Điều chỉnh tiêu chí phân bổ vốn, ưu tiên địa bàn khó khăn

Chiều 28/4, HĐND tỉnh Thái Nguyên khóa XV tổ chức kỳ họp chuyên đề đầu tiên nhiệm kỳ 2026-2031, thông qua 19 nghị quyết quan trọng. Tâm điểm là kế hoạch đầu tư công trung hạn với yêu cầu phân bổ vốn có trọng tâm, đặc biệt “siết” chặt vốn tái định cư, tránh dàn trải.

Đối với lĩnh vực đầu tư công, báo cáo tại kỳ họp, Giám đốc Sở Tài chính Lê Kim Phúc cho biết, dự thảo Nghị quyết về nguyên tắc, tiêu chí phân bổ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 được xây dựng theo hướng phù hợp thực tiễn, ưu tiên các địa bàn khó khăn, đặc biệt là khu vực phía Bắc của tỉnh.

Ông Lê Kim Phúc cho biết, với tiêu chí dân số, cơ quan soạn thảo điều chỉnh cách tính theo hướng dân số càng cao thì điểm càng giảm, nhằm tăng ưu tiên cho các địa phương có quy mô dân số thấp, điều kiện phát triển còn hạn chế. Thực tế cho thấy dân cư tập trung đông tại Thái Nguyên, Phổ Yên, Sông Công và Phú Bình, trong khi các xã miền núi phía Bắc có dân số thưa hơn.

“Đối với tiêu chí bổ sung cân đối ngân sách, phương án mới chia thành hai mức nhằm tăng hỗ trợ cho các địa phương khó khăn về nguồn thu, giúp điều tiết nguồn lực hợp lý hơn, đảm bảo tính công bằng giữa các khu vực”, ông Phúc thông tin.

Về tiêu chí diện tích đất trồng lúa, cơ quan soạn thảo lấy mốc 10 km² (tương đương 1.000 ha) để tính điểm, tránh chênh lệch quá lớn giữa các địa phương. Trong khi đó, tiêu chí tỷ lệ che phủ rừng được giữ nguyên theo quy định của Trung ương. Ngoài ra, tỉnh Thái Nguyên bổ sung tiêu chí phụ đối với các địa phương dự kiến nâng cấp đơn vị hành chính hoặc đô thị trong giai đoạn 2026-2030, với mức điểm từ 1-2 điểm.

Về kế hoạch đầu tư công trung hạn, UBND tỉnh trình HĐND xem xét tổng vốn ngân sách địa phương giai đoạn 2026-2030 là 19.774,73 tỷ đồng, từ hai nguồn chính là thu tiền sử dụng đất và xổ số kiến thiết.

Cũng theo Sở Tài chính, kế hoạch này đã được điều chỉnh so với Nghị quyết số 28/2025 do có nhiều thay đổi về mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời bổ sung các dự án trọng điểm như cầu Gia Bảy, cầu Bến Tượng và các tuyến giao thông liên kết vùng.

Việc xây dựng kế hoạch cũng bám sát chỉ đạo của Trung ương, đảm bảo phân bổ vốn kịp thời, hiệu quả, tránh tình trạng vốn chờ dự án, góp phần thúc đẩy tăng trưởng giai đoạn 2026-2030.

23 dự án tái định cư chưa được bố trí vốn

Phát biểu thảo luận tại HĐND tỉnh Thái Nguyên về kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, đại biểu Lê Thị Thu An chất vấn về việc bố trí vốn cho các khu tái định cư tập trung. Theo đó, toàn tỉnh có 30 dự án đã được giao lập chủ trương đầu tư, nhưng mới chỉ 2 dự án Xuân Sơn 1 và Xuân Sơn 2 được bố trí khoảng 1.500 tỷ đồng, còn 23 dự án chưa có vốn.

Đại biểu An đề nghị Sở Tài chính làm rõ lộ trình, nguồn vốn cho các dự án còn lại, nhất là khả năng sử dụng nguồn thu tiền sử dụng đất. Đồng thời, với 19 dự án giao cấp xã thực hiện, cần hướng dẫn cụ thể cơ chế huy động vốn, bởi nếu chỉ dựa vào tỷ lệ điều tiết 70%-30% hiện nay sẽ khó triển khai các dự án quy mô lớn, ảnh hưởng tiến độ tái định cư phục vụ các công trình trọng điểm.

Cũng tại kỳ họp, Chủ tịch HĐND tỉnh Thái Nguyên Bùi Văn Lương yêu cầu làm rõ cơ chế phân bổ vốn cho tái định cư, nhất là cấp xã - lực lượng trực tiếp giải phóng mặt bằng.

Để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, tỉnh phải mở rộng quỹ đất sạch, trong khi phần lớn diện tích còn lại là đất dân cư nên bắt buộc phải thực hiện tái định cư. “Không có tái định cư thì không có đất sạch”, ông Bùi Văn Lương khẳng định.

Từ đó, Chủ tịch HĐND tỉnh đề nghị ưu tiên tuyệt đối cho các dự án tái định cư, đồng thời làm rõ cơ chế phân bổ vốn giữa điều tiết 70-30 và bổ sung có mục tiêu, đảm bảo nguồn lực kịp thời cho cơ sở. Nếu không giải quyết tốt bài toán vốn, giải phóng mặt bằng sẽ thiếu đồng bộ, ảnh hưởng môi trường đầu tư.

Ông cũng yêu cầu phân bổ vốn đầu tư công có trọng tâm, ưu tiên các dự án cấp bách, công trình động lực, tránh dàn trải để tạo đột phá phát triển giai đoạn 2026-2030.

Giải trình tại kỳ họp, Giám đốc Sở Tài chính Lê Kim Phúc cho biết, sau điều chỉnh quy hoạch, nhu cầu triển khai các dự án lớn khiến áp lực giải phóng mặt bằng và tái định cư tăng cao. Tỉnh đã chia các dự án tái định cư thành 2 nhóm: cấp tỉnh và cấp xã. Trong 6 dự án cấp tỉnh, mới có 2 dự án Xuân Sơn 1 và Xuân Sơn 2 đủ điều kiện bố trí vốn; 4 dự án còn lại chưa hoàn tất thủ tục nên chưa thể đưa vào kế hoạch trung hạn. Với 19 dự án cấp xã, ngân sách tỉnh sẽ bổ sung có mục tiêu sau khi hoàn thiện hồ sơ.

Giai đoạn 2026-2030, nguồn thu tiền sử dụng đất dự kiến khoảng 19.500 tỷ đồng cấp tỉnh và gần 9.000 tỷ đồng cấp xã, song nhu cầu đầu tư lên tới khoảng 73.000 tỷ đồng. Riêng nhu cầu vốn cho tái định cư đã vượt 10.000 tỷ đồng, trong khi nguồn lực hạn chế.

Năm 2025, tỉnh đã bố trí hơn 2.200 tỷ đồng cho các địa phương, nhưng năm 2026 thu từ tiền sử dụng đất mới đạt khoảng 1.700/5.500 tỷ đồng dự toán, gây khó khăn cân đối ngân sách. Vì vậy, tỉnh ưu tiên vốn cho nhiệm vụ cấp bách, chưa thể đáp ứng đồng loạt các đề xuất.

Ông Lê Kim Phúc cho biết, thời gian tới, Sở Tài chính sẽ tiếp tục tham mưu bổ sung nguồn lực, đồng thời yêu cầu các địa phương chủ động sử dụng nguồn thu được điều tiết, rà soát nhu cầu, phân kỳ đầu tư hợp lý, tránh dàn trải để đảm bảo hiệu quả.

Siết kỷ luật đầu tư công, tránh dàn trải

Làm rõ thêm nội dung giải trình, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh nguyên tắc quản lý vốn đầu tư công, đặc biệt đối với các dự án tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng.

Theo đó, việc bố trí vốn phải tuân thủ lộ trình rõ ràng: ưu tiên chi cho công tác chuẩn bị đầu tư và bồi thường giải phóng mặt bằng, sau đó mới triển khai các hạng mục xây dựng. Các địa phương khi được giao làm chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm kiểm soát quy mô, tránh tình trạng mở rộng vượt nhu cầu thực tế, gây lãng phí nguồn lực.

Ông cũng làm rõ cơ chế phân bổ vốn, thống nhất nguyên tắc bổ sung có mục tiêu từ ngân sách tỉnh cho các địa phương thực hiện nhiệm vụ tái định cư. Tuy nhiên, việc cấp vốn phải căn cứ khả năng ngân sách và tiến độ thực tế, không thể dàn trải.

Đối với các dự án tái định cư đã được bố trí vốn nhưng chậm triển khai, tỉnh sẽ kiên quyết thu hồi để điều chuyển cho địa phương khác có nhu cầu cấp thiết hơn. Đồng thời, tăng cường giám sát đầu tư, đảm bảo phân bổ vốn đúng mục tiêu, đúng đối tượng.

“Không làm tái định cư thì không thể triển khai dự án, đồng thời yêu cầu ưu tiên các dự án hạ tầng chiến lược gắn với tái định cư để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội”, Chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn nhấn mạnh.

Thái Nguyên mở “trà sáng doanh nhân”, cam kết luồng xanh thủ tục hút đầu tư

VOV.VN - Lần đầu tổ chức chương trình “Trà sáng cùng doanh nhân”, lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên trực tiếp đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp, cam kết tạo “luồng xanh” thủ tục, công khai dự án kêu gọi đầu tư, đồng hành cùng doanh nghiệp để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.