Không còn bị giới hạn bởi không gian khán phòng đóng kín hay những tấm vé đắt đỏ, nghệ thuật đỉnh cao đang chủ động bước ra không gian công cộng để hòa vào đời sống thường nhật của người dân Thủ đô. Chuỗi chương trình nghệ thuật cộng đồng tại Nhà Bát Giác, Vườn hoa Lý Thái Tổ hay các hoạt động trải nghiệm cuối tuần tại Không gian văn hóa Hồ Văn đã và đang trở thành điểm hẹn văn hóa độc đáo, đưa giá trị nghệ thuật đích thực chạm tới công chúng và du khách.

Trong lộ trình hiện thực hóa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam cùng chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa. Hà Nội đã xóa đi khoảng cách giữa nghệ thuật hàn lâm và công chúng đại chúng. Nghệ thuật đỉnh cao nếu chỉ thu mình trong các nhà hát sang trọng sẽ vô tình tự thu hẹp không gian của chính mình. Chính vì vậy, chiến lược đưa các chương trình biểu diễn chất lượng cao, đưa nghệ thuật hàn lâm ra các không gian mở giữa lòng thành phố là một bước đi mang tính dân chủ hóa văn hóa, giúp mọi tầng lớp nhân dân đều có quyền thụ hưởng những giá trị tinh thần tinh túy nhất.

Chủ trương này không chỉ dừng lại ở việc tạo ra các sân chơi giải trí cuối tuần, mà chính là cách Hà Nội biến di sản kiến trúc và không gian cảnh quan đô thị thành một “sân khấu không khoảng cách” dành cho công chúng đại chúng. Tại khu vực trung tâm Hồ Gươm, Nhà Bát Giác trong khuôn viên Vườn hoa Lý Thái Tổ, một công trình kiến trúc lịch sử đã được lựa chọn làm “trái tim” cho chuỗi hoạt động biểu diễn nghệ thuật cộng đồng chất lượng cao. Hay tại không gian văn hóa Hồ Văn, một không gian văn hóa di sản là nơi thường xuyên có các chương trình đưa di sản văn hóa truyền thống tới công chúng. Sự kết hợp giữa không gian lịch sử, không gian di sản, thiên nhiên xanh mát và những giai điệu âm nhạc tinh tế, những di sản vốn quý của dân tộc đã tạo nên một Hà Nội với trải nghiệm, thưởng thức hoàn toàn mới, biến việc tiếp cận nghệ thuật thành một phần tự nhiên và thơ mộng trong nhịp sống phố phường tấp nập.

Đều đặn vào mỗi dịp cuối tuần, không gian biểu diễn Nhà Bát Giác lại rộn ràng trở lại với những sắc màu nghệ thuật đa dạng, thu hút hàng nghìn lượt người dân và du khách dừng chân thưởng thức. Dự án “Âm nhạc cuối tuần” cùng các chương trình nghệ thuật cộng đồng do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội phối hợp với các nhà hát, đơn vị nghệ thuật triển khai đã mang đến một “thực đơn” phong phú và vô cùng chất lượng. Tại đây, khán giả có thể bắt gặp từ những làn điệu Cải lương, Chèo cổ được chắt lọc tinh tế, đến những bản hòa tấu Jazz đầy ngẫu hứng do NSƯT Quyền Văn Minh cùng các nghệ sĩ gạo cội trình diễn, hay các tiết mục hòa tấu sống động từ các nghệ sĩ trẻ của Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, và cả những chương trình âm nhạc đỉnh cao trước kia vốn chỉ được thể hiện trong không gian thính phòng.

Điểm đặc biệt tạo nên sức hút riêng biệt của không gian sân khấu này chính là tính tương tác mộc mạc nhưng giàu cảm xúc. Không cần hệ thống âm thanh, ánh sáng rực rỡ hay sân khấu chuyên nghiệp, các nghệ sĩ trình diễn ở khoảng cách chỉ vài bước chân với người xem. Khán giả thưởng thức thuộc đủ mọi thành phần, từ những cụ già dạo bộ, các gia đình nhỏ, đến những bạn trẻ Gen Z hay du khách nước ngoài đều có thể tự do lắng nghe, hòa nhịp và vỗ tay theo từng câu hát, giai điệu. Việc các nghệ sĩ đỉnh cao trình diễn ngay giữa đời thường đã thổi một luồng sinh khí ấm áp vào đời sống đô thị, biến không gian di tích lịch sử thành điểm kết nối cảm xúc cộng đồng kỳ diệu.

Đồng hành cùng sân khấu Nhà Bát Giác, không gian văn hóa Hồ Văn dịp cuối tuần, du khách và người dân hòa mình vào không gian văn hóa và di sản với những làm điệu Quan họ, Ca trù, Chèo cùng cơ hội trải nghiệm nhiều di sản văn hóa dân gian như tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống, trải nghiệm nghề truyền thống và ẩm thực đặc sắc… Thời gian này, Hà Nội ngày cuối tuần thực sự trở nên sống động, nhiều màu sắc.

Thành công của các mô hình nghệ thuật cộng đồng đã chứng minh tư duy đúng đắn của Hà Nội trong việc đa dạng hóa các sản phẩm văn hóa phục vụ cộng đồng và phát triển du lịch. Đây không chỉ là giải pháp lan tỏa văn hóa hiệu quả mà còn là “hạt nhân” để kích cầu du lịch đêm, du lịch văn hóa, tạo điểm nhấn thu hút du khách lưu lại lâu hơn. Các mô hình nghệ thuật cộng đồng đã trở thành những mảnh ghép quan trọng để khẳng định thương hiệu Hà Nội - “Thành phố sáng tạo” do UNESCO công nhận.

Để tiếp tục phát huy sức lan tỏa của mô hình này, Hà Nội đang từng bước mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng biên tập chương trình và gắn kết với các sự kiện văn hóa tầm cỡ. Việc biến các không gian nghệ thuật cộng đồng thành điểm dừng chân của các liên hoan âm nhạc lớn, các sân khấu nghệ thuật truyền thống, di sản…tích hợp các loại hình từ nhạc cụ dân tộc đến cổ điển và hiện đại, sẽ tạo nên một hành trình trải nghiệm văn hóa đa sắc màu. Đồng thời, sự phối hợp giữa nghệ sĩ, nghệ nhân tên tuổi và lực lượng sáng tạo trẻ tại các sân khấu mở này chính là môi trường rèn luyện thực chiến lý tưởng, nuôi dưỡng đội ngũ kế cận cho ngành công nghiệp biểu diễn của Thủ đô trong tương lai.

“Đưa nghệ thuật chất lượng cao đến gần với công chúng có lẽ là một xu thế phát triển, thậm chí là đưa công chúng tham gia vào tác phẩm nghệ thuật. Gần đây người ta hay nhắc đến thuật ngữ sân khấu nhập vai, tức là một tác phẩm nghệ thuật làm cho khán giả cảm giác như mình đang tham gia vào đó, nhập một vai diễn trong tác phẩm chung đó.

Bởi vì đó là xu hướng tất yếu, con người lúc này muốn phát huy cái “tôi” cá nhân, không chỉ là thưởng thức tác phẩm, họ muốn tham gia, muốn cùng sáng tạo nên tác phẩm với quan điểm và ý kiến của họ vào tác phẩm đó. Việc đưa nghệ thuật chất lương cao đến với công chúng đại chúng, đưa sân khấu ra khỏi nhà hát, đến các không gian văn hóa công cộng chính là đưa nghệ thuật đến gần khán giả hơn, để khán giả và nghệ thuật có sự hòa quyện, tương tác với nhau, tôi cho rằng đó là xu thế của văn hóa nghệ thuật hôm nay”, NSND Triệu Trung Kiên bày tỏ.

Tác giả: Thành Công - Thực hiện: Đồng Toàn

Xuất bản bởi : VOV Plus