Rõ cơ chế bảo vệ, tiếp sức cho người dám nghĩ, dám làm

Trách nhiệm người đứng đầu: Từ thước đo văn hóa đến ranh giới pháp lý

1 trong 5 kết quả chủ yếu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ tại phiên bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV là quyết định đổi mới công tác cán bộ và chính sách thu hút, sử dụng nhân tài, chuẩn bị đội ngũ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Trung ương nhấn mạnh, người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về đội ngũ kế cận và năng lực tổ chức. Đồng thời, phải phân biệt rõ hành vi cố ý làm trái, vụ lợi, thiếu trách nhiệm với hạn chế năng lực và rủi ro khách quan khi đổi mới vì lợi ích chung. Việc bảo vệ cán bộ phải có căn cứ, kịp thời, đi đôi với giải trình, khắc phục hậu quả, tuyệt đối không lợi dụng để bao che sai phạm.

Về vấn đề này, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhận định, trách nhiệm của người đứng đầu đã chạm đến điểm cốt lõi của công tác cán bộ. Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, người đứng đầu không chỉ quản lý công việc hằng ngày mà phải gánh vác trách nhiệm phát hiện, sử dụng và phát triển đội ngũ. Người đứng đầu giỏi phải làm cho tổ chức có thêm người giỏi và lớp kế cận tốt hơn.

“Tinh thần Nghị quyết 26-NQ/TW và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV đã nêu rất rõ: Người đứng đầu phải biết phát hiện, trọng dụng người có đức, có tài, phát huy trí tuệ tập thể; mỗi nhiệm kỳ phải để lại một đội ngũ tốt hơn, một tổ chức mạnh hơn, năng lực thực thi cao hơn. Đây chính là chuẩn mực cụ thể để đánh giá người đứng đầu trong giai đoạn mới...”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn cho biết.

 

Xét về trách nhiệm chính trị, nếu một cơ quan liên tục để mất người giỏi, không phát hiện được người có năng lực, bố trí sai người kéo dài, để tồn tại tâm lý đố kỵ, cục bộ, “sợ người tài” hay tạo ra “ma sát” cản trở người có sáng kiến... thì đó không còn là chuyện nhân sự thông thường. Nó phản ánh trực tiếp năng lực lãnh đạo và văn hóa dùng người của người đứng đầu.

Về mặt pháp lý, cần phân biệt rạch ròi giữa hạn chế về năng lực quản trị với các hành vi vi phạm như lạm quyền, vụ lợi, trù dập người phản biện hay lợi dụng công tác cán bộ vì lợi ích nhóm. Tuy nhiên, cũng không nên hình sự hóa hay kỷ luật hóa mọi quyết định quản trị không thành công, bởi nếu luôn lo sợ rủi ro, người đứng đầu sẽ chỉ chọn giải pháp an toàn và không dám dùng người khác biệt.

“Một trách nhiệm rất quan trọng là xây dựng văn hóa trọng người hiền tài trong tổ chức. Phải chống tâm lý cục bộ, hẹp hòi, đố kỵ, định kiến; cổ vũ việc dùng người công tâm; tạo dư luận tích cực đối với những người dám đổi mới vì lợi ích chung; đồng thời đấu tranh với việc lợi dụng danh nghĩa “nhân tài” để đòi đặc quyền hoặc né tránh kỷ luật. Trọng dụng nhân tài vì thế không chỉ là chính sách cán bộ, mà còn là thước đo về văn hóa chính trị và năng lực lãnh đạo của tổ chức”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh.

Cơ chế "bảo vệ song song": Cởi trói rủi ro, khơi thông sáng tạo

Để người đứng đầu dũng cảm cất nhắc, sử dụng và bảo vệ nhân tài có tư duy đột phá, hệ thống thể chế đòi hỏi phải có cơ chế “bảo vệ song song” cho cả người đứng đầu và nhân tài trước các rủi ro pháp lý. Yêu cầu này hoàn toàn tương thích với Nghị quyết Đại hội XIV về việc vừa khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, vừa tăng cường kiểm soát quyền lực, giữ vững kỷ luật, liêm chính. Như chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, giữ nghiêm kỷ luật phải đi đôi với bảo vệ cán bộ liêm chính, đổi mới vì lợi ích chung, tuyệt đối không bao che sai phạm.

Theo PGS.TS Bùi Hoài Sơn, cơ chế bảo vệ đối với người đứng đầu cần tạo ra một “vùng an toàn pháp lý” hợp lý: nếu việc lựa chọn, cất nhắc hay giao nhiệm vụ cho người tài được thực hiện công khai, có tiêu chí rõ ràng, thẩm định cần thiết, không vụ lợi hay xung đột lợi ích và đúng thẩm quyền, người đứng đầu phải được bảo vệ khi quyết định. Tránh tình trạng một quyết định đổi mới chưa đạt kết quả như kỳ vọng đã ngay lập tức bị suy diễn thành sai phạm khiến người đứng đầu phải chọn lối ứng xử an toàn.

Đối với nhân tài, cần áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát. Những việc mới, khó cần thí điểm phải xác định rõ phạm vi, thẩm quyền, thời hạn, nguồn lực, ranh giới rủi ro chấp nhận được và tiêu chí đánh giá. “Khi các “đường biên” đã rõ, nếu người thực hiện hành động trung thực, đúng mục tiêu, đúng thẩm quyền và giải trình đầy đủ mà thử nghiệm chưa thành công thì phải được phân biệt rạch ròi với hành vi vi phạm pháp luật, tham nhũng hay cố ý làm trái”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nêu quan điểm.

Bên cạnh đó, cần có cơ chế thẩm định chuyên môn độc lập đối với các trường hợp đổi mới có rủi ro cao; khi phát sinh vấn đề, phải đánh giá quyết định dựa trên thông tin và điều kiện tại thời điểm quyết định, tránh tâm lý "nhìn kết quả rồi xét ngược". Đồng thời, người được bảo vệ phải có nghĩa vụ minh bạch dữ liệu, báo cáo và chấp nhận kiểm tra, giám sát, bởi bảo vệ không đồng nghĩa với miễn trừ trách nhiệm.

Cơ chế "bảo vệ song song" gửi đi thông điệp thể chế hết sức rõ ràng: Người dám dùng người tài công tâm, đúng quy định sẽ được bảo vệ; Người tài dám đổi mới vì lợi ích chung, liêm chính sẽ được bảo vệ; Bất kỳ ai lợi dụng đổi mới hay thẩm quyền để vụ lợi, vi phạm pháp luật đều sẽ bị xử lý nghiêm.

“Khi ba ranh giới ấy rạch ròi, bộ máy sẽ vừa giải phóng được sức sáng tạo, vừa giữ vững kỷ cương, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực tổ chức thực hiện những mục tiêu phát triển mới của đất nước”, PGS.TS Bùi Hoài Sơn khẳng định.

Toàn văn bài phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Hội nghị Trung ương 4, Khóa XIV

VOV.VN - Chiều 8/10, Hội nghị lần thứ Tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV bế mạc. Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam trân trọng giới thiệu toàn văn phát biểu bế mạc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.