Cần đi sâu những vấn đề đổi mới chất lượng

Sáng nay (24/10), các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục. Đa số ý kiến thảo luận bày tỏ sự tán thành với bản báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, đánh giá cao sự làm việc nghiêm túc và có trách nhiệm của các thành viên Uỷ ban.

Đồng tình với đánh giá của Uỷ ban cho rằng việc sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Giáo dục là rất cần thiết, tuy nhiên, các đại biểu đều rất bức xúc cho rằng trong lần sửa đổi bổ sung này, còn rất nhiều vấn đề, nội dung quan trọng chưa được đưa vào Luật, chưa được quan tâm đặt ra, thậm chí có những vấn đề có ý nghĩa sống còn với công cuộc đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, đặc biệt là đào tạo đại học. Trong khi đó có những vấn đề chưa cần phải sửa đổi, không nhất thiết phải sửa đổi thì vẫn đưa vào luật.

Đại biểu Tạ Ngọc Tấn (đoàn Thái Bình) quan tâm đến vấn đề quyền tự chủ của các trường đại học. Quyền tự chủ của các trường Đại học được xem là điều kiện căn bản quyết định chất lượng đào tạo đại học. Trong khi đó, từ trước tới nay, quyền tự chủ của các trường đại học luôn bị bó hẹp hay nói cách khác, muốn làm nhiều việc mà không làm được do vướng cơ chế. Bên cạnh đó, cơ chế quản lý giáo dục vẫn còn nặng tính bao cấp. Hiện nay, từ việc thẩm định, đến chọn hội đồng phản biện các chương trình bảo vệ tiến sĩ đều do Bộ Giáo dục - Đào tạo lựa chọn. Đại biểu Tạ Ngọc Tấn dẫn chứng: “Việc tổ chức bảo vệ tiến sĩ hiện nay đều do Bộ Giáo dục-Đào tạo quy định, những người được cử thẩm định, phản biện lại là những người không thuộc chuyên ngành bảo vệ, đáng lẽ ra phải là người có thẩm quyền khoa học cao nhất trong chuyên ngành đó của trường đại học”.

Đại biểu Tạ Ngọc Tấn cũng cho rằng, những vấn đề quan trọng như hệ thống kiểm định giáo dục, vấn đề thâm niên giảng viên cũng là những vấn đề cần quan tâm và phải được đưa vào luật. Những điều kiện quy định thành lập trường trong luật vẫn chỉ là những quy định khung.

Về nội dung đào tạo và cấp văn bằng Thạc sĩ, Tiến sĩ ở một số ngành chuyên môn đặc biệt, nhiều ý kiến đại biểu cho rằng đây là vấn đề vô cùng cần thiết để thay đổi nhận thức của xã hội chỉ chú trọng đến hình thức của văn bằng mà không quan tâm đến chất lượng của người được cấp. Trong khi đào tạo Thạc sĩ ở nước ngoài, người ta luôn luôn đào tạo 2 loại bằng: Thạc sĩ về khoa học và Thạc sĩ về thực hành. Hai loại bằng này đều ngang nhau về giá trị bằng cấp, được ứng xử ngang nhau. Khi ra ngoài xã hội, thạc sĩ thực hành dễ xin việc hơn, trong khi thạc sĩ khoa học mới có thể làm được tiến sĩ. Có nghĩa là đào tạo tiến sĩ là để nghiên cứu khoa học, để giảng dạy trong các trường đại học, để thể hiện sự nâng cao về trình độ chuyên môn chứ không phải để tác nghiệp bên ngoài xã hội. Còn ở Việt Nam, tất cả đều treo chung bằng tấm bằng Thạc sĩ, mà chủ yếu là Thạc sĩ khoa học chứ không phải Thạc sĩ thực hành. Nhiều đại biểu kiến nghị, không nên đồng nhất các loại bằng Thạc sĩ trường lớp; với một số chuyên ngành đặc biệt, như ngành y, việc đào tạo Thạc sĩ thực hành là rất cần thiết.

Về thẩm quyền quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập trường đại học, Điểm đ khoản 1 Điều 51 Luật hiện hành quy định: “Thủ tướng Chính phủ quyết định đối với trường đại học”. Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Điểm đ khoản 1 Điều 51 như sau: “Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định đối với trường đại học. Trong trường hợp đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương thành lập trường”.

Đại biểu Đinh Xuân Thảo (đoàn Kiên Giang) cho rằng, việc thành lập trường đại học liên quan đến chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển giáo dục và đào tạo quốc gia, nhất là chủ trương ưu tiên đầu tư tập trung xây dựng một số trường đại học trọng điểm đạt trình độ khu vực, quốc tế, do đó thẩm quyền này phải do Thủ tướng Chính phủ thực hiện. Mặt khác, tình trạng phát triển ồ ạt các trường đại học không hội đủ các điều kiện bảo đảm chất lượng đào tạo trong thời gian qua đang làm dư luận xã hội rất lo ngại. Nếu tập trung cả trách nhiệm thẩm định và thẩm quyền quyết định thành lập hoặc cho phép thành lập trường đại học cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT thì e rằng sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng này. Vì vậy, đại biểu đồng tình với quan điểm của Uỷ ban không tán thành giao cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định thành lập trường đại học, đặc biệt là đối với các trường đại học trọng điểm quốc gia. Tuy nhiên, ủng hộ việc giao cho Bộ trưởng Bộ GD&ĐT thẩm quyền cấp phép hoạt động giáo dục cho trường đại học đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập.

Về nội dung chương trình giáo dục phổ thông và sách giáo khoa, đại biểu Nguyễn Văn Quyền (đoàn Bà Rịa-Vũng Tàu) quan tâm đến quy định tiêu chuẩn về sách giáo khoa, việc biên soạn, tổ chức dạy thí điểm, thẩm định, duyệt và quyết định chọn sách để sử dụng làm sách giáo khoa và cho rằng có nên hay không khi đề cập đến việc chọn sách cho dạy thí điểm và tổ chức dạy thí điểm. Đại biểu Quyền cho rằng, việc dạy học và chọn sách giáo khoa phù hợp cho việc giảng dạy là trách nhiệm của ngành giáo dục, chứ không nên chọn giáo trình rồi còn phải dạy thí điểm, lại quy định cả trong luật về việc thí điểm là không phù hợp. Bởi nếu quy định nội dung này trong luật, có lẽ tới đây, việc thí điểm dạy và học sẽ diễn ra tràn lan.

Chiều nay, Quốc hội làm việc tại Hội trường nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Viễn thông, đồng thời thảo luận tại Hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật này./.