Cần xem xét tính khách quan trong giải quyết khiếu nại

Sáng 29/10, các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ, cho ý kiến về dự thảo Luật Khiếu nại được Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp lần này.

Dự thảo Luật Khiếu nại gồm 8 chương, 75 điều được xây dựng trên cơ sở Luật Khiếu nại, tố cáo ban hành năm 1998 và được sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005, cùng với việc tổng kết thực tiễn thi hành Luật Khiếu nại, tố cáo hiện hành.

Báo cáo của Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cơ bản tán thành với các quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật được nêu trong Tờ trình của Chính phủ. Tuy nhiên, qua thảo luận, một số ý kiến trong Ủy ban cho rằng, việc xây dựng Luật này là nhằm góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân. Vì vậy, cần phải coi đâu là một nguyên tắc quan trọng và cần được nhấn mạnh trong quan điểm, nguyên tắc xây dựng Luật.

Thảo luận về những nội dung cụ thể quy định trong dự thảo Luật, nhiều đại biểu nhất trí với một số ý kiến trong Ủy ban pháp luật cho rằng, những nội dung được sửa đổi, bổ sung của dự án Luật về cơ bản không khác so với cơ chế giải quyết khiếu nại của pháp luật hiện hành - một cơ chế đã tồn tại trên 30 năm với tính nhân văn là tạo cơ hội cho người bị khiếu nại sửa sai, nhưng trên thực tế lại không có hiệu quả. Vì vậy, không nên tiếp tục duy trì cơ chế giải quyết khiếu nại như hiện nay.

Đại biểu Lê Thị Nga (đoàn Thái Nguyên) cho rằng, chúng ta phải xem xét lại cơ chế giải quyết khiếu nại đã được hình thành trong Luật Khiếu nại, tố cáo từ năm 1998 đến nay có hiệu quả hay không? Và trong dự thảo Luật Khiếu nại lần này có giải quyết được những hạn chế đó hay không? Tuy nhiên, theo đại biểu, hiện chúng ta chỉ mới thực hiện tách một cách cơ học Luật Khiếu nại, tố cáo thành 2 Luật riêng là Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo. Nếu chỉ đơn thuần tách một cách cơ học như vậy mà không có điểm gì mới thì không đáp ứng được nhu cầu thực tiễn.

Đại biểu Lê Thị Nga cũng cho rằng, 2 điểm hạn chế lớn trong giải quyết khiếu nại hiện nay là: cơ chế giải quyết khiếu nại có khả năng dẫn đến quyết định không khách quan; 2 là khiếu nại không có điểm dừng thì trong dự thảo Luật mới chúng ta vẫn chưa khắc phục được.

Chính vì những lý do trên, theo đại biểu, nếu chúng ta không có sửa đổi gì mới trong quy định về giải quyết khiếu nại thì chưa nên ban hành Luật này.

Đại biểu Huỳnh Ngọc Đáng (đoàn Bình Dương) thì cho rằng, không nên quy định gửi khiếu nại ngay cho người ra quyết định hành chính. Nếu quy định như vậy trên thực tế không có cơ sở để thực hiện bởi nếu để người có quyết định hành chính sai tự sửa chữa thì khó khả thi trong thực tiễn. Đại biểu đề nghị, không nên quy định giải quyết lần thứ nhất bằng cách gửi khiếu nại cho chính người ra quyết định hành chính, mà phải là cấp trên trực tiếp của người ký quyết định hành chính đó.

Đại biểu Bùi Sỹ Lợi (đoàn Thanh Hóa) cho rằng, có một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng khiếu kiện phức tạp là do chúng ta ban hành Luật nhưng công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật để cho dân hiểu vẫn chưa cặn kẽ. Một bộ phận nhân dân không nắm được pháp luật dẫn đến tâm lý, khi bị thiệt thòi về mặt chính sách, không biết đúng hay sai cứ đi kiện đã.

Thứ hai là các cơ quan chức năng chưa giải quyết thoả đáng, đôi khi còn bảo thủ việc giải quyết sai trước đây của mình. Bây giờ người ta kiện, mình đã làm rồi thì ngại sửa lại. Cả người khiếu nại, lẫn người bị khiếu nại đều muốn mình thắng thì chắc chắn không “gặp” được nhau và khiếu kiện không có hồi kết.

Đề cập thời hạn thụ lý đơn khiếu nại, các đại biểu cho rằng thời hạn 3 ngày là quá ít để xem xét đơn khiếu nại. Đại biểu Trần Thị Phương Hoa (đoàn Nam Định) cho rằng, quy định thời hiệu khiếu nại là 90 ngày kể từ ngày nhận được quyết định hành chính, hoặc biết được hành vi hành chính là quá dài. Trong khi đó, quy định thời hạn giải quyết khiếu nại không quá 15 ngày kể từ ngày thụ lý như trong dự thảo Luật lại quá ngắn, khó khả thi.

Về khiếu nại đông người, đại biểu Huỳnh Ngọc Sơn (đoàn Đà Nẵng) cho rằng, dự thảo Luật giải thích khái niệm “khiếu nại đông người là nhiều người cùng khiếu nại” là không hợp lý, vì thực chất khiếu nại đông người là hình thức biểu tình quy mô nhỏ. Dự luật quy định, khiếu nại đông người cùng một nội dung thì người có thẩm quyền giải quyết hướng dẫn từng người một viết đơn riêng lẻ là không thực tế, mà nên có quy định cử người đại diện đến làm việc và viết đơn. Nếu quy định khiếu nại đông người vào Luật Khiếu nại, thì phải quy định rõ số lượng người tham gia khiếu nại đông người tối đa là bao nhiêu, để khi vượt quá số lượng người này thì chuyển sang phạm vi áp dụng của luật khác, có cách giải quyết khác.

Nhiều đại biểu khác cũng cho rằng, về nội dung khiếu nại đông người, dự thảo Luật nên làm rõ thêm khái niệm khiếu nại đông người, trình tự và cách giải quyết cụ thể để tránh gây khó khăn vướng mắc cho các cơ quan, đơn vị trong việc xử lý đối với loại khiếu nại này.

Về quyết định giải quyết khiếu nại, đại biểu Bùi Sỹ Lợi (đoàn Thanh Hoá) cho rằng, trong thực tế hiện nay không tồn tại quyết định giải quyết khiếu nại mà chỉ có công văn, thông báo, kết luận, biên bản… do vậy, nếu công nhận các loại giấy tờ trên có hiệu lực pháp luật như một quyết định thì phải đưa vào giải thích từ ngữ trong dự thảo Luật. Đây cũng là ý kiến của Uỷ ban pháp luật tại Báo cáo thẩm tra đề nghị cần bổ sung vào điều 3 (giải thích từ ngữ) một khoản giải thích về quyết định giải quyết khiếu nại, theo hướng các văn bản liên quan đến việc giải quyết khiếu nại bao gồm công văn, thông báo, kết luận, biên bản… có nội dung giải quyết khiếu nại cũng được xem là quyết định giải quyết khiếu nại, nhằm bao quát hết các trường hợp xảy ra trong thực tế để làm căn cứ cho người khiếu nại thực hiện quyền khiếu nại tiếp hoặc khởi kiện tại Toà án.

Chiều 29/10, Quốc hội làm việc tại Hội trường nghe Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật này./.