Giải pháp tạo đột phá

“Với những giải pháp mới, giáo dục Việt Nam sẽ có những bước đột phá để nâng chất lượng đào tạo ở tất cả các cấp học” - Phó Thủ tướng, kiêm Bộ Trưởng Bộ Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) Nguyễn Thiện Nhân đã nhận định như vậy tại cuộc họp công khai dự thảo lần thứ 13 Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam 2009 – 2020.

Mục tiêu đề ra đã khả thi hơn
So với các bản dự thảo Chiến lược phát triển giáo dục (CLPTGD) trước đây, nhiều chỉ tiêu đã được điều chỉnh theo hướng giảm xuống. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia giáo dục vẫn nhận định, có nhiều con số vẫn quá “lãng mạn”, thiếu thực tế. “Nếu đặt ra chỉ tiêu 450 sinh viên trên một vạn dân, vậy phải có bao nhiêu giáo viên, thạc sĩ, tiến sĩ? Liệu trong 12 năm tới, ta có kịp đào tạo  đủ người không? Bên cạnh đó, trong tam giác “3 đỉnh”, Bộ mới chỉ nêu ra “2 đỉnh” là giáo viên và đổi mới công tác quản lý, còn điều kiện thực hiện là tài chính thì chưa có. Nếu không đủ tài chính thì có phải lùi chỉ tiêu lại hay không?” - GS Nguyễn Mậu Bành, Phó Chủ tịch Hội cựu giáo chức đặt vấn đề.

Theo GS. Vũ Dương Ninh (ĐH Quốc gia Hà Nội), dự thảo chiến lược này đưa ra nhiều vấn đề quá dàn trải, cái gì cũng muốn làm. Vì thế, các nhà soạn thảo chiến lược nên tìm ra một vài điểm nhấn quyết định và từ đó vạch ra những kế hoạch cụ thể. “Từ nay đến năm 2020 không còn xa, nhưng đủ thời gian để xoay chuyển nếu chúng ta xác định được hướng đi đúng. Nếu không, có thể đến năm 2020 chúng ta đều hoàn thành các mục tiêu, nhưng không mục tiêu nào được làm đến nơi đến chốn” – ông Ninh nói. GS Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội khuyến học Việt Nam đề xuất: “Trong chiến lược này, giáo dục đại học phải được coi là mục tiêu số một. Bởi vì, năng lực cạnh tranh xuất phát từ đào tạo đại học…”

2 giải pháp đột phá

Thực tế, chất lượng GD các bậc học đang bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt là bậc ĐH. Chương trình GD còn thiếu thực tế, nặng về lý thuyết, chưa gắn với yêu cầu xã hội… Trước những bất cập trên, Bộ GD&ĐT đã đưa ra nhiều giải pháp, trong đó có việc tái cấu trúc hệ thống GD, tiếp tục đổi mới chương trình và tài liệu GD. Ngay trong tháng 12/2008, chương trình GD mầm non mới sẽ được thẩm định và tiến hành từ năm học tới. Với chương trình phổ thông cũng sẽ áp dụng hình thức mới là, dựa trên một chương trình chuẩn quốc gia, xây dựng các chương trình GD địa phương phù hợp với nhu cầu và điều kiện từng nơi, với nhiều bộ sách giáo khoa để các địa phương lựa chọn. Bộ cũng sẽ đưa ra các chương trình khung để các trường ĐH, CĐ, trường nghề dựa vào đó tự xây dựng chương trình phù hợp. Việc kiểm định các cơ sở GD sẽ được tiến hành để công bố công khai kết quả cho người dân... 

Tuy nhiên, ông Nguyễn Hữu Châu, Viện trưởng Viện Khoa học GD (Bộ GD&ĐT) cho rằng: “Một trong những nguyên nhân chính gây nên những yếu kém của GD Việt Nam là tư duy GD chậm đổi mới, chưa thích ứng với sự phát triển của kinh tế, xã hội do đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý chưa đáp ứng được nhiệm vụ mới”. 

Để giải quyết vấn đề này, giải pháp “đột phá” được đưa ra trong Chiến lược phát triển GD Việt Nam giai đoạn tới là: Đổi mới quản lý GD; Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GD. Đối với giải pháp đổi mới quản lý GD, Bộ GD&ĐT cho biết sẽ thực hiện dần việc bỏ cơ chế bộ chủ quản đối với các cơ sở GD ĐH; Thực hiện phân cấp quản lý mạnh đối với các địa phương và các cơ sở GD nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm… Để xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý GD, Bộ sẽ thực hiện chế độ hợp đồng thay cho biên chế trong quá trình tuyển dụng và sử dụng để tạo sự cạnh tranh lành mạnh và ý thức phấn đấu./.