Giai đoạn mới trong quan hệ Việt Nam- Kazakhstan

Việt Nam và Kazakhstan thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 26/9/1992. Trên cơ sở quan hệ tốt đẹp, hai bên đều mong muốn thúc đảy quan hệ hợp tác nhiều mặt trên mọi lĩnh vực chính trị, kinh tế thương mại, văn hóa… Điều đó được thể hiện rõ khi hai nước phối hợp hành động chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại Liên Hợp Quốc và tại các diễn đàn quốc tế khác. Điều đó đặc biệt có ý nghĩa khi vị thế của cả hai nước trên trường quốc tế không ngừng được nâng cao.

Kazakhstan đã ủng hộ Việt Nam là ứng cử Ủy viên không thường trực HĐBA LHQ khóa 2008-2009 và hai nước công nhận nhau là nền kinh tế thị trường (tuy chưa có văn bản có giá trị pháp lý quốc tế). Cùng với đó, Kazakhstan đã ủng hộ và hỗ trợ tích cực để Việt Nam được kết nạp vào Hội nghị về phối hợp hành động và các biện pháp củng cố lòng tin tại châu Á (CICA) tháng 6/2010 do chính Kazakhstan đề xướng thành lập.

Tổng thống A. Nazarbayev nhiệt liệt hoan nghênh chuyến thăm chính thức Kazakhstan của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tháng 9/2009

Quan hệ hai nước càng được tăng cường khi Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Đại sứ quán Việt Nam tại Kazakhstan ngày 18/4/2007. Tháng 1/2009, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Kazakhstan Vũ Thế Hiệp đã trình Quốc thư.

Hai bên đã tiến hành trao đổi nhiều đoàn các cấp giữa hai nước. Về phía Việt Nam, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã có chuyến thăm Kazakhstan vào 6/1994, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng (9/2009), Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cầm (2/1994), Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Cường (3/1999), Phó Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương Vương Thừa Phong (8/2011), Trợ lý Bộ trưởng Ngoại giao Đào Việt Trung (6/2005 và tháng 5/2007).

Về phía Kazakhstan, Thứ trưởng Ngoại giao Kazakhstan, Chủ tịch Phân ban Kazakhstan Ủy ban Liên Chính phủ (UBLCP) Việt Nam- Kazakhstan về hợp tác kinh tế- thương mại và hoa học- kỹ thuật cũng đã có các chuyến thăm Việt Nam vào tháng 12/2009 và tháng 4/2011.

Hai nước có cơ chế Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao (đã tiến hành tham vấn các năm 2005, 2007, 2009, 2011). UBLCP họp luân phiên tại Việt Nam và Kazakhstan đã họp được 5 khóa (khóa đầu tiên được tổ chức tháng 10/1997 ở Amaty). Khóa họp lần thứ 5 đã diễn ra ngày 16/9/2011 tại Astana với việc ký kết Kế hoạch hành động chung Việt Nam- Kazakhstan giai đoạn 2011-2013.

Tuy vậy, chuyến thăm chính thức của Tổng thống Nursultan Nazarbayev mới là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cấp cao Kazakhstan đến Việt Nam. Và đây được coi là dấu mốc mới nâng tầm quan hệ hai nước.

Khơi dậy tiềm năng hai nước

Kazakhstan là một nước công- nông nghiệp và được biết đến là quốc gia có vị trí địa chính trị quan trọng, phong phú về tài nguyên. Kazakhstan có trữ lượng dầu mỏ đứng hàng thứ 8 thế giới, riêng vùng biển Caspi của nước này có trữ lượng 8 tỷ tấn dầu; đứng thứ 3 về trữ lượng crom, thứ hai về trữ lượng Uran, thứ tư về quặng thiếc, thứ tám về trữ lượng vàng và than.

Từ năm 2010, kinh tế Kazakhstan bắt đầu đạt tốc độ tăng trưởng cao. Năm 2010, GDP tăng 7%. GDP 6 tháng đầu năm 2011 tăng 7,1%. Năm 2010, Kazakhstan đã thu hút được khoảng 14 tỷ USD đầu tư nước ngoài, trong đó 1,7 tỷ USD là vào khu vực nguyên nhiên liệu.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Tổng thống Nazarbayev bên lề Diễn đàn châu Á Bác Ngao tại Hải Nam, Trung Quốc năm 2009

Về hợp tác kinh tế, Việt Nam và Kazakhstan đã nhất trí xúc tiến khởi động nghiên cứu đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) Việt Nam- Liên minh thuế quan (Nga, Berlarus, Kazakhstan) thông qua việc thành lập Nhóm công tác nghiên cứu, hỗ trợ đàm phán FTA Việt Nam- Liên minh thuế quan. Nhóm này đã họp được hai phiên trong năm 2010 và thông qua Đề cương nghiên cứu. Hai bên dự kiến sẽ hoàn thành nghiên cứu vào cuối năm 2011 để báo cáo Lãnh đạo Chính phủ Việt Nam và các nước thành viên Liên minh thuế quan. Cùng với đó là nhiều Hiệp định khung, Nghị quyết, Bản ghi nhớ và Thỏa thuận hợp tác giữa hai bên đã được ký kết, trong đó có Thỏa thuận Hợp tác chiến lược giữa Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và Tổng Công ty Dầu khí Kazakhstan (9/2009).

Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng hợp tác thương mại giữa Việt Nam và Kazakhstan chưa tương xứng với tiềm năng của hai nước, kim ngạch thương mại song phương còn thấp. Chính vì vậy, tại chuyến thăm Kazakhstan năm 2009, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng khẳng định việc củng cố quan hệ hợp tác nhiều mặt, lâu dài với Kazakhstan là một trong những ưu tiên quan trọng trong chính sách đối ngoại của Việt Nam; tin tưởng quan hệ Việt Nam-Kazakhstan là quan hệ hữu nghị tốt đẹp, là cơ sở vững chắc để thúc đẩy hợp tác nhiều mặt giữa hai nước lên mức độ cao hơn.

Cũng tại chuyến thăm này, Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev và Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhất trí Việt Nam và Kazakhstan cần phải đẩy mạnh hợp tác song phương trong nhiều lĩnh vực, trong đó có kinh tế- thương mại, đầu tư, khoa học-công nghệ, giáo dục, du lịch…

Tinh thần mong muốn thúc đẩy hợp tác giữa hai nước càng được thể hiện rõ khi tiếp Ngài Kazhykhanov Yerzhan, Thứ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Kazakhstan thăm và làm việc tại Việt Nam ngày 6/4/2011, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã đề nghị Kazakhstan sớm mở Đại Sứ quán tại Việt Nam nhằm thúc đẩy hợp tác giữa hai nước. Và nếu mọi việc tiến triển tốt đẹp, việc Kazakhstan mở Đại Sứ quán tại Việt Nam sẽ diễn ra sớm hơn dự kiến (có thể là trong năm 2012).

Từ những kết quả hợp tác giữa hai bên đã đạt được, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Kazakhstan Vũ Thế Hiệp bày tỏ tin tưởng, chuyến thăm của Tổng thống Kazakhstan chắc chắn sẽ thúc đẩy mạnh hơn nữa quan hệ hai nước. Ở góc độ kinh tế, Đại sứ cho cho rằng, với những bước phát triển vượt bậc trong những năm qua, Kazakhstan thực sự là điểm đầu tư lý tưởng đối với các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là về lĩnh vực dầu khí, tài nguyên khoáng sản, may mặc, nông sản… Ngược lại, các nhà đầu tư nước bạn cũng ngày càng chú ý đến thị trường Việt Nam./.