Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội không dừng lại ở những định hướng trên trang giấy, mà đang thấm sâu vào đời sống học đường. Thông qua Đề án “Sân khấu học đường”, nghệ thuật đã trở thành nguồn lực nội sinh nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc, động lực sáng tạo, ươm mầm thế hệ nghệ thuật tương lai.

Nghị quyết số 80-NQ/TW đã khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần, là mục tiêu và động lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Đối với Hà Nội - mảnh đất nghìn năm văn hiến, phát triển công nghiệp văn hóa không chỉ là câu chuyện doanh thu hay các tổ hợp sáng tạo hiện đại, mà quan trọng hơn là quá trình nuôi dưỡng hệ sinh thái văn hóa bền vững từ gốc. Gốc rễ ấy chính là công chúng, là thế hệ trẻ, những người vừa là chủ thể thụ hưởng, vừa là lực lượng sáng tạo và gìn giữ văn hóa trong tương lai.

Đề án “Sân khấu học đường” do Sở Văn hóa & Thể thao và Sở Giáo dục & Đào tạo Hà Nội triển khai là một mô hình giáo dục nghệ thuật, thẩm mỹ sống động. Không còn là những giờ học lý thuyết khô khan hay những chuyến tham quan mang tính thủ tục, nghệ thuật truyền thống giờ đây được mang tới tận cổng trường, xuất hiện ngay trong những buổi sinh hoạt dưới cờ hay các giờ học ngoại khóa.

Tại chương trình tổng kết Đề án “Sân khấu học đường”, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Tạ Quang Động nhận định: “Tôi cho rằng đề án này của Hà Nội là một sự khởi đầu rất trúng. Muốn có tài năng thì đầu tiên là thế hệ trẻ phải được tiếp cận. Và đây là những việc làm đầu tiên, là cách để những tài năng trẻ, những mầm non nghệ thuật được phát hiện và khai phá. Từ đó có những chương trình đào tạo chuyên sâu hơn, để có những lớp thế hệ diễn viên, nghệ sĩ tên tuổi trong tương lai. Đề án là một thí điểm tốt, đầu tiên của cả nước và cần nhân rộng, đi sâu hơn nữa, có thể là không phải chỉ ở Hà Nội mà trên cả nước”.

Các nghệ sĩ ưu tú, nghệ sĩ nhân dân từ những nhà hát danh tiếng của Thủ đô đã trực tiếp đứng trên sân khấu trường học, mang đến những vở diễn được chuyển thể tinh tế từ các tác phẩm văn học quen thuộc như: Chuyện người con gái Nam Xương, Cây tre trăm đốt, Mồ Côi xử kiện hay Tinh thần thể dục.

Điểm đặc biệt của chương trình chính là tính tương tác cao. Học sinh không chỉ đóng vai trò khán giả thụ động mà còn được trực tiếp bước lên sàn diễn khi tham gia các trải nghiệm: thử gõ phách Hát xẩm, tập vũ đạo Chèo, điều khiển con rối hay thử khoác lên mình bộ trang phục biểu diễn và thể hiện tài năng trên sân khấu.

Sự trải nghiệm nhập vai này đã xóa bỏ hoàn toàn định kiến cho rằng nghệ thuật truyền thống “lạc hậu” hay “khó cảm”. Với thế hệ Gen Z vốn quen thuộc với công nghệ số và nhịp sống hiện đại, những thanh âm rộn rã của tiếng trống Chèo hay nét vẽ mặt nhân vật Tuồng lại trở thành một khám phá đầy mới mẻ và cuốn hút, giúp các em cảm nhận sâu sắc chiều sâu văn hóa của dân tộc.

Tại chương trình tổng kết Đề án “Sân khấu học đường”, Giang Trà My, học sinh Trường THPT Thọ Xuân đã có mặt tại Nhà Văn hóa xã Đông Anh từ sớm để chuẩn bị cho tiết mục sân khấu của nhóm mình. Trà My cho biết: “Em cùng các bạn sẽ biểu diễn tiết mục Tức nước vỡ bờ, được chuyển thể từ trích đoạn trong tác phẩm Tắt đèn của nhà văn Ngô Tất Tố”.

“Em và các bạn ở trường THCS Quỳnh Mai sẽ biểu diễn tiết mục liên khúc âm nhạc dân tộc. Em và các bạn đêu đang rất hào hững. Trong một khoảng thời gian 2 tháng nghỉ hè, chúng em tham gia chương trình ‘Sân khấu học đường’ và học được rất nhiều thứ. Chương trình giúp chúng em thay đổi rất nhiều, đầu tiên là về sự tự tin khi trình diễn, thứ hai là được học thêm nhiều về kỹ năng nghệ thuật. Ví dụ như kỹ năng diễn xuất, thanh nhạc, nhạc cụ dân tộc… và hơn hết là tình yêu đối với nghệ thuật và định hướng rõ hơn nếu lựa chọn con đường nghệ thuật trong tương lai”, Đỗ Ngọc Bảo Anh, trường THCS Quỳnh Mai chia sẻ.

Trà My, Quỳnh Anh là những gương mặt trong số gần 600 giáo viên, học sinh Thủ đô tham gia Đề án “Sân khấu học đường” tại các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông Hà Nội năm 2026. Đây là năm đầu tiên đề án được Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp tổ chức.

Hiệu quả của “Sân khấu học đường” không chỉ dừng lại ở những tràng vỗ tay sau mỗi buổi diễn. Ở góc độ giáo dục, chương trình góp phần hình thành bộ lọc thẩm mỹ chuẩn mực, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và rèn luyện kỹ năng giao tiếp, sự tự tin cho học sinh. Ở góc độ nghệ thuật, đây là giải pháp căn cơ để nuôi dưỡng một lớp khán giả tri âm cho các nhà hát, truyền nguồn cảm hứng sáng tạo tươi mới cho đội ngũ nghệ sĩ. Đối với định hướng phát triển của Hà Nội, việc gắn kết văn hóa với giáo dục là sự đầu tư dài hạn cho nguồn nhân lực chất lượng cao – những công dân toàn cầu có bản sắc rõ nét.

“Có một điều khá bất ngờ là dù ở cụm điểm xa trung tâm như Đan Phượng, Sóc Sơn hay Đông Anh các con đều rất là hăng say, rất đam mê với các bộ môn nghệ thuật. Dù ở độ tuổi khác nhau các con đều rất hào hứng, say mê. Có những em là chưa bao giờ chạm tới đàn, sáo, không biết đàn T'rưng, đàn tranh như thế nào... và đặc biệt là với bộ môn diễn xuất sân khấu, thì các bạn ấy chỉ được biết các tác phẩm văn học sân khấu, các nhân vật trong tác phẩm sân khấu ở trong sách giáo khoa, ở trong đọc ở truyện…các bạn được biểu cảm cảm xúc, được học tất cả các kỹ năng để thể hiện, biểu cảm cảm xúc...”, NSƯT Nguyệt Hằng, Trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội cho biết.

Cùng theo NSƯT Nguyệt Hằng, chất lượng đào tạo của Đề án “Sân khấu học đường cực kỳ là gây bất ngờ đối với đội ngũ giáo viên, giảng viên tham gia. Các thầy cô, cả những thầy cô không tham gia dàn dựng tiết mục, các thầy cô ở các đơn vị đào tạo đến xem và những thầy cô trực tiếp tham gia dan dựng tiết mục cùng các em đều có cảm nhận rất bất ngờ, và mọi người cùng có chung nhận định: nhân tài nghệ thuật từ đấy mà ra.

XEM TIẾP BÀI 2:
Chuỗi sản phẩm nghệ thuật chất lượng cao mang thương hiệu Thủ đô

Tác giả: Thành Công I Thực hiện: Đồng Toàn