Chớp lửa pháo hạm ngày ấy

45 năm trước, với ý đồ tấn công phá hoại miền Bắc Việt Nam, giới quân sự Mỹ đã dựng ra biến cố “Sự kiện vịnh Bắc bộ”. Trong trận chiến không cân sức ấy, Hải quân Việt Nam đã đánh trả bằng những đòn quyết liệt, làm nên chiến thắng vang dội ngày 5/8/1964. Là người vinh dự được tham gia trận chiến lịch sử ấy, ông Nguyễn Sỹ Hưởng, khi đó là chiến sỹ pháo thủ tàu 122, phân đội I - Hải quân Bãi Cháy đã kể lại kỷ niệm về những tháng ngày không thể nào quên ấy…

Năm 1963, do yêu cầu xây dựng quân đội chính quy hiện đại, các binh chủng kỹ thuật cần những người lính có trình độ văn hoá. Mà ngày ấy, tốt nghiệp cấp ba đã được coi là “trí thức” rồi. Vì thế, tại các trường cấp ba của các tỉnh, thành Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định... xuất hiện bóng dáng cán bộ tuyển quân của Binh chủng Không quân và Hải quân.

Việc tuyển lựa được tiến hành rất kỹ lưỡng, mà đám học sinh cuối cấp khi ấy, ai ai cũng mong muốn được lên đường nhập ngũ. Trường cấp ba Lê Hồng Phong, thành phố Nam Định của chúng tôi ngày ấy, chỉ có mấy chục học sinh trúng tuyển, trong đó có hơn 20 người được tuyển vào Quân chủng Hải quân. Khỏi phải nói chúng tôi phấn khởi, tự hào như thế nào khi được khoác trên người bộ quân phục áo xanh, yếm sọc mang màu sắc của biển cả.

Thời gian huấn luyện tân binh và đào tạo nghiệp vụ ở Núi Đèo, huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng với chúng tôi sao mà dài thế! Ai cũng mong ngóng được bổ sung về tàu chiến đấu vì biết rằng quân chủng còn có nhiều bộ phận phục vụ trên bờ. Đúng là “cầu được ước thấy”! Tất cả mấy chục học sinh khối 10 của trường Lê Hồng Phong (Nam Định) cùng được bổ sung về các hạm tàu thuộc căn cứ 1, Hải quân Bãi Cháy.

Qua những chuyến đi biển dài ngày đến với những đảo xa, những ngày mưa bão đi cứu thuyền dân đánh cá trôi dạt ngoài khơi, rồi những đợt diễn tập thực binh trên biển bắn “đón sóng” mục tiêu là máy bay, tàu chiến địch theo tình huống giả định, chúng tôi đã trở thành những thuỷ thủ thực sự. Chúng tôi đã quen với những con sóng lừng và cả những con sóng bạc đầu tới cấp 5, cấp 6 cao như trái núi trùm lên tận cột rada trên nóc đài chỉ huy...

Bước sang tháng 8/1964, tình hình trở nên căng thẳng hơn. Máy bay Mỹ ném bom, bắn tên lửa xuống đồn Nậm Cắn (phía tây Nghệ An) và bản Noọng Gié. Tàu khu trục Ma Đốc trắng trợn xâm nhập sâu vào vùng biển Lạch Trường, đụng độ với tàu phóng lôi của ta... Dấu hiệu về cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của giặc Mỹ đã rõ!

Toàn quân đã vào báo động cấp một. Tại các bến cảng quân sự, những đoàn tàu không còn cập bến san sát với nếp sinh hoạt thời bình. Trước đó, các hạm tàu đã được lệnh tản ra neo đậu rải rác ngoài khu neo và sẵn sàng chiến đấu. Một số tàu lên đường bổ sung cho các đơn vị hoạt động trên sông, biển miền Trung. Ngoại trừ khi cần thiết, những con tàu mới về cảng bổ sung đạn dược, nước ngọt và lương thực, thực phẩm.

Ông Nguyễn Sỹ Hưởng, cựu chiến sỹ pháo thủ Tàu 122

Mãi tới hơn hai giờ chiều, từ sau những dải núi của Vịnh Hạ Long bỗng xuất hiện những chấm đen - tám chiếc máy bay phản lực chia thành nhiều tốp lao tới ném bom, phóng “rốc-két” xuống những con tàu - mục tiêu chính của trận công kích.

Thế trận hiệp đồng giữa những con tàu hải quân với các trận địa pháo và quân dân vùng mỏ đã giăng sẵn. Biển trời Hạ Long như bị vỡ tung trong tiếng gầm rít của một bầy máy bay phản lực và bom đạn trút xuống. Từ Bãi Cháy, Hạ Long, núi Bài Thơ đến Hà Lầm, Hà Tu... dày đặc những đám khói của các loại đạn pháo từ dưới đất bắn lên. Trên mặt vịnh, những con tàu xé sóng đan đi, đan lại như đưa thoi. Chớp lửa đầu nòng pháo hạm loé sáng, nhả đạn xối xả vào máy bay địch. Những chiếc phản lực thay nhau “bổ nhào” trút bom đạn, dựng lên những cột nước cao ngất, dậy lên những đợt sóng xô đẩy những con tàu chao đảo, ngả nghiêng.

Cùng với chiến công trên dòng sông Lam, Cửa Hội và Lạch Trường, quân dân vùng mỏ đã góp phần vào chiến thắng ngày 5/8 lịch sử, bắn rơi tại chỗ 8 máy bay phản lực Mỹ và làm nhiều chiếc khác bị thương. Trung uý phi công Anvarider nhảy dù rơi xuống Vịnh Hạ Long là giặc lái đầu tiên bị bắt sống trong cuộc chiến tranh leo thang phá hoại bằng không quân Mỹ ra miền Bắc.

Tiếp nối những tấm gương hải quân chiến đấu hy sinh dũng cảm trên những dòng sông cửa biển miền Trung, Lạch Trường (Thanh Hoá), cuộc chiến tại Bãi Cháy lại có thêm những Đổng Quốc Bình, Lê Sỹ Hằng, Ngô Huy Hoàng, Trần Gia Tuệ... tô thắm thêm truyền thống ra quân đánh thắng trận đầu của quân chủng.

Cũng từ đó, chúng tôi bước vào những năm tháng chiến đấu gian khổ, ác liệt trên biển cả. Con tàu 122 cùng các tàu bạn trong phân đội đã đi đến nhiều vùng biển đảo xa làm nhiệm vụ. Rồi những ngày đến với sông Mã bên các bến đậu Nguyệt Viên, Việt Yên... sát cánh cùng trận địa núi Rồng và quân dân địa phương chiến đấu bảo vệ cầu Hàm Rồng vào thời điểm ác liệt nhất.

Những con tàu còn tham gia hàng chục trận chiến đấu với máy bay Mỹ bảo vệ Nhà máy điện cọc 5 - nguồn điện quan trọng của vùng mỏ Quảng Ninh. Thời gian qua đi, nhưng vẫn chưa phai mờ trong ký ức những người lính hải quân hình ảnh những con người từng chung sống thời trai trẻ ấy. Đó là thuyền trưởng Nguyễn Dư Trung - người con của miền Nam tập kết, người mà chẳng có cấp sóng nào quật ngã được anh. Những lần đi biển dài ngày, sóng to gió lớn, thuỷ thủ say sóng đến nghiêng ngả nhưng thuyền trưởng vẫn sừng sững trên đài chỉ huy, đưa con tàu băng lên phía trước. Đó là chỉ huy phân đội Triệu Hữu. Trong những giây phút hiểm nguy, cứ nhìn thấy ông trên tàu kỳ hạm là mọi người đều cảm thấy an lòng. Còn biết bao nhiêu cái tên, bao nhiêu tấm gương kiên trung khác nữa như hàng hải số 1 Nguyễn Văn Thiện, quân sĩ trưởng pháo Ngô Xuân Nhạn, pháo thủ Nguyễn Mạnh Hùng, quân sĩ trưởng cơ điện Trần Công Kéc... Có những đồng đội như Nguyễn Mạnh Hải, Hoàng Hồng Châu, Khổng Đức Thái ra đi cùng chúng tôi từ mái trường Lê Hồng Phong năm ấy đã chiến đấu và hy sinh anh dũng trên những dòng sông, vùng biển của Tổ quốc…

Năm tháng đã qua đi, nhưng những kỷ niệm về một thời đầy sôi nổi, hào hùng sống và chiến đấu trên biển cả vẫn còn sống mãi. Được có mặt trong trận đánh lịch sử ngày 5/8 - trận đầu đánh thắng của Hải quân nhân dân Việt Nam và cũng là của quân dân miền Bắc - mãi mãi là niềm tự hào của những người lính trẻ chúng tôi ngày ấy./.