Không ngừng thực hiện cải cách tư pháp

Cách đây 50 năm (ngày 26/7/1960-26/7/2010), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Lệnh công bố Luật tổ chức Viện kiểm sát Nhân dân (KSND), ngành KSND chính thức được thành lập. Ngay sau khi được thành lập, ngành KSND vừa khẩn trương xây dựng hệ thống tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, vừa triển khai hoạt động thực hiện chức năng, nhiệm vụ.

Trong những năm đổi mới, thực hiện đường lối đổi mới và các quan điểm về cải cách tư pháp được đề cập trong các Nghị quyết của Đảng, ngành KSND đã có bước đổi mới mạnh mẽ, đạt được những kết quả tích cực, góp phần đấu tranh có hiệu quả với tội phạm và vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế XHCN trong điều kiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XNCN và hội nhập quốc tế. Thực hiện quy định của Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi) và Luật tổ chức Viện KSND năm 2002, Viện KSND các cấp đã tập trung làm tốt chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp.

Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử

Bà Nguyễn Thị Yến

Trong lĩnh vực hình sự, Viện kiểm sát các cấp đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan bảo vệ pháp luật, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm minh các loại tội phạm; đảm bảo không bỏ lọt tội phạm và người phạm tội, không làm oan người vô tội và đảm bảo các hoạt động tố tụng tuân thủ đúng quy định của pháp luật. Viện Kiểm sát đã phối hợp với Cơ quan điều tra và Toà án đưa ra truy tố, xét xử nhiều vụ án lớn, đặc biệt nghiêm trọng, phức tạp như các vụ án kinh tế lớn, các vụ án ma tuý có tính chất xuyên quốc gia, các vụ án phạm tội có tổ chức... Chú trọng hoạt động tranh tụng của kiểm sát viên tại phiên toà hình sự, tạo sự chuyển biến rõ nét về chất lượng công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử các vụ án hình sự.

Bà Nguyễn Thị Yến, Vụ trưởng Vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử hình sự thuộc VKSND Tối cao cho biết: trong lĩnh vực hình sự, Viện kiểm sát các cấp đã chủ động kiểm sát rất chặt chẽ. Ngay từ khi khởi tố và trong suốt quá trình điều xử lý tra vụ án, các nhiệm vụ đề ra được tiến hành hết sức thận trọng và có căn cứ. Nhờ đó, giảm đáng kể việc trả hồ sơ điều tra bổ sung giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Trong công tác xét xử, ngành kiểm sát phối hợp với Tòa án xử lý theo hướng cải cách tư pháp, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên toàn của kiểm sát viên.

Chuyển biến rõ nét nhất là trong những năm gần đây các bị cáo tuyên không phạm tội đã giảm qua các năm, ví dụ năm 2009 còn 50-60 bị cáo, như năm 2009 chỉ còn 29 bị cáo và 6 tháng đầu năm 2010 chỉ còn 11 bị cáo…

Trong công tác kiểm sát việc giải quyết các vụ việc dân sự, kinh doanh thương mại, vụ án hành chính và các việc khác theo quy định của pháp luật, Viện kiểm sát các cấp đã chú trọng kiểm sát các bản án, quyết định của Toà án; tham gia các phiên toà, phiên họp giải quyết các vụ việc dân sự, vụ án hành chính ở các giai đoạn sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm theo quy định của pháp luật. Qua công tác kiểm sát giải quyết các loại vụ việc này, Viện kiểm sát đã kháng nghị nhiều bản án, quyết định của Toà án theo trình tự giám đốc thẩm, tái thẩm vì có vi phạm nghiêm trọng pháp luật; kiến nghị, yêu cầu khắc phục nhiều vi phạm pháp luật…

Ông Nguyễn Văn Cơ

Ông Nguyễn Văn Cơ, Vụ trưởng Vụ kiểm sát việc giải quyết các vụ án dân sự cho biết, cùng với việc kinh tế phát triển thì các tranh chấp dân sự cũng tăng lên, mỗi năm tranh chấp tăng từ 10.000-15.000 vụ. Như vậy, Tòa án cũng phải giải quyết các vụ án này theo đúng quy định của pháp luật. Trong những năm gần đây, Viện KSND chỉ đạo toàn ngành tập trung vào kiểm sát giải quyết của Tòa án.

Bên cạnh đó, công tác kiểm sát việc tạm giữ, tạm giam, quản lý và giáo dục người chấp hành án phạt tù được tăng cường, góp phần bảo đảm việc quản lý và thực hiện các chế độ đối với người bị giam, giữ theo đúng quy định của pháp luật. Ngành Kiểm sát đã tăng cường quan hệ phối hợp với các ngành có liên quan để thực hiện tốt công tác giải quyết đặc xá theo quyết định của Chủ tịch nước.

Góp phần quan trọng nâng cao hơn chất lượng xét xử

Hàng năm phát hiện được nhiều vi phạm của ngành Tòa án để kháng nghị, kiến nghị yêu cầu khắc phục vi phạm. Ví dụ, năm 2005, từ khi thực hiện Bộ luật Tố tụng Dân sự đến nay, Viện KSND kháng nghị phúc thẩm đều tăng như: năm 2005 kháng nghị 346 vụ, năm 2006 đạt 442 vụ, 2007 là 664 vụ, đến năm 2009 đã tăng lên tới 923 vụ…

Trong thực hiện nhiệm vụ của mình, Viện KSND các cấp đã chủ động phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ do pháp luật quy định. Đặc biệt là sự phối hợp giữa hai ngành KSND và TAND. Có thể nói, 50 năm xây dựng và phát triển của ngành KSND là 50 năm phối hợp chặt chẽ giữa hai ngành. Nhiều vụ án lớn như vụ EPCO Minh Phụng và gần đây nhất là vụ Lã Thị Kim Oanh... khó có thể thành công nếu không có sự phối hợp chặt chẽ giữa Viện kiểm sát với Cơ quan điều tra và Toà án các cấp trong quá trình giải quyết các vụ án.

Đánh giá sự phối hợp giữa hai ngành Kiểm sát và Toà án, ông Trương Hòa Bình, Chánh án TAND tối cao cho rằng, kết quả hoạt động xét xử của ngành TAND  là thành quả chung của toàn bộ quá trình tố tụng, trong đó có sự đóng góp không thể thiếu của Viện KSND.

Ông Trương Hòa Bình

Theo ông Trương Hòa Bình, thời gian vừa qua, Viện KSND đã không ngừng cố gắng, nỗ lực để nâng cao chất lượng công tác kiểm sát xét xử, đóng góp rất quan trọng cho việc nâng cao chất lượng xét xử của ngành TAND, góp phần làm giảm số lượng các vụ án oan sai, đảm bảo việc truy tố, xét xử đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm nhưng cũng không làm oan người vô tội.

Bước vào thời kỳ hội nhập, ngành KSND tiếp tục quán triệt và thực hiện đúng đắn các tư tưởng, quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về cải cách tư pháp; tập trung thực hiện các biện pháp để nâng cao hơn nữa chất lượng công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp. Đặc biệt, trong công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp trong lĩnh vực hình sự, Viện KSND các cấp tiếp tục nâng cao vai trò và trách nhiệm thực hành quyền công tố, kiểm sát điều tra; nâng cao chất lượng tranh tụng của Kiểm sát viên tại phiên toà xét xử vụ án hình sự.

Ông Hoàng Nghĩa Mai, Phó Viện trưởng Viện KSND Tối cao cho rằng, phát huy những kết quả đạt được trong 50 năm qua, với tình hình phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn hiện nay, ngành Kiểm sát tiếp tục tổ chức thực hiện tốt hơn chức năng nhiệm vụ của mình theo tinh thần cải cách tư pháp, đảm bảo cho việc thực hiện chức năng công tố và hoạt động tư pháp đạt kết quả cao nhất, góp phần tích cực nhất vào việc đấu tranh phòng chống vi phạm tội phạm, đảm bảo cho tội phạm được phát hiện, xử lý, đồng thời đúng quy định của pháp luật, khắc phục triệt để tình trạng làm oan, làm sai trong hoạt động tố tụng, từng bước hạn chế bỏ lọt tội phạm.

Ông Hoàng Nghĩa Mai

Những thành tựu của ngành KSND không thể tách rời những nỗ lực phấn đấu không mệt mỏi của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân viên chức của ngành qua các thời kỳ. Thực tiễn đã khẳng định, công tác cán bộ luôn luôn giữ vị trí quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển của ngành. Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững vàng về chính trị, am hiểu về chuyên môn nghiệp vụ, trong sáng về phẩm chất đạo đức, có tinh thần trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp là yếu tố quyết định thành công của hoạt động kiểm sát.

Với những cống hiến của ngành KSND đối với sự nghiệp cách mạng trong suốt 50 năm qua, ngành KSND vinh dự hai lần được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh (năm 1985 và 1990). Nhiều đơn vị, tập thể, cá nhân trong ngành đã được tặng thưởng những phần thưởng cao quý: 3 cá nhân được tặng thưởng Huân chương Sao Vàng; 7 cá nhân được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh… Nhân dịp kỷ niệm 50 năm ngày thành lập ngành, Đảng và Nhà nước đã quyết định tặng thưởng Huân chương Sao Vàng cho ngành KSND.

Kỷ niệm 50 năm thành lập ngành, việc cùng nhau ôn lại truyền thống vẻ vang và những thành tựu đầy tự hào của ngành sẽ tiếp thêm sức mạnh cho mỗi cán bộ, công nhân viên trên con đường đầy vinh quang nhưng cũng không ít khó khăn, thách thức, xứng đáng với 10 chữ vàng Bác Hồ đã tặng: “Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn”./.