Hỗ trợ người lao động mất việc do suy giảm kinh tế

PV: Xin Bộ trưởng cho biết kế hoạch triển khai thực hiện Quyết định 30/2009/QĐ-TTg của ngành? Những phần việc được phân công giữa Bộ LĐ-TB-XH và các Bộ Tài chính, Kế hoạch - Đầu tư và các Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Chính sách Xã hội…? Những nội dung chủ yếu trong Thông tư hướng dẫn thực hiện Quyết định của Thủ tướng mà Bộ sắp ban hành?

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân: Ngày 23/2, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định này về việc hỗ trợ đối với người lao động mất việc làm trong doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế, trong đó quy định rõ trách nhiệm của Bộ LĐ-TB-XH, Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách Xã hội, cụ thể như:

Bộ LĐ-TB-XH chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan có liên quan hướng dẫn kiểm tra việc thực hiện Quyết định; tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình lao động mất việc làm, tình hình thực hiện các chính sách cho người lao động, tình hình cho vay và tạm ứng cho doanh nghiệp.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính có trách nhiệm bổ sung nguồn vốn cho Quỹ quốc gia về việc làm thuộc Chương trình mục tiêu Quốc gia về việc làm; bố trí kinh phí cấp bù lãi suất cho Ngân hàng Chính sách Xã hội để cho vay học nghề, đi làm việc ở nước ngoài đối với người lao động mất việc làm.

Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư bố trí kinh phí cấp bù lãi suất để Ngân hàng Phát triển Việt Nam cho doanh nghiệp vay thanh toán tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội và trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm cho người lao động.

Ngân hàng Phát triển Việt Nam chịu trách nhiệm huy động và tổ chức thực hiện cho doanh nghiệp vay để thanh toán nợ lương, trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm, đóng bảo hiểm xã hội; Ngân hàng Chính sách Xã hội chịu trách nhiệm huy động và tổ chức thực hiện cho người lao động vay để học nghề, tự tạo việc làm và xuất khẩu lao động.

Để triển khai thực hiện quyết định trên của Thủ tướng Chính phủ, Bộ LĐ-TB-XH đã phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành có liên quan soạn thảo và ban hành Thông tư liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC ngày 27/3/2009 hướng dân thực hiện Quyết định này.

Bộ cũng chỉ đạo các Sở LĐ-TB-XH tiến hành các hoạt động để triển khai thực hiện Quyết định 30 /2009/QĐ - TTg và Thông tư Liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC là phổ biến rộng rãi Quyết định và Thông tư hướng dẫn để các doanh nghiệp và người lao động được biết; tổ chức nắm tình hình số người mất việc làm, thiếu việc làm trên địa bàn tỉnh và báo cáo định kỳ hàng quý hoặc đột xuất về Bộ để có các biện pháp giải quyết kịp thời.

Bộ cũng chỉ đạo các Sở nắm nhu cầu vay vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm, nhu cầu học nghề và nhu cầu đi lao động ở nước ngoài của người lao động bị mất việc làm để ưu tiên bố trí kinh phí từ nguồn này và hướng dẫn giới thiệu người lao động đến các địa chỉ thuận tiện nhất để được tiếp cận đến các chính sách; chỉ đạo các Trung tâm giới thiệu việc làm và các cơ sở dạy nghề thuộc Bộ dạy nghề và giới thiệu việc làm cho người lao động bị mất việc làm như một nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2009.

Bộ phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Phát triển Việt Nam, Ngân hàng Chính sách Xã hội tổ chức kiểm tra, giám sát việc thực hiện Quyết định; kịp thời chỉ đạo và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện, bảo đảm người lao động thôi việc, mất việc làm trong các doanh nghiệp nhận được hỗ trợ theo đúng quy định.

Về những nội dung chính của Thông tư Liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC, xác định cụ thể đối tượng vay, mức vay, lãi suất vay, trình tự thủ tục vay đối với các doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế; giải quyết chính sách đối với người lao động bị mất việc làm tại các doanh nghiệp mà chủ doanh nghiệp bỏ trốn; chính sách cho vay vốn đối với người lao động bị mất việc làm để tự tạo việc làm, học nghề và xuất khẩu lao động; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan như:

Sở LĐ-TB-XH có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tuyên truyền, phổ biến các chính sách, chế độ đối với người lao động; tổ chức nắm số lao động thôi việc, mất việc làm trong các doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế và hằng quý vào báo cáo về Bộ LĐ-TB-XH; kiểm tra, giám sát việc thanh toán tiền lương, trợ cấp mất việc làm hoặc trợ cấp thôi việc cho từng người lao động và đóng bảo hiểm xã hội cho cơ quan bảo hiểm xã hội theo phương án đã được thẩm định.

Sở cũng chỉ đạo các trung tâm giới thiệu việc làm, các cơ sở dạy nghề thực hiện tốt việc dạy nghề, tư vấn và giới thiệu việc làm cho người lao động bị mất việc làm; hằng quý báo cáo tình hình thực hiện việc hỗ trợ đối với người lao động bị mất việc làm trong các doanh nghiệp do suy giảm kinh tế.

Phối hợp với Sở Tài chính xác định danh sách người lao động có trong danh sách trả lương của doanh nghiệp, mức tiền lương còn nợ của từng người lao động trong doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp bỏ trốn; tạm ứng tiền từ ngân sách địa phương để trả nợ lương cho người lao động; hằng quý báo cáo tình hình thực hiện việc hỗ trợ đối với người lao động bị mất việc làm trong các doanh nghiệp do suy giảm kinh tế.

Sở Tài chính có trách nhiệm tiếp nhận, xác nhận báo cáo tài chính và báo cáo các nguồn của doanh nghiệp; phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư thực hiện việc xử lý tài sản của doanh nghiệp để hoàn trả khoản tạm ứng từ ngân sách địa phương. Hằng quý báo cáo Bộ Tài chính về tình hình thực hiện việc cho doanh nghiệp vay, ứng ngân sách địa phương để trả cho người lao động khoản tiền lương mà doanh nghiệp còn nợ người lao động.

Ngân hàng Phát triển Việt Nam có trách nhiệm huy động và tổ chức thực hiện cho vay đối với doanh nghiệp (gặp khó khăn do suy giảm kinh tế chưa có khả năng thanh toán tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội và tiền trợ cấp mất việc làm hoặc trợ cấp thôi việc cho người lao động); hướng dẫn các doanh nghiệp về thủ tục vay; thực hiện cho vay, thu nợ và xử lý theo quy định tại Thông tư này và quy chế cho vay của Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Hằng quý báo cáo Bộ LĐ-TB-XH và Bộ Tài chính về tình hình thực hiện cho vay.

Ngân hàng Chính sách Xã hội có trách nhiệm huy động và tổ chức thực hiện cho vay đối với người lao động bị mất việc làm và người lao động đi làm việc ở nước ngoài bị mất việc làm do doanh nghiệp gặp khó khăn phải về nước trước thời hạn từ nguồn Quỹ Quốc gia về việc làm thuộc Chương trình Mục tiêu Quốc gia về việc làm để người lao động tự tạo việc làm, học nghề và xuất khẩu lao động; hướng dẫn về thủ tục vay. Hằng quý báo cáo Bộ LĐ-TB-XH và Bộ Tài chính về tình hình thực hiện cho vay.

PV: Trong Quyết định của Thủ tướng, Bộ LĐ-TB-XH được giao trách nhiệm tổng hợp và báo cáo Thủ tướng về tình hình lao động mất việc làm, tình hình thực hiện các chính sách cho người lao động, tình hình cho vay và tạm ứng theo quy định trong Quyết định. Ngành có những thuận lợi và khó khăn nào trong thực thi nhiệm vụ này?

Bộ trưởng  Nguyễn Thị Kim Ngân: Để thực hiện tốt nhiệm vụ tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình lao động mất việc làm từ đầu năm nay, tình hình thực hiện các chính sách cho người lao động và tình hình cho vay, Bộ LĐ-TB-XH đã xác định được những thuận lợi chủ yếu là Thông tư liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC ngày 27/2/2009 của Bộ LĐ-TB-XH và Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện Quyết định 30/2009/QĐ-TTg ngày 23/2/2009 của Thủ tướng Chính phủ về việc hỗ trợ đối với người lao động mất việc làm trong doanh nghiệp gặp khó khăn do suy giảm kinh tế sớm được ban hành.

Trong đó quy định rõ trách nhiệm báo cáo của doanh nghiệp, của Sở LĐ-TB-XH về tình hình lao động mất việc làm hàng quý, tình hình thực hiện chính sách đối với người lao động bị mất việc làm. Khi thực hiện chính sách ở các doanh nghiệp thì có sự tham gia ngay từ đầu của tổ chức công đoàn cơ sở để xây dựng phương án sử dụng lao động; Sở LĐ-TB-XH có trách nhiệm thực hiện việc xác nhận phương án sử dụng lao động của từng doanh nghiệp, do đó có điều kiện theo dõi, thống kê tình hình lao động mất việc làm và thực hiện chính sách đối với người lao động.

Đối với các chính sách cho vay được thực hiện thông qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam và Ngân hàng Chính sách Xã hội nên có điều kiện theo dõi, tổng hợp số liệu và thực hiện cập nhật các thông tin về triển khai thực hiện việc cho vay. Việc thực hiện thanh toán cho người lao động tại các doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp bỏ trốn thuộc trách nhiệm của Sở LĐ-TB-XH, Sở Tài chính do đó có điều kiện theo dõi, cập nhật được các thông tin liên quan đến người lao động bị mất việc làm tại các doanh nghiệp này. Bên cạnh đó, có sự quan tâm, chỉ đạo, hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra của các cấp, các ngành ở địa phương.

Tuy nhiên, cũng có một số khó khăn là nhiều doanh nghiệp chưa thực hiện nghiêm túc chế độ báo cáo, chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý khi báo cáo thông tin sai hoặc không đầy đủ, kịp thời.

PV: Cơ chế giám sát đối với các địa phương, doanh nghiệp trong triển khai thực hiện Quyết định? Làm sao để bảo đảm tiền hỗ trợ đến tay đúng đối tượng tại mỗi địa phương, cơ sở? 

Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Ngân: Việc giám sát đối với các địa phương, doanh nghiệp để thực hiện đúng Quyết định để tiền hỗ trợ đến đúng tay đối tượng là vấn đề được Bộ LĐ-TB-XH, Bộ Tài chính và Ngân hành Phát triển Việt Nam quan tâm, bảo đảm mục đích là tiền vay từ Ngân hành Phát triển Việt Nam thanh toán cho người lao động phải đúng, đủ và kịp thời.

Thông tư liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC ngày 27/2/2009 hướng dẫn Quyết định của Thủ tướng Chính phủ đã quy định trách nhiệm của các cơ quan, doanh nghiệp là phải quản lý chặt chẽ ngay từ khâu đầu đến việc chi trả cho từng người lao động, cụ thể như doanh nghiệp có trách nhiệm phối hợp với tổ chức công đoàn cơ sở xây dựng Phương án sắp xếp lao động, bao gồm số lao động hiện có, số lao động có nhu cầu sử dụng, số lao động giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, hết hạn hợp đồng lao động, số lao động không bố trí được việc làm và được Sở LĐ-TB-XH xác nhận bằng văn bản phương án sắp xếp lao động; doanh nghiệp nộp báo cáo tài chính quý gần nhất của doanh nghiệp và báo cáo các nguồn của doanh nghiệp cho Sở Tài chính và được Sở Tài chính xác nhận bằng văn bản các báo cáo nêu trên.

Ngân hàng Phát triển Việt Nam có trách nhiệm hướng dẫn thủ tục vay; tổ chức thực hiện cho vay, thu nợ và xử lý nợ theo quuy định và theo quy chế cho vay của ngân hàng này; khi thanh toán cho người lao động, doanh nghiệp có trách nhiệm cùng với Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Việt Nam thanh toán cho từng người lao động. Do vậy, sẽ thực hiện được sự giám sát ở các địa phương đối với các khoản vay để thanh toán nợ lương, trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm và đóng bảo hiểm xã hội.

Riêng đối với doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp bỏ trốn thì Thông tư liên tịch 06/2009 TTLT- BLĐTBXH-BTC ngày 27/2/22009 của Liên Bộ LĐ-TB-XH và Bộ Tài chính quy định việc chi trả khoản nợ tiền lương cho người lao động như sau căn cứ hồ sơ về doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp bỏ trốn, căn cứ vào sổ sách kế toán và các tài liệu có liên quan, Sở LĐ-TB-XH phối hợp với Sở Tài chính có trách nhiệm xác định người lao động có trong danh sách trả lương của doanh nghiệp.

Trong đó xác định cụ thể tiền lương còn nợ của từng người lao động. Sở LĐ-TB-XH báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh số tiền cần ứng từ ngân sách địa phương để trả nợ lương của người lao động, kèm theo danh sách nợ tiền lương của từng người lao động để Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định ứng ngân sách địa phương trả trước cho người lao động. Do đó kiểm soát được việc thanh toán nợ lương cho người lao động./.