Giải quyết tranh chấp trên Biển Đông

Chỉ trong một thời gian ngắn, liên tiếp hai vụ xâm phạm chủ quyền Việt Nam của phía Trung Quốc đã làm cho tình hình trên Biển Đông ngày càng phức tạp. Trả lời phỏng vấn của phóng viên Đài TNVN, Phó Giáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thao, chuyên gia nghiên cứu lâu năm về những vấn đề biên giới trên bộ và trên biển cho rằng, có đạo lý và chính nghĩa, chúng ta không sợ một thế lực nào. Tuy nhiên, chúng ta mong muốn giải quyết tất cả các tranh chấp này trên tinh thần hoà bình.

PV: Thưa Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thao, việc Trung Quốc cắt cáp tàu Viking II chỉ trong vòng 2 tuần sau vụ cắt cáp tàu Bình Minh đã thể hiện rõ sự vi phạm chủ quyền lãnh hải của Việt Nam phải không?

PGS-TS Nguyễn Hồng Thao: Hai vụ việc vừa qua xảy ra trên thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam. Đây là khu vực thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam. Theo Công ước Luật Biển năm 1982, mỗi một quốc gia ven biển có một vùng lãnh hải là 12 hải lý, gọi là chủ quyền lãnh hải  Đồng thời, chúng ta cũng có một vùng đặc quyền kinh tế là 200 hải lý và một vùng thềm lục địa. Nếu như điều kiện địa chất và địa mạo cho phép, vùng đặc quyền kinh tế có thể kéo dài 350 hải lý.

PV: Thưa ông, rõ ràng Trung Quốc đang biến vùng biển không tranh chấp thành  vùng biển có tranh chấp. Vậy chủ đích của Trung Quốc ở đây là gì?

PGS-TS Nguyễn Hồng Thao: Theo tôi, việc làm này gắn liền với ý đồ chiến lược của Trung Quốc, muốn độc chiếm Biển Đông, ngăn cản sự can dự của Mỹ và một số nước khác, mở một con đường ra biển cho chiến lược biển xanh của hải quân Trung Quốc

PV: Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, Trung Quốc đang muốn hợp lý hoá đường yêu sách 9 đoạn do họ tự vẽ ra hay còn gọi là đường lưỡi bò. Các học giả quốc tế cho rằng, đây là một đường yêu sách hết sức vô lý phải không thưa ông?

PGS-TS Nguyễn Hồng Thao: Tôi nghĩ rằng, không một học giả, một nhà nghiên cứu luật quốc tế nào có thể chấp nhận đường chữ U, đứt khúc 9 đoạn mà Trung Quốc đưa ra. Con đường này, lần đầu tiên được Trung Quốc nêu ra chính thức tại Liên Hợp Quốc ngày 7/5/2009.

Các nước liên quan như Việt Nam, Malaysa, Philippines đã phản đối. Ngay cả các nước không liên quan trực tiếp đến tranh chấp ở Biển Đông như Indonesia, Mỹ và một số nước khác cũng lên tiếng phê phán tính chất phi lý của đường này. Đường đứt khúc 9 đoạn chưa bao giờ được phía Trung Quốc giải thích rõ là họ đòi hỏi cái gì ở đây và các học giả Trung Quốc cũng đưa ra nhiều cách giải thích khác nhau. Bản thân người Trung Quốc còn chưa thống nhất được thì làm sao có được sự công nhận của cộng đồng quốc tế.

Thứ hai, Trung Quốc đưa ra một khái niệm mới hết sức mập mờ, đó là vùng nước phụ cận. Với khái niệm này, Trung Quốc yêu sách tất cả các vùng nước nằm ở bên trong của đường lưỡi bò, đồng thời yêu sách cả những vùng nước bên ngoài đường lưỡi bò. Như vậy, yêu sách của họ không chỉ dừng lại 80% diện tích Biển Đông nữa mà có thể 100% diện tích Biển Đông cũng thuộc về Trung Quốc.

PV: Thưa ông, Trung Quốc phê phán Việt Nam đang quốc tế hoá vấn đề Biển Đông và muốn giải quyết tranh chấp một cách song phương. Nhưng hành động của Trung Quốc lại không thể hiện thiện chí này phải không?

PGS-TS Nguyễn Hồng Thao: Tôi cho rằng, vấn đề Biển Đông trước hết là vấn đề quốc tế. Nó là con đường trên biển nối liền hai đại dương, nằm ở trung tâm vùng châu Á- Thái Bình Dương rất sôi động về mặt kinh tế. Đây là biển chung của tất cả các nước xung quanh biển Đông. Từ bao đời nay, ngư dân Malaysia, Philippines, Việt Nam… đã hoạt động ở đây. Vùng biển này cũng thuộc về quyền lợi của nhiều nước, như quyền tự do hàng hải, tự do bay. Do đó, không chỉ các nước xung quanh Biển Đông có lợi ích mà các nước khác cũng có lợi ích. Cho nên, việc Trung Quốc cho rằng, Việt Nam quốc tế hoá vấn đề này là không đúng. Chính những hoạt động leo thang của Trung Quốc trong thời gian qua đã làm cho tình hình Biển Đông nóng lên, làm cho cộng đồng quốc tế càng phải quan tâm tới Biển Đông.  

PV: Chủ tịch nước khi ra thăm đảo Cô Tô cũng như Thủ tướng phát biểu tại Tuần lễ biển và hải đảo Việt Nam cũng đã nói rõ quan điểm rằng, Việt Nam tuy là một nước nhỏ nhưng không yếu thế và truyền thống ngàn đời nay của chúng ta là hành động một cách chính nghĩa. Ông nghĩ sao về quan điểm chính thống này?

PGS-TS Nguyễn Hồng Thao: Tôi nghĩ rằng, phát biểu của lãnh đạo cấp cao đã thể hiện ý chí của dân tộc Việt Nam, rằng chúng ta muốn hoà bình và chúng ta sẽ làm mọi việc để giữ vững hoà bình. Chúng ta cũng sẵn sàng để thực hiện quyền tự vệ chính đáng mà điều 51 Hiến chương LHQ đã quy định, khi chủ quyền của chúng ta bị xâm phạm, chúng ta cũng cần phải biết cách để bảo vệ. Tôi nghĩ rằng, lịch sử cũng cho chúng ta rất nhiều bài học. Chúng ta có đạo lý, có chính nghĩa thì chúng ta không sợ một thế lực nào. Tuy nhiên, chúng ta mong muốn giải quyết tất cả các tranh chấp này trên tinh thần hoà bình, tôn trọng độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nhau.

PV: Xin cảm ơn ông!./.