Để lấy được “phiếu” của cử tri

• Để có một Quốc hội mới thực mạnh 

Đến nay, về cơ bản, các địa phương trong cả nước đã hoàn thành Hội nghị hiệp thương lần thứ 3, danh sách chính thức ứng cử viên đại biểu Quốc hội khoá XIII đã được chốt lại là 832 người, gồm 182 ứng cử viên ở trung ương và 650 ứng cử viên ở địa phương. Thời gian để các ứng cử viên tranh cử, tiếp xúc cử tri, để làm cho cử tri hiểu về mình, hiểu về chương trình hành động của mình, năng lực và phẩm chất của mình không còn nhiều.

Phóng viên VOV phỏng vấn GS.Nguyễn Minh Thuyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội - đại biểu Quốc hội khoá XI, XII, để hiểu rõ hơn những công việc mà mỗi ứng viên phải làm khi tranh cử.

Đại biểu còn nợ cử tri nhiều

** Thưa ông, trong quá trình tranh cử, các ứng viên đều phải trình bày chương trình hành động của mình trước cử tri; đồng thời hứa hẹn sẽ thực hiện khi trúng cử. Cá nhân ông đã hứa những gì và ông đã thực hiện lời hứa với cử tri ra sao?

Ông Nguyễn Minh Thuyết: Trước hết tôi thấy công tác giám sát của Quốc hội chưa được thường xuyên, hiệu quả, hiệu lực chưa cao nên tôi có hứa với cử tri sẽ làm hết sức mình để nâng cao hiệu quả hiệu lực và tính thường xuyên của hoạt động giám sát. Trước hết phải tăng cường tính thường xuyên của hoạt động giám sát, cụ thể là đề xuất hình thức chất vấn của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban. Lời hứa ấy cho đến nay đã thực hiện được. Một phần có đóng góp của bản thần tôi và của nhiều đại biểu khác. Thứ hai là tăng cường hiệu lực bằng cách ban hành Nghị quyết của Quốc hội sau mỗi lần chất vấn. Tôi đã nêu ý kiến trước Quốc hội và cũng được chấp nhận.

Vấn đề thứ hai tôi có hứa với cử tri là sẽ góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, đáp ứng nhu cầu xây dựng chính quyền của dân, do dân và vì dân. Tôi cũng đã cố gắng có ý kiến, có đề xuất về vấn đề này nhưng thực ra hiệu quả chưa cao. Phần lớn những kiến nghị của tôi cũng đã được tiếp thu. Riêng việc xây dựng Luật tiếp cận thông tin vẫn chưa thực hiện được

Tôi cũng hứa với cử tri sẽ có đóng góp trong vấn đề bảo đảm phát triển kinh tế xã hội bền vững, chủ yếu là kiến nghị và giám sát việc thực hiện các chính sách trong các lĩnh vực phát triển sản xuất, giáo dục, y tế, hạ tầng cơ sở ở nông thôn, miền núi và hải đảo, đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho thanh niên, bảo vệ môi trường, hoàn thiện chính sách với cựu chiến binh, gia đình cách mạng, cán bộ hưu trí, cán bộ chiến sỹ ở hải đảo… Tất cả những vấn đề này tôi đều phối hợp với Đoàn ĐBQH nêu ý kiến. Có một số vấn đề đã có sự chuyển biến, như việc xây dựng Quốc lộ 32, cử tri có kiến nghị từ khóa VIII nay đã được giải quyết.

Lời hứa thứ tư của tôi với cử tri là sẽ tích cực tham gia vào công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, lãng phí. Những điều chúng tôi kiến nghị cũng có điều được tiếp thu, có những điều không chỉ liên quan trực tiếp đến Lạng Sơn, nơi tôi ứng cử, mà liên quan đến toàn quốc như vụ PCI, vụ đại lộ Đông Tây ở thành phố Hồ Chí Minh… Sau một vài lần kiến nghị, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các cơ quan giải quyết, và vụ án đã bước đầu được xem xét ở tòa án nhân dân thành phố.

Trong những điều chúng tôi kiến nghị, có vấn đề đã được xem xét, có vấn đề chưa, nhưng dù sao tất cả đã được đặt lên bàn nghị sự và tôi tin tưởng từ những kiến nghị ấy, các cơ quan Nhà nước sẽ rút kinh nghiệm trong việc điều hành kinh tế xã hội.

Bản thân tôi tự thấy mình luôn cố gắng để hoàn thành lời hứa trước cử tri, thực hiện chương trình hành động của mình nhưng có nhiều việc làm được, có nhiều việc chưa làm được, đặc biệt là việc đốc thúc để giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của cử tri.

Vì tình hình phát triển kinh tế đất nước còn chưa bền vững, còn nhiều vấn đề nan giải chưa giải quyết được nên không chỉ tôi mà mỗi đại biểu đều cảm thấy mình còn nợ cử tri nhiều.

"Để đại biểu Quốc hội hoạt động tốt hơn, cử tri cũng cần khó tính hơn"

** Theo kinh nghiệm của ông, làm thế nào một ứng viên có thể thuyết phục cử tri bầu cho mình?

Ông Nguyễn Minh Thuyết: Tôi nghĩ như thế này, các ứng cử viên ĐBQH dù là người đã hoạt động chính trị chuyên nghiệp hay là những người mới bước vào lĩnh vực này, khi là ứng cử viên phải kịp thời bổ khuyết những thiếu sót trong thông tin của mình, nên tiếp xúc với những người có kinh nghiệm để xây dựng chương trình hành động phản ánh đúng tình hình thực tế, nhu cầu thực tế của đất nước, của cử tri.

Thứ hai, khi về địa phương, thông qua nội dung báo cáo của Ủy ban MTTQ về tình hình chính trị, kinh tế xã hội của địa phương, ứng cử viên phải biết lọc từ những thông tin ấy những điều cần thiết để cụ thể hóa, bổ sung vào chương trình hành động của mình. Chương trình hành động cần phải sáng rõ, cụ thể, thiết thực nhưng chưa vội sa vào các giải pháp cụ thể vì cần có thời gian để nghiên cứu và chương trình ấy phải có tính khả thi cao, nếu không sẽ thất hứa với cử tri

Ngoài ra, về tác phong, phong thái, ứng cử viên cần bình tĩnh và sẵn sàng đối thoại, phải luôn luôn thân thiện. Đấy là những yêu cầu của người làm công tác chính trị xã hội. Ngoài ra, đại biểu không chỉ trình bày trực tiếp trước cử tri mà còn phải trình bày ở đài phát thanh truyền hình địa phương. Người ta chỉ dành cho mình khoảng 5-7 phút nên phải rút ra điều gì cốt yếu nhất để nói với cử tri của mình. Buổi nói chuyện trên truyền hình địa phương sẽ có tác dụng rất lớn vì không phải cử tri nào cũng trực tiếp tham gia được buổi tiếp xúc.

Trong vận động bầu cử, địa phương cũng có thể tổ chức cho ứng cử viên gặp gỡ một số đối tượng đặc biệt, chủ yếu để thăm hỏi, qua buổi thăm hỏi ấy, ứng viên có thể thể hiện sự quan tâm của mình với cử tri, thể hiện thiện chí sẵn sàng gánh vác nhiệm vụ của mình.

Cử tri cần “khó tính” hơn với đại biểu

** Thực tế cho thấy cử tri ít giám sát và cũng chưa có đủ điều kiện để giám sát ứng viên khi được bầu đã thực hiện lời hứa của họ ra sao. Theo ông, phải chăng do cử tri hơi “rộng lượng” với đại biểu hay chưa thực sự quan tâm hoặc chưa tin vào hiệu quả của đại biểu?

Ông Nguyễn Minh Thuyết: Đúng là cử tri cũng có phần nể nang, có phần thương và chưa khắt khe với đại biểu của mình. Cũng có phần là cử tri chưa quan tâm nhiều đến hoạt động của đại biểu, đến hoạt động của Quốc hội. Cho nên cử tri ít chất vấn đại biểu, giám sát đại biểu.

Theo tôi, cử tri nên coi việc giám sát hoạt động đại biểu là việc bình thường. Trong những lần đại biểu về tiếp xúc cử tri, họ nên đặt câu hỏi như trong khóa này, trong kỳ họp này ông, bà đã phát biểu bao nhiêu lần, phát biểu về những vấn đề gì và quan điểm của ông, bà về những vấn đề đó vắn tắt như thế nào, và vì sao ông, bà lại có quan điểm đó. Hay là đối với dự án A, dự án B, thái độ của ông bà trong biểu quyết là như thế nào, vì sao phải biểu quyết.

Tôi nghĩ khi cử tri giám sát chặt chẽ, đại biểu cũng phải tự thay đổi mình vì ở Quốc hội, đại biểu có hoạt động tích cực bao nhiêu cũng khó đáp ứng hết nguyện vọng của cử tri nhưng đại biểu có không tích cực thì cũng không có ai phê bình, nhắc nhở ngoài cử tri. Cử tri là người có quyền phê bình, nhắc nhở và miễn nhiệm đại biểu Quốc hội. Cử tri phải thực hiện quyền đó của mình và có thực hiện quyền giám sát như thế đại biểu Quốc hội hoạt động có chất lượng hơn.

Để đại biểu Quốc hội hoạt động tốt hơn, cử tri cũng cần khó tính hơn, khó tính trong việc chọn lựa cũng như trong tiếp xúc với đại biểu Quốc hội, trong giám sát đại biểu Quốc hội.

** Như vậy cần phải bổ sung, quy định trong luật một cách cụ thể hơn nữa về quyền và trách nhiệm của cử tri trong giám sát đại biểu Quốc hội, cũng như trách nhiệm của đại biểu Quốc hội phải thực hiện lời hứa của mình trước cử tri?

Ông Nguyễn Minh Thuyết: Hiện trong luật và một số văn bản hướng dẫn đã có quy định về vấn đề này, cả việc cử tri có quyền miễn nhiệm đại biểu. Nhưng theo tôi, cử tri chưa thấy hết và chưa thực hiện quyền của mình

Để thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện, theo tôi, luật nên cụ thể hơn về trình tự, thủ tục giám sát của cử tri với đại biểu Quốc hội thì chắc sẽ tốt hơn. Đây sẽ là việc của các khóa Quốc hội sắp tới. Nhưng với quy định hiện nay, cử tri đã có thể thực hiện quyền giám sát của mình, miễn là cử tri chú ý thực hiện quyền của mình.

** Trân trọng cảm ơn ông!./.