Đường sắt cao tốc phục vụ chiến lược phát triển dài hạn…

Dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam được Chính phủ đưa ra lấy ý kiến Quốc hội trong kỳ họp thứ 7 Quốc hội khóa XII thu hút sự quan tâm lớn của dư luận. Bên lề Quốc hội, phóng viên Báo TNVN phỏng vấn Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - Đầu tư Võ Hồng Phúc về dự án này.

PV: Thưa Bộ trưởng, tại sao Chính phủ lại quyết định đầu tư một dự án lớn như vậy trong bối cảnh giao thông Bắc - Nam có rất nhiều sự lựa chọn khác?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Trước hết có thể nói đây là một dự án đặc biệt quan trọng bởi quy mô cũng như tính kinh tế - xã hội của nó. Khi Chính phủ lựa chọn dự án này để phục vụ cho giao thông Bắc - Nam đã có sự tính toán rất kỹ. Chúng ta đã tính toán đến phương án phát triển đường bộ cao tốc, phương án phát triển vận tải đường biển, rồi hàng không. Nhưng tất cả các phương án vận tải đó không đáp ứng được đầy đủ các yêu cầu về giao thông vận tải của chúng ta từ những năm 2030 trở đi. Bởi khi đó, qui mô dân số của chúng ta sẽ khác, với khoảng 110 triệu người. Và nếu ổn định thì lúc cao nhất sẽ ở khoảng 120 triệu - 125 triệu người. Đất nước lại trải trên một phạm vi rất dài từ Hà Nội tới TP. HCM 1.700km. Việc Chính phủ lựa chọn phương án đường sắt cao tốc Bắc - Nam để kết nối 2 miền đất nước làm cho điều kiện đi lại của người dân hai miền ngày càng tốt hơn, phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia trong một tầm chiến lược dài hạn là 30 năm tiếp theo.

PV: Nếu xét theo phương án tính toán của riêng Bộ trưởng thì hiệu quả kinh tế của dự án này sẽ như thế nào?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Nếu tính toán kỹ về hiệu quả thì rất khó. Bởi, dự án này chỉ riêng giai đoạn xây dựng đã kéo dài 21 năm, khởi công năm 2014 đến khi kết thúc vào năm 2035. Tuy nhiên, theo chúng tôi có thể dài hơn vì còn phải mở rộng các phạm vi hoạt động của tuyến đường này. Vì vậy, khi chúng ta tính toán hiệu quả kinh tế, phải dựa trên cơ sở tình hình kinh tế tại các thời điểm. Hiện nay, về hiệu quả kinh tế chỉ có thể tính toán ở mức sơ bộ, do thời gian xây dựng kéo dài và điều kiện kinh tế luôn biến động.

PV: Tính sơ bộ thì dự án này trị giá 56 tỷ USD, bằng 2/3 GDP của năm 2009, một con số quá sức tưởng tượng. Liệu chúng ta có chơi sang khi mà nền kinh tế nước ta còn yếu kém và trên thế giới mới chỉ có 11 nước rất phát triển có đường sắt cao tốc?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Khi tính toán vốn đầu tư và so sánh với GDP thì không nên so sánh với năm 2009. Phải nhớ rằng, dự án này đầu tư trải dài trong suốt 21 năm và năm khởi đầu của nó là năm 2014 thì chúng ta phải tính GDP của từng năm 2014, hoặc 2020, 2030, 2035 để so sánh mới hợp lý. Và tôi nghĩ rằng, theo chiến lược phát triển kinh tế - xã hội thì đến năm 2020, điều kiện kinh tế của chúng ta sẽ khác. Thu nhập của người dân sẽ gấp 3 lần bây giờ. Và tổng GDP của chúng ta hơn bây giờ rất nhiều. Đến năm 2030, 2035 còn khác nhiều hơn nữa. Cho nên, nếu so sánh với GDP thì phải so sánh với mức phát triển kinh tế của từng thời kỳ như vậy.

PV: Nhưng nếu chúng ta quyết định làm thì vẫn phải vay vốn. Trong bối cảnh thâm hụt ngân sách và bội chi quá lớn thì nợ nước ngoài của chúng ta có đáng quá lo ngại không, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Nếu tính tại thời điểm này, nợ quốc gia đang ở mức 44,16% GDP mà giới hạn an toàn cho phép là 50%, tức là đang tiệm cận với giới hạn an toàn. Tuy nhiên, chúng ta phải tính toán đến thời điểm vay nợ. Nếu dự án triển khai thì đến năm 2014, chúng ta mới vay mà số vay này trải dài trong 21 năm. Và không phải 56 tỷ USD này chúng ta vay hết mà chúng ta phải dựa cả vào nội lực. Nguồn vốn bên ngoài chỉ có mức độ nhằm hỗ trợ chúng ta như cung cấp thiết bị vật tư, kỹ thuật công nghệ mà chúng ta không có. Còn việc thực hiện chính vẫn là chúng ta.

PV: Nhiều ý kiến băn khoăn cho rằng thời điểm chúng ta đưa ra dự án này chưa hợp lý hoặc có thể thay thế bằng một dự án khác đỡ tốn kém hơn như cải tạo hệ thống đường sắt hiện nay?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Hiện nay đường sắt của chúng ta không đáp ứng được yêu cầu. Mỗi dịp Tết, lễ thì vận tải đường sắt thường xuyên quá tải, không đáp ứng được nhu cầu đi lại của người dân. Thêm nữa, độ an toàn của giao thông đường sắt nước ta không cao, rất nhiều tai nạn đã xảy ra. Nhiều người đặt ra ý kiến là cải tạo tuyến đường sắt nhưng về hiệu quả chung thì chỉ nên cải tạo tuyến đường sắt này để phục vụ vận tải trong cự ly gần, nhu cầu khách đi lại không đòi hỏi thời gian và nhằm đáp ứng vận tải hàng hóa là chính.

PV: Bộ trưởng còn băn khoăn gì với dự án này?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc: Dự án này đòi hỏi chúng ta phải có một quyết tâm chính trị rất lớn, một nỗ lực rất lớn và phải có một sự chỉ đạo tập trung. Nếu đảm bảo được điều đó, chúng ta sẽ đảm bảo thành công trong dự án này.

PV: Xin cảm ơn Bộ trưởng!