Kinh tế đất nước phục hồi và tăng trưởng khá cao

>> Khai mạc Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá XII

>>  Cử tri gửi gắm nhiều ý kiến tâm huyết

Tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khoá XII, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã trình bày Báo cáo quan trọng của Chính phủ về tình hình kinh tế-xã hội năm 2010 và nhiệm vụ năm 2011.

Năm 2010, cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu đề ra

Đánh giá tình hình kinh tế-xã hội năm 2010, Báo cáo nhận định: Mặc dù sau khủng hoảng, kinh tế toàn cầu phục hồi chậm, nhưng kinh tế nước ta đã sớm ra khỏi tình trạng suy giảm và có mức tăng trưởng khá cao. GDP cả năm 2010 tăng khoảng 6,7%, cao hơn chỉ tiêu Quốc hội đề ra. GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt khoảng 1.160 USD.

Vốn đầu tư phát triển năm 2010 ước tăng 12,9% so với năm 2009 và bằng khoảng 41% GDP. Kết quả giải ngân vốn Nhà nước khá cao và có tiến bộ trong điều hành, đến hết tháng 9, đạt khoảng 70% và dự kiến cả năm sẽ đạt kế hoạch.

Năm 2010, có khoảng 85.000 doanh nghiệp dân doanh thành lập mới với số vốn đăng ký khoảng 500.000 tỷ đồng; bình quân đạt gần 6 tỷ đồng/doanh nghiệp, tăng 125% so với năm 2009, góp phần quan trọng phát triển sản xuất kinh doanh và tạo thêm nhiều việc làm mới.

Chính phủ cũng khẳng định, kinh tế vĩ mô có bước cải thiện, các cân đối lớn của nền kinh tế cơ bản được bảo đảm.

Chính sách tiền tệ đã góp phần thúc đẩy tăng trưởng và kiểm soát lạm phát, cơ bản bảo đảm được các mục tiêu đã đề ra từ đầu năm: tổng phương tiện thanh toán tăng khoảng 20%, dư nợ tín dụng tăng khoảng 25%. Tỷ giá được điều hành linh hoạt hơn theo nguyên tắc thị trường; thực hiện điều hành lãi suất cho vay theo cơ chế thoả thuận và theo hướng giảm dần; tăng cường  giám sát bảo đảm an toàn hoạt động của các tổ chức tín dụng; kiểm soát nợ xấu dưới 3%. Tính đến hết tháng 9 năm 2010, thị trường chứng khoán đạt mức vốn hóa khoảng 31,6% GDP.

Tổng kim ngạch xuất khẩu năm 2010 ước tăng 19,1%, gấp hơn 3 lần so với kế hoạch. Nhập khẩu được kiểm soát chặt chẽ hơn, tổng kim ngạch nhập khẩu ước tăng 16,5%. Nhập siêu cả năm khoảng 13,5 tỷ USD, dưới 20% tổng kim ngạch xuất khẩu, thấp hơn tỷ lệ nhập siêu năm 2009 và đạt chỉ tiêu đề ra.

Báo cáo cũng cho rằng, trong năm 2010, cải cách hành chính, phòng chống tham nhũng, thực hành tiết kiệm được quan tâm chỉ đạo và đạt những kết quả thiết thực. Cải cách hành chính tiếp tục được coi là một khâu đột phá với các nội dung là hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức bộ máy và cải cách thủ tục hành chính. Cơ chế một cửa, một cửa liên thông, việc ứng dụng công nghệ thông tin... đã phát huy hiệu quả thiết thực.

Cùng với đó, Chính phủ cũng nhận định, vấn đề an sinh xã hội và phúc lợi xã hội được đảm bảo trong điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn. Thu nhập bình quân đầu người một tháng đạt 1,365 triệu đồng, tăng 8,9% (đã loại trừ yếu tố tăng giá).

Cả năm tạo được khoảng 1,6 triệu việc làm mới; đã đào tạo nghề cho trên 1,7 triệu người. Chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn được tích cực triển khai, riêng đào tạo nghề cho nông dân là 430.000 người. Dự kiến đến cuối năm 2010, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt khoảng 40%.

Công tác giảm nghèo, nhất là ở 63 huyện nghèo nhất, được triển khai đồng bộ với các giải pháp trợ giúp thiết thực cả về sản xuất và đời sống. Tỷ lệ hộ nghèo giảm 1,85%, xuống còn 9,5%. 

Công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân, dân số, kế hoạch hóa gia đình, bảo vệ và chăm sóc trẻ em, bình đẳng giới đã được quan tâm hơn, nhiều mặt đạt được kết quả tích cực, đã cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu Quốc hội giao. Một số bệnh dịch mới, nguy hiểm đã được khống chế và đẩy lùi. Hệ thống cơ sở y tế tiếp tục được củng cố và phát triển. Có khoảng 80% số xã đạt chuẩn y tế (năm 2009 là 65,36%).

Giáo dục và đào tạo có bước phát triển. Tích cực triển khai thực hiện đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, cơ chế tài chính, phát triển đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và đổi mới phương pháp giảng dạy.

Vị thế quốc tế tiếp tục được nâng lên

Báo cáo Chính phủ cũng nhận định: Chính trị xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được bảo đảm, công tác đối ngoại đạt kết quả quan trọng, vị thế quốc tế của Việt Nam tiếp tục được nâng lên. Đã từng bước nâng cao chất lượng, tăng cường tiềm lực cho quân đội, công an, bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh quốc gia. Các lực lượng chức năng đã chủ động nắm chắc tình hình, phát hiện và đấu tranh làm thất bại nhiều âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch.

Các sự kiện lớn về chính trị, kinh tế, xã hội, ngoại giao của đất nước được bảo vệ an toàn. Công tác phòng ngừa và đấu tranh, trấn áp tội phạm được triển khai thực hiện có hiệu quả. Công tác đặc xá cho các phạm nhân được thực hiện tốt, nhất là trong khâu chuẩn bị tái hoà nhập cộng đồng.

Công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân được quan tâm chỉ đạo. Việc phối hợp giữa các cấp, các ngành chức năng và tăng cường đối thoại giữa cơ quan hành chính với người khiếu nại, tố cáo đã góp phần xử lý dứt điểm nhiều vụ việc, trong đó có những vụ việc phức tạp, tồn đọng kéo dài.

Công tác đối ngoại được triển khai đồng bộ, toàn diện, cả ngoại giao chính trị, kinh tế và văn hoá; kết hợp đối ngoại của Đảng với ngoại giao của Nhà nước và ngoại giao nhân dân. Hoạt động đối ngoại của Lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước đã thúc đẩy nâng cấp quan hệ với nhiều đối tác, tạo điều kiện mở rộng quan hệ hợp tác nhiều mặt, cùng có lợi, tạo dựng vị thế mới của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới.

Những kết quả nổi bật của các Hội nghị Cấp cao ASEAN 16, Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+), Hội nghị các Bộ trưởng ASEAN về các trụ cột kinh tế, văn hoá và xã hội... mà Việt Nam trên cương vị Chủ tịch ASEAN, Chủ tịch AIPA và là nước chủ nhà Diễn đàn kinh tế Đông Á, được dư luận quốc tế và trong nước đánh giá cao.

Vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế

Báo cáo Chính phủ cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, yếu kém trong phát triển kinh tế-xã hội. Đó là năng suất, chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp; cơ cấu kinh tế chuyển dịch chậm. Hiệu quả đầu tư còn thấp, đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn chưa tương xứng. Công nghiệp hỗ trợ kém phát triển, giá trị gia tăng của sản phẩm thấp. Phát triển nguồn điện chưa đáp ứng kịp yêu cầu.

Thể chế kinh tế thị trường chưa đồng bộ; bao cấp qua giá điện, giá than còn kéo dài, không khuyến khích tiết kiệm năng lượng và hạn chế việc huy động vốn đầu tư của các thành phần kinh tế vào phát triển nguồn điện. Quản lý giá một số mặt hàng nhất là giá sữa, giá thuốc chữa bệnh chưa tốt.

Kết quả giảm nghèo chưa bền vững, tỷ lệ hộ cận nghèo và tái nghèo còn cao. Chưa tạo được chuyển biến mạnh trong giải quyết việc làm và nâng cao chất lượng lao động. Chế độ tiền lương chưa hợp lý, nhất là khu vực hành chính công. Công tác khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe nhân dân vẫn còn không ít khó khăn, yếu kém; quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm chưa tốt.

Việc xây dựng đời sống, lối sống văn hoá chưa tạo được nhiều chuyển biến trong việc bồi dưỡng, phát huy các nhân tố tích cực, đẩy lùi tiêu cực. Các hoạt động lễ hội chưa được quản lý tốt; nhiều hoạt động còn tự phát, thiếu chọn lọc, phô trương hình thức, lãng phí.

Quản lý nhà nước về giáo dục đào tạo vẫn còn bất cập. Chất lượng giáo dục đào tạo không đồng đều, chậm được cải thiện; nội dung và chương trình đào tạo nghề nghiệp, phương pháp dạy và học chậm được đổi mới. Phát triển giáo dục đào tạo ở các vùng khó khăn còn nhiều hạn chế, tỷ lệ thu hút học sinh ở bậc trung học phổ thông, tỷ lệ học sinh vào đại học cao đẳng đạt thấp, tỷ lệ học sinh yếu kém còn cao. Tình trạng vi phạm đạo đức trong nhà trường còn diễn ra ở nhiều nơi, gây bức xúc trong xã hội.

Công tác nghiên cứu ứng dụng khoa học và công nghệ vẫn chưa tạo được kết quả mang tính đột phá góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm.

Thể chế, chính sách còn thiếu đồng bộ, vừa làm hạn chế hiệu quả quản lý, vừa dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng; kỷ luật, kỷ cương chưa nghiêm. Việc phân cấp mạnh quản lý nhà nước trong khi chưa có quy hoạch phù hợp, thiếu kiểm tra, giám sát nên thực hiện còn tuỳ tiện, dẫn đến tình trạng đầu tư trùng lặp, phân tán, hiệu quả thấp, lãng phí nguồn lực.

Ưu tiên hàng đầu cho ổn định kinh tế vĩ mô

Theo nhận định của Chính phủ, năm 2011, ổn định kinh tế vĩ mô được xác định là cơ sở, là điều kiện để bảo đảm phát triển bền vững với mức tăng trưởng cao hơn năm 2010. Đây cũng là một nhiệm vụ chủ yếu trong chỉ đạo điều hành của Chính phủ với các trọng tâm là cải thiện cán cân thanh toán, kiểm soát lạm phát và phấn đấu giảm bội chi.

Trước hết, triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm cải thiện cán cân thanh toán, tập trung vào: đẩy mạnh xuất khẩu, quản lý tốt nhập khẩu; khai thác có hiệu quả hơn các thị trường truyền thống.

Thứ hai, kiểm soát lạm phát ở mức khoảng 7% trên cơ sở điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, thận trọng, áp dụng tỷ giá, lãi suất phù hợp theo nguyên tắc thị trường, tăng tổng phương tiện thanh toán phù hợp với các chỉ tiêu vĩ mô, phối hợp chặt chẽ chính sách tài khoá với chính sách tiền tệ.

Tăng cường quản lý giá đối với một số hàng hoá, dịch vụ độc quyền, ngăn chặn và kiên quyết xử lý hành vi liên kết và lạm dụng vị thế thị trường để tăng giá, nhất là giá các nguyên liệu đầu vào quan trọng và các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu.

Thứ ba, giảm bội chi ngân sách nhà nước xuống mức 5,5% GDP và phấn đấu giảm xuống mức 5% vào năm 2012. Tạo môi trường thuận lợi để phát triển và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh; giảm tỷ lệ huy động vào ngân sách so với GDP để nuôi dưỡng nguồn thu đồng thời với chống thất thu.

Xóa bỏ bao cấp dưới mọi hình thức đối với DNNN

Chính phủ cũng đặc biệt quan tâm đến vấn đề tiếp tục cải thiện môi trường và nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh gắn với tái cấu trúc nền kinh tế. Đó là rà soát để hoàn thiện các quy định hiện hành, bảo đảm bình đẳng về quyền và cơ hội tiếp cận các nguồn lực, nhất là đất đai, tín dụng.

Tiếp tục hoàn thiện và công bố quy hoạch phát triển ngành, vùng và địa phương, danh mục các lĩnh vực, địa bàn cấm kinh doanh hoặc kinh doanh có điều kiện. Xóa bỏ bao cấp và ưu đãi dưới mọi hình thức đối với doanh nghiệp nhà nước.

Trong năm 2011, thực hiện một bước tái cấu trúc nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, tập trung vào các nội dung sau: Phát triển công nghiệp theo hướng nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, giảm tỷ trọng công nghiệp khai thác.

Tập trung hoàn thiện khuôn khổ chính sách, ưu tiên phát triển mạnh các dịch vụ có tiềm năng và lợi thế, có hàm lượng trí tuệ, mang lại giá trị gia tăng cao như công nghệ thông tin, logistic, cảng biển, tài chính, du lịch, phân phối, dịch vụ y tế, giáo dục.

Phát triển sản xuất nông nghiệp, chú trọng nông nghiệp công nghệ cao, áp dụng rộng rãi quy trình sản xuất nông sản an toàn.

Đẩy mạnh cải cách doanh nghiệp Nhà nước vừa là một nội dung của tái cấu trúc nền kinh tế, vừa là một yếu tố quan trọng góp phần hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng Xã hội Chủ nghĩa. Đẩy mạnh cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, tiếp tục bán số cổ phần nhà nước không cần nắm giữ trong các doanh nghiệp đã cổ phần hóa. Cải cách các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước cả về định hướng và nội dung hoạt động, cả về quản trị doanh nghiệp và cơ chế thực hiện quyền chủ sở hữu nhà nước.

Theo đó, tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước phải tập trung vào những lĩnh vực then chốt của nền kinh tế quốc dân, phù hợp với xu hướng phát triển của khoa học công nghệ nhằm thực hiện chính sách cơ cấu và chính sách công nghiệp, thúc đẩy tiến trình công nghiệp hoá theo hướng hiện đại.

Thực hiện công khai minh bạch theo các tiêu chí hoạt động đặt ra cho từng tập đoàn và từng tổng công ty, thực hiện chế độ kiểm toán bắt buộc; đặt tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước vào môi trường cạnh tranh. Đây chính là giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả của tập đoàn kinh tế và tổng công ty nhà nước, góp phần làm cho kinh tế nhà nước giữ được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân.

Bảo đảm tốt an sinh xã hội

Đây cũng là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được nêu trong báo cáo của Chính phủ, trong đó nhấn mạnh: Triển khai đồng bộ các chính sách và giải pháp xoá đói giảm nghèo gắn với giải quyết việc làm và đào tạo nghề, nhất là cho người nghèo, lao động nông thôn, bộ đội xuất ngũ, vùng đô thị hoá.

Xây dựng và triển khai có hiệu quả Chiến lược an sinh xã hội 2011 - 2020, Chương trình giảm nghèo bền vững và chương trình việc làm giai đoạn 2011 - 2015; phấn đấu để năm 2011 tỷ lệ hộ nghèo giảm được 2% theo chuẩn mới.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách đối với người có công, chính sách đối với thanh niên xung phong, chính sách trợ cấp xã hội.

Triển khai có hiệu quả chương trình xây dựng nông thôn mới, trong năm 2011, phấn đấu cơ bản hoàn thành quy hoạch và đề án phát triển nông thôn mới ở các xã, triển khai đầu tư các hạng mục đã có đủ điều kiện; đẩy mạnh chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn.

Tiếp tục phát triển mạng lưới y tế, nhất là tuyến cơ sở ở khu vực nông thôn, gắn với luân chuyển và cải thiện chế độ đãi ngộ đối với cán bộ y tế. Nâng cao năng lực và chất lượng khám chữa bệnh của hệ thống y tế các cấp.

Hoàn thiện cơ chế chính sách nhằm phát triển hệ thống bảo hiểm ngày càng đa dạng, đồng bộ, bền vững.

Xây dựng gia đình Việt Nam tiến bộ, hạnh phúc; thực hiện tốt hơn bình đẳng giới, sự tiến bộ của phụ nữ và chăm sóc trẻ em; bảo đảm việc kết hôn với người nước ngoài đúng quy định của pháp luật, xử lý nghiêm các hành vi tiêu cực, xúc phạm nhân phẩm tốt đẹp của người phụ nữ Việt Nam.

Phát huy dân chủ, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của công dân; nâng cao năng lực, trách nhiệm và tạo cơ chế để nhân dân thực hiện tốt quyền làm chủ và phát huy sức sáng tạo của mình để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Đẩy mạnh cải cách hành chính

Báo cáo Chính phủ yêu cầu rà soát, hoàn thiện cơ chế phân cấp quản lý giữa Trung ương và địa phương, bảo đảm quy hoạch, cơ cấu kinh tế và sự quản lý thống nhất của Trung ương; đồng thời, phát huy tinh thần chủ động, sáng tạo, sát thực tế của địa phương và cơ sở; gắn phân cấp với tăng cường kiểm tra, giám sát của cấp trên và chịu trách nhiệm của cấp dưới.

Đẩy mạnh cải cách hành chính, hoàn thiện thể chế và coi trọng kiểm tra, giám sát việc thực hiện. Phát huy dân chủ, tăng cường đối thoại và phản biện chính sách nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả thực thi. Tập trung thực hiện đơn giản hóa thủ tục hành chính, kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới thủ tục hành chính theo hướng tăng cường tính minh bạch, công khai, sát thực tiễn.

Nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tham nhũng; chú trọng thực hiện các biện pháp phòng ngừa; đẩy mạnh việc phát hiện, điều tra, kết luận và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng.

Thực hiện tốt công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tăng cường đối thoại, xử lý kịp thời, dứt điểm các vụ việc từ cơ sở, không để tồn đọng kéo dài gây bức xúc, bất bình trong nhân dân.

Tăng cường quốc phòng, an ninh

Báo cáo cũng nhấn mạnh đến việc tăng cường quốc phòng, an ninh và nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại. Thực hiện có hiệu quả các giải pháp để tạo sức mạnh tổng hợp bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ và an ninh quốc gia. Tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân...

Đẩy mạnh ngoại giao toàn diện cả về chính trị, kinh tế, văn hoá. Kết hợp chặt chẽ giữa ngoại giao Nhà nước với đối ngoại của Đảng và ngoại giao nhân dân. Không ngừng phát triển quan hệ hữu nghị hợp tác với các nước, nhất là các nước láng giềng, các nước trong khu vực, bạn bè truyền thống, các nước lớn; chủ động đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, ổn định và bền vững, tăng cường xây dựng và củng cố lòng tin trong quan hệ đối ngoại

Thực hiện có hiệu quả các hiệp định đã có, thúc đẩy đàm phán, ký kết mới các hiệp định mậu dịch song phương và đa phương để mở rộng thị trường xuất khẩu, đầu tư, tiếp thu kỹ thuật công nghệ và kinh nghiệm quản lý tiên tiến. Bảo vệ lợi ích chính đáng của các doanh nghiệp trong quan hệ kinh tế với nước ngoài.

Thực hiện tốt hơn việc giới thiệu, quảng bá bản sắc văn hoá và hình ảnh quốc gia, thu hút du khách. Tạo điều kiện, hỗ trợ kiều bào ta làm ăn sinh sống, hoà nhập tốt ở nước sở tại và gắn bó với quê hương đất nước, làm cầu nối tăng cường quan hệ hợp tác hữu nghị giữa Việt Nam với các nước.