“Chúng tôi thấy đau xót trước thực trạng tiêu cực về đất đai”

• “Trị bệnh tham nhũng - không thể xoa bóp ngoài da”
• Bất cập đất đai khiến nhiều người không dám đầu tư sản xuất

PV: Thực tế thời gian qua khiếu kiện về đất đai chiếm đa số và rất phức tạp. Bộ trưởng có kiến nghị gì để giải quyết tình trạng này?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Giải quyết về giá là vấn đề cơ bản và cần nghiên cứu kỹ hơn. Hiện Bộ TN-MT đang chuẩn bị, cùng với tổng kết việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khóa 9 về "Tiếp tục đổi mới chính sách, pháp luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước".

Vừa rồi Chính phủ có trình Trung ương nhưng hiện nay đang có khung giá, bảng giá cụ thể, còn nếu nói về giá thị trường thì cũng không hề đơn giản. Thời gian qua vấn đề đất đai ở đô thị nóng ghê gớm.

Luật chắc chắn phải sửa nhưng về giá thì còn liên quan đến quy định phân cấp thế nào, Nhà nước có tiếp tục nắm khung giá hay không.

Hiện có kiến Nhà nước vẫn giữ khung giá nhưng tăng dày điểm. Hiện tại chỉ có 3 vùng: Đồng bằng, trung du, miền núi nên tính đại diện thấp, không thực sự phù hợp. Chúng ta có 63 tỉnh, thành, nếu tăng dày điểm thì tính chính xác cao hơn, tất nhiên  dựa trên những điểm giống nhau của một số tỉnh, thành.

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang trả lời báo chí sáng 7/6

PV: Ngoài khung giá thì theo Bộ trưởng, bất cập lớn nhất trong thu hồi, đền bù đất thời gian qua là gì?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Vẫn là vấn đề giá. Hiện tại chúng ta có hai hình thức thu hồi: Nhà nước thu hồi với mục đích cho quốc phòng an ninh, chương trình công cộng, dự án phát triển kinh tế lớn… và do thỏa thuận giữa doanh nghiệp và người dân.

Hình thức thỏa thuận đang tạo ra chênh lệch về giá, dân thắc mắc nhiều về chuyện này. Nhưng theo tôi không thể khác được, Nhà nước không thể đứng ra thu hồi tất cả cho các dự án.

PV: Thưa Bộ trưởng, những dự án thương mại mà đền bù quá thấp là nguyên nhân chính dẫn đến nhiều khiếu kiện?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Vấn đề này phải tiếp tục nghiên cứu.

PV: Về ý kiến xây dựng cơ quan định giá độc lập, quan điểm của Bộ trưởng như thế nào?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Theo tôi phải có cơ quan định giá độc lập. Ngoài ra, chỉ nên phân công một bộ chịu trách nhiệm về vấn đề này, và thuộc bộ Tài chính thì hợp lý hơn.

Còn về ý kiến đề nghị xây dựng luật riêng về đền bù, thu hồi tái định cư, theo tôi không cần thiết, vấn đề là nội dung quy định như thế nào.

PV: Việc sửa Luật Đất đai đã nhiều lần lỗi hẹn không hẳn do chủ quan của Bộ TN-MT. Theo Bộ trưởng thì còn gì vướng mắc ở đây?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Theo tôi, vừa rồi thảo luận về kế hoạch cơ bản đã thống nhất, còn cụ thể thế nào thì phải theo luật. Có khả năng thời hạn giao đất sẽ mở rộng theo hướng là 50 năm. Còn nếu bỏ thời hạn thì nhiều ý kiến cũng cho là không nên.

PV: Đất đai là tài nguyên quan trọng nhưng cũng là lĩnh vực phát sinh tiêu cực, tham nhũng nhiều nhất. Bộ trưởng đánh giá thế nào về nhận định này?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Nhiều ý kiến đại biểu, chuyên gia đã nói về vấn đề này. Thời cơ chế thị trường, đất đai trở nên có giá. Trước đây, có thể nói, không mấy người quan tâm lắm.

Chúng tôi là những người trong ngành cũng cảm thấy hết sức đau xót khi nhìn thực trạng khiếu kiện và tham nhũng, tiêu cực trong lĩnh vực này. Phải nói sai phạm, tiêu cực là khá phổ biến.

Luật pháp quy định nhiều cái chưa chặt chẽ, bị phân cấp về mặt thẩm quyền hay việc giám sát thực thi công vụ của một số cán bộ cũng có vấn đề. Bộ TN-MT chủ yếu làm thể chế là chính, còn về thẩm quyền giao đất, thủ tục này khác đều là làm ở địa phương cả.

Nói vậy không có nghĩa trách nhiệm của Bộ không có. Cuộc họp nào ở Bộ tôi cũng nhấn mạnh rằng, các đồng chí phải hết sức chú ý. Chúng ta làm việc với chức trách của người cán bộ công chức, không thể lợi dụng thế này thế khác, làm giàu trên nguồn tài nguyên đất nước.

PV: Theo Bộ trưởng thì kẽ hở chính dẫn tới hiện tượng tham nhũng trong lĩnh vực đất đai hiện nay là gì?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Liên quan chủ yếu đến việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất, ví dụ như chuyển từ đất nông nghiệp sang phi nông nghiệp. Hay việc thay đổi quy hoạch sử dụng đất, cấp đất cho các dự án.

Tôi cho rằng tới đây chúng ta phải sửa, trước đây chúng ta cấp cho các doanh nghiệp diện tích đất đai lớn quá mà họ không có tiềm lực thực hiện, dẫn đến bỏ hoang hóa rất nhiều.

Còn về mấy chục nghìn ha đất đang để hoang hóa do chuyển đổi sai mục đích nằm trong khoảng hơn 10.000 đơn vị quản lý, giờ các cấp phải có trách nhiệm triển khai, xử lý, không có cách nào khác.

Thực tế có rất nhiều doanh nghiệp nhận đất rồi để đấy. Chúng tôi đã giao cho các địa phương kiểm tra sau đó sẽ có tổng hợp và báo cáo lên Thủ tướng để có hướng xử lý.

PV: Bộ trưởng có nói vừa qua việc giao đất cho doanh nghiệp quá dễ dàng, vậy làm thế nào để siết lại?

Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang: Hướng sau này, tinh thần là trên cơ sở xác định phạm vi đất rồi đấu giá. Các doanh nghiệp là những nhà đầu tư thứ cấp thôi. Việc giao đất trắng cho doanh nghiệp sẽ là không có.

PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!./.