diễn mang cái tính đương đại, có tính biểu tượng và không sa đà tả thực hoặc những màu sắc hào nhoáng”, NSND Triệu Trung Kiên cho biết.

Song song đó, các đơn vị như Nhà hát Kịch Hà Nội, Nhà hát Múa rối Thăng Long cũng liên tục đỏ đèn với chuỗi tác phẩm kinh điển và hiện đại phục vụ đông đảo tầng lớp nhân dân.

Hiệu ứng từ chuỗi chương trình nghệ thuật vừa qua cho thấy một tín hiệu tích cực từ công chúng, đặc biệt là giới trẻ và du khách quốc tế. Khi nghệ thuật được kể bằng một cách mới, một không gian thưởng thức chuyên nghiệp, có tính tương tác và một tư duy sáng tạo hiện đại. Việc tổ chức các đêm diễn định kỳ, kết hợp giữa yếu tố giải trí và chiều sâu tri thức, kết nối truyền thống và hiện đại, đề cao tính sáng tạo chính là chìa khóa để xây dựng Hà Nội trở thành một “Thành phố sáng tạo” đúng nghĩa.

Các vở diễn ngắn, được dàn dựng tinh tế, tinh gọn nhưng chắt lọc, kết hợp yếu tố sáng tạo và công nghệ hoàn toàn có thể trở thành một sản phẩm “tour đêm văn hóa” cố định đối với du khách khi đặt chân đến Hà Nội. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong bán vé, quảng bá tác phẩm trên các nền tảng số và tăng cường trải nghiệm tương tác sau giờ diễn sẽ giúp sân khấu truyền thống tiếp cận rộng rãi hơn tới dòng chảy truyền thông hiện đại.

Thành công của các chương trình nghệ thuật chất lượng cao vừa qua là minh chứng rõ nhất cho thấy: khi nghệ thuật, truyền thồng được đặt đúng vị trí, được sáng tạo bằng tâm huyết và sự thấu hiểu thời đại, sẽ luôn có một chỗ đứng vững chắc trong lòng công chúng. Công nghiệp văn hóa Hà Nội sẽ phát triển bền vững, giàu bản sắc.

XEM TIẾP BÀI 3:
Khi nghệ thuật chất lượng cao bước chân ra khỏi nhà hát

Tác giả: Thành Công - Thực hiện: Đồng Toàn

Xuất bản bởi : VOV Plus