Huyền thoại Việt Nam trong con mắt một nhà báo Pháp

Nhiều người Pháp, trong đó có đạo diễn, nhà báo Daniel Russel, một người yêu mến Việt Nam cho rằng: “Tướng Giáp không chỉ làm thay đổi lịch sử Việt Nam mà còn góp phần thay đổi một phần lịch sử nhân loại”.

Phóng viên VOV có cuộc phỏng vấn nhà báo người Pháp Daniel Russel xung quanh bộ phim “Điện Biên Phủ: Cuộc chiến giữa Hổ và Voi” do ông làm đạo diễn và cảm xúc của ông sau những lần gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

PV: Thưa ông, bộ phim tài liệu với chủ đề “Điện Biên Phủ: Cuộc chiến giữa Hổ và Voi” đã được thai nghén từ năm 1991, khi lần đầu tiên ông gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại sao ông lại chọn chủ đề này với nhân vật trung tâm là Đại tướng Võ Nguyên Giáp để thực hiện?

Đạo diễn Daniel Russel: Tôi đã gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp, một trong những học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh và là một trong những vị tướng tài ba nhất của lịch sử nhân loại. Bởi vậy, mỗi khi về Việt Nam, tôi đều cố gắng xin gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp để phỏng vấn, trò chuyện với ông.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và đạo diễn Daniel Russel năm 1991

Tôi đã cố gắng tận dụng mọi khoảnh khắc có thể để ghi lại những hình ảnh và cả cuộc đối thoại, trò chuyện với Đại tướng. Mỗi lần gặp ông, tôi đều có một suy nghĩ rằng minh đang đối diện với lịch sử, với một con người vĩ đại.

Một lần, Đại tướng Võ Nguyễn Giáp đã kể về cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa ông với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lúc đó, Đại tướng ở Trung Quốc, làm báo và ông rất thông thạo tiếng Pháp. Một hôm, ông được giới thiệu với đồng chí Vương và ngay thời khắc đầu tiên ông đã cảm nhận đồng chí Vương chính là Bác Hồ.

Và Đại tướng còn kể với tôi, ngày Đại tướng trở thành một người lính đứng vào hàng ngũ những người chiến sĩ Cách mạng chiến đấu vì Tổ quốc là do Bác Hồ giới thiệu.

Đại tướng là một con người rất giỏi. Khi ông là một chiến sĩ Cách mạng thì ông hết lòng phụng sự Tổ quốc, khi đứng ở cương vị khác, ông đều có đẩy đủ tài năng để thực hiện các công việc khác.

PV: Ông có thể kể chi tiết thêm về những cuộc gặp gỡ với Đại tướng Võ Nguyên Giáp?

Đạo diễn Daniel Russel: Tôi còn nhớ rõ hôm Đại tướng kể về cuộc gặp gỡ đầu tiên của ông với Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Chúng tôi phỏng vấn Đại tướng ở nhà riêng của ông, trong vườn và cạnh một cái bể cá. Trong cuộc nói chuyện hôm ấy, chúng tôi đã nói về rất nhiều nhà chiến lược nổi tiếng trên thế giới như Napoleon, Tôn Trung Sơn…

Đại Tướng nhấn mạnh rằng, đó chưa phải những nhà chiến lược tài ba nhất, chưa phải những cuộc chiến vĩ đại nhất. Tôi cảm thấy bắt đầu lo, không biết cái gì mới là điều quan trọng.

Lúc đấy, tôi hỏi Đại tướng rằng, theo Đại tướng ai là nhà chiến lược tài ba nhất thì Đại Tướng nở nụ cười rất thoải mái. Ông nói rằng, điều quan trọng nhất trong những điều quan trọng chính là chiến tranh nhân dân.

Cuộc phỏng vấn diễn ra một cách rất nghiêm túc, nhưng cũng rất hài hước, vì Đại tướng là một con người rất hóm hỉnh.

Tôi xin kể một câu chuyện để mọi người hiểu thêm về Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Lúc đó, Đại tướng mới hỏi tôi rằng: “Cậu là nhà báo, cậu hỏi tôi rất nhiều câu và lần nào cậu cũng nói rằng đây là câu hỏi cuối cùng và cậu cứ hỏi hết câu này đến câu khác. Vì vậy, tôi sẽ kể cho cậu nghe một câu chuyện. Thông thường, trong các gia đình ở miền Nam Việt Nam, khi các bà mẹ sinh con, cả gia đình thường gọi là Út. Út có nghĩa là hết có phải không? Nhưng sau đó, gia đình ấy có thêm con, thì gọi là Út 1, Út 2, Út 3, Út 4 và tới tận Út 7. Nói rồi Đại tướng cười. Tôi đã quay lại cảnh ấy và đó là những thước phim tuyệt vời về Đại Tướng”.

PV: Là một nhà làm phim tài liệu, điều gì thôi thúc ông lựa chọn chủ đề chiến tranh Việt Nam, một chủ đề khá nhạy cảm với nhiều người Pháp?

Đạo diễn Daniel Russel: Tôi đã có may mắn được tiếp xúc với những hình ảnh tư liệu tuyệt vời, rất hiếm có trong lịch sử. Khi tôi xem những bộ phim về chiến tranh Việt Nam ở nước ngoài, thường tôi không hài lòng. Vì khi xem những thước phim ấy, người ta luôn thấy có sự thiên vị về quan điểm đối với phương Tây. Có thể người ta sẽ trách tôi là thiên vị Việt Nam, nhưng tôi không hề làm như thế. Tôi chỉ phản ánh đúng sự thực, những gì đang diễn ra ở Việt Nam, trong đó trận chiến Điện Biên Phủ là một ví dụ.

Tôi là người Pháp duy nhất được phỏng vấn vị tướng lãnh đạo trận chiến đó, nghe ông kể về những gì xảy ra. Thông thường, trong các bộ phim làm về Điện Biên Phủ của các đạo diễn người Pháp, thường họ chỉ phỏng vấn người Pháp, mà ít khi phỏng vấn các nhân chứng Việt Nam. Tôi có quan điểm khác. Tôi mong muốn để công chúng Pháp biết được vị Tướng lãnh đạo trận đánh Điện Biên Phủ nói gì, nghĩ gì và theo tôi điều đó mới chính là yếu tố khách quan. Đó mới chính là cái người ta thiếu.

Khi tôi được xem các thước phim tư liệu của xưởng phim quân đội về Tù binh Mỹ, tôi thấy không thể tưởng tượng tại sao người Việt Nam lại có thể chiến thắng được một nước có sức mạnh quân sự siêu cường như Mỹ. Đối với tôi, việc đi tìm các tù binh Mỹ năm xưa để phỏng vấn họ là một trải nghiệm tuyệt vời. Tôi rất hài lòng đã làm được điều đó.

Tôi muốn nhấn mạnh: Tại sao tôi lại chọn chủ đề chiến tranh? Tôi là nhà báo, tôi có nghĩa vụ phản ánh lại lịch sử và giúp các thế hệ tương lai hiểu được những gì đã qua.

PV: Xin cảm ơn ông!