ASEAN phải xác định vai trò của mình trong khu vực Đông Á

Bên lề Hội nghị hẹp các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN và các Hội nghị Bộ trưởng liên quan đang diễn ra tại Đà Nẵng, Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan đã có cuộc trao đổi với phóng viên VOV.

PV: Ông mong chờ gì từ kết quả các cuộc họp tại Đà Nẵng lần này?

Tổng thư ký Surin Pisuwan: Có nhiều vấn đề được đề xuất thảo luận tại các cuộc họp lần này như cách ứng xử với các đối tác quốc tế mà ngày càng đến với ASEAN nhiều hơn sau khi chúng ta có bước phát triển vượt bậc. Các Bộ trưởng Ngoại giao với tư cách là thành viên Hội đồng điều phối, Hội đồng chính trị an ninh cũng sẽ quyết định chiến lược ngoại giao đối với quốc gia muốn chỉ định đại sứ tại ASEAN và muốn tăng cường hợp tác hơn nữa với chúng ta.

Một trong những chủ đề chính của các Hội nghị lần này là vai trò của ASEAN ở khu vực và Đông Á. Trong bối cảnh Đông Á trở thành đầu tàu kéo nền kinh tế thế giới ra khỏi khủng hoảng, vị trí của ASEAN là đâu, ASEAN sẽ có ảnh hưởng như thế nào trong khu vực Đông Á? Đây là những nội dung chính đề cập trong Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN. ASEAN nằm ở giữa Trung Quốc và Ấn Độ, chúng ta rất năng động cho dù cả trong giai đoạn khủng hoảng. Nhưng nếu không phát triển tốt, chúng ta sẽ bỏ lỡ các cơ hội. Nhiều nền kinh tế lớn quan tâm muốn tăng cường quan hệ và hỗ trợ chúng ta. Vấn đề là chúng ta sẽ ứng xử như thế nào đối với tương lai mà trong đó thế giới ngày càng quan tâm đến Đông Á.

PV: Vậy theo ông, ASEAN đang phải đối mặt với những khó khăn gì?

Tổng thư ký Surin Pitsuwan: Chúng tôi đã cam kết gia tăng liên kết trong chính trị, kinh tế, trong lĩnh vực an ninh nhằm đảo bảo người dân của các nước thành viên có một đặc điểm nhận dạng mới không chỉ là công dân của từng nước mà là một thực thể của một tổ chức của khu vực.

Đây là một thách thức của ASEAN bởi vì ASEAN rất đa dạng, năng động. Ban thư ký sẽ thông tin tới người dân, tới các nước thành viên và mọi thành phần trong xã hội để kêu gọi các thành phần cùng tham gia vào việc thực hiện nhiệm vụ khó khăn này. Bởi vì, sự khác biệt xã hội, chính trị, giá trị nhưng tôi nghĩ rằng ngày càng nhiều người hiểu được thông điệp của chúng tôi.

Việc các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tới Việt Nam họp bằng đường bộ như ngày hôm nay chứng tỏ ASEAN đang kết nối. Chúng tôi ngày càng hội nhập sâu hơn bởi vì chúng ta ngày càng trao đổi thương mại với nhau nhiều hơn, hợp tác nhiều hơn, trao đổi nhân dân cũng được tăng cường giữa các nước thành viên.

Chúng ta vẫn là một tổ chức có hiệu quả cho dù các nước phải đối mặt với nhiều thách thức như trong vấn đề phòng chống dịch bệnh, biến đổi khí hậu, các vấn đề an ninh phi truyền thống…

Tổng thư ký ASEAN Surin Pitsuwan

PV: Ông có cho rằng ASEAN được hưởng nhiều lợi ích từ Hiệp định thương mại tự do (FTA) giữa Trung Quốc và ASEAN?

Tổng thư ký Surin Pitsuwan: Vài ngày trước, Trung Quốc vừa vượt lên Đức để trở thành quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới. Trung Quốc sẽ sớm vượt Nhật Bản để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Vì thế vấn đề quan trọng đối với tất cả 10 nước ASEAN là cần phải kết nối với nhau.

Chúng ta phải đảm bảo rằng, khi Trung Quốc phát triển, ASEAN cũng sẽ phát triển. Nhiều quốc gia đã trở thành đầu mối cung cấp hàng hoá cho Trung Quốc. Chúng ta cần phải đẩy mạnh mối quan hệ đó. Chính vì thế, FTA rất quan trọng đối với chúng ta. Tất nhiên một số quốc gia phải gánh chịu một số thiệt hại khi hàng hoá Trung Quốc ồ ạt trào vào.

Nhưng chúng tôi cũng cần phải nhấn mạnh rằng, FTA cũng làm gia tăng cơ hội thâm nhập vào thị trường Trung Quốc của hàng hoá các nước ASEAN. Tôi cho rằng, trên tất cả những điều đó, chúng ta cần đẩy mạnh cơ chế hợp tác với Trung Quốc. Đây là điều mà mỗi quốc gia thành viên phải làm cũng như ASEAN phải làm. Nếu so sánh giữa kim ngạch thương mại (trị giá 129 tỷ USD vào năm 2008), vốn đầu tư của Trung Quốc vào ASEAN vẫn còn hạn chế.

Chúng ta cần gia tăng vốn đầu tư của Trung Quốc vào khu vực này. Cả Trung Quốc và ASEAN đều đang nỗ lực để làm điều này. Như vậy, FTA sẽ thúc đẩy ASEAN và Trung Quốc cùng hợp tác và phát triển để mang về lợi ích cho cả hai bên.

PV: Nhiều nhà nghiên cứu quốc tế nói rằng các đập chứa nước ở thượng lưu sông Mekong đang làm ảnh hưởng tới nguồn nước ở hạ lưu sông. Vậy theo ông, ASEAN cần làm gì để điều này không xảy ra?

Tổng thư ký Surin Pitsuwan: Chủ đề này đã được thảo luận nhiều năm nay. Trung Quốc đã nhận thấy được sự lo ngại của các nước thành viên ở khu vực hạ lưu sông. Hiện nay, các quốc gia vẫn đang tiến hành thảo luận và đối thoại. Tôi cho rằng, các cuộc thảo luận có một sự khởi đầu tốt và bắt đầu có tiến triển.

Cách thức mà ASEAN cư xử với Trung Quốc nhằm đảm bảo rằng cả hai bên đều có lợi khi khai thác các nguồn lợi từ sông Mekong. Chúng tôi muốn đảm bảo rằng các nước ở hạ lưu sông Mekong được tham gia vào quá trình thảo luận với Trung Quốc.

Chúng tôi muốn rằng dòng chảy và môi trường của sông Mekong không bị ảnh hưởng bởi những hành động diễn ra ở thượng nguồn.

PV: Xin cảm ơn ông!./.