Năm 2009, kiềm chế lạm phát đạt mục tiêu

Thị trường giá cả lạm phát năm 2009 đặc trưng bởi sự đan xen của các yếu tố mang tính qui luật với không ít yếu tố bất thường, vượt ra khỏi những dự tính ban đầu.

Kiềm chế lạm phát thành công

Nếu cuối năm 2008, mục tiêu giữ lạm phát dưới 15% đã là lý tưởng cho năm 2009 sau một năm lạm phát (CPI) xấp xỉ tới 20% thì đến giữa năm chúng ta lại hoàn toàn yên tâm là CPI sẽ dưới 7% và thực tế con số đó là 6,52% so với tháng 12/2008 và bình quân cả năm chỉ tăng 6,88% so với năm trước.

Có thể nói lạm phát năm 2009 nằm trong dự tính và kiểm soát được lạm phát là một thành công của Việt Nam trong năm này. Thành công đó càng đặc biệt hơn khi đi đôi với tốc độ tăng trưởng kinh tế 5,2% và thất nghiệp không tới mức nguy hiểm như dự đoán những tháng đầu năm trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu tác động tiêu cực tới nền kinh tế nước ta, đặc biệt hoạt động xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

TS Vũ Đình Ánh - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu khoa học thị trường giá cả (Bộ Tài chính) cho rằng: "Việc giữ được lạm phát không cao cũng hỗ trợ tích cực cho tiêu dùng trong nước, qua đó duy trì tăng trưởng kinh tế khi xuất khẩu gặp nhiều khó khăn".

Cũng trong năm 2009, chủ trương phát triển thị trường trong nước, khuyến khích người Việt dùng hàng Việt đã góp phần tích cực giải quyết khó khăn cho nhiều doanh nghiệp trong tiêu thụ sản phẩm. Tổng mức bán lẻ hàng hoá và dịch vụ tăng 18,6% so với năm 2008, nếu loại trừ yếu tố tăng giá thì vẫn tăng hơn 10%. Thị trường trong nước phát triển không những là một trong những yếu tố quyết định duy trì tăng trưởng kinh tế năm 2009 mà còn cho thấy đây là một thị trường rất tiềm năng, có khả năng và triển vọng phát triển nhanh, bền vững nếu chúng ta có những chiến lược và kế hoạch, cách thức khai thác hiệu quả.

Theo đánh giá của ông Nguyễn Đức Thắng - Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại và Giá cả (Tổng cục Thống kê), CPI năm 2009 có mức tăng chậm hơn so với các năm trước; không có những “cơn sốt giá”; hầu hết các mặt hàng thiết yếu đến đời sống người dân có tốc độ tăng giá chậm (ngoại trừ các mặt hàng đường, sữa...). Có 10/11 nhóm hàng hoá và dịch vụ tăng giá, chỉ một nhóm giảm giá là nhóm Bưu chính viễn thông giảm 5,27%. Các nhóm hàng thường tăng giá mạnh trong các năm trước như Hàng ăn và dịch vụ ăn uống năm nay tăng chậm hơn (+3,64%). Nhóm hàng tăng giá mạnh nhất là nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 11,02%, so với mức tăng chung 5,07%.

Mục tiêu CPI tăng dưới 7% có khả thi?

Theo TS Võ Trí Thành - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM), nhiều năm qua sức ép mục tiêu tăng trưởng làm cho việc điều hành chính sách kinh tế vĩ mô không linh hoạt, nhiều khi không đúng thời điểm. Câu chuyện đặt ra ở đây là tăng trưởng ở mức như thế nào để giữ lạm phát ở mức chấp nhận được.

Ông Thành cũng đưa ra một số dự báo khả quan cho rằng năm 2010, CPI cao hơn năm 2009 nhưng không vượt quá 8%. Nguyên nhân là giá thế giới không tăng đột biến và lượng hàng tồn kho vẫn còn khá lớn (khoảng 4-5% GDP). Tăng trưởng kinh tế có thể phập phù, bấp bênh ở 2 quí đầu của năm 2010.

Chia sẻ phần nào quan điểm của TS Võ Trí Thành, PGS.TS Nguyễn Thị Mùi - Trường Đào tạo & PTNNL VietinBank, cho rằng, chúng ta không cần bàn cãi quá nhiều về chỉ tiêu CPI năm 2010. Đây đơn thuần chỉ là những con số. Vấn đề là, mục tiêu tăng trưởng kinh tế đạt 6,5% và CPI ở mức 7% đã thực sự giúp Chính phủ ổn định kinh tế vi mô và linh hoạt trong điều hành chính sách tiền tệ.

Trong điều hành chính sách tiền tệ, TS Nguyễn Thị Mùi cho rằng, Chính phủ phải chủ động, linh hoạt. Vấn đề cốt lõi là phải minh bạch trong điều hành để người dân và doanh nghiệp đón nhận được tinh thần của các chủ trương, chính sách.

Năm 2010, thế giới phải đối mặt với xu thế tăng giá năm trên thị trường. Hơn nữa hệ quả của chính sách tài chính tiền tệ nới lỏng năm 2009 sẽ tác động đáng kể tới lạm phát năm 2010 bên cạnh các chính sách kinh tế vĩ mô nhằm thực hiện mục tiêu tăng GDP 6.5%.

TS Vũ Đình Ánh phân tích: Các cân đối vĩ mô xấu đi nhiều với thâm hụt thương mại và thâm hụt NSNN quá lớn, ICOR quá cao, nợ Chính phủ và nợ nước ngoài đang tiến tới giới hạn mất an toàn, thanh khoản của hệ thống tài chính ngân hàng thiếu vững chắc,… gây áp lực lớn lên lãi suất và tỷ giá hối đoái. Điều này chắc chắn ảnh hưởng không chỉ tới thị trường tài chính tiền tệ, mà còn tới thị trường giá cả hàng hoá dịch vụ thông thường. "Thành tích cam kết ODA cuối năm 2009 chưa chắc đã phải là một tin vui khi các khoản nợ của chúng ta bắt đầu có vấn đề" - TS Vũ Đình Ánh nói.

Năm 2009, thâm hụt NSNN đã lên mức kỷ lục (6.9% GDP). "Thâm hụt lớn vì chúng ta tăng chi quá mạnh. Ở đây, hiệu quả đầu tư ngân sách của chúng ta đang có vấn đề" - TS Ánh nói.

Một số yếu tố khác tác động đến CPI năm 2010, theo ông Nguyễn Tiến Thoả - Cục trưởng Cục quản lý giá (Bộ Tài chính) đó là, việc tăng lương tối thiểu đối với công chức, viên chức, tăng trợ cấp cho người nghỉ hưu và các đối tượng hưởng từ nguồn ngân sách trong lộ trình tăng lương tối thiểu 2008 - 2012 đã được phê duyệt (trước mắt năm 2010 điều chỉnh tăng lương tối thiểu từ 650.000đ/tháng lên 730.000đ/tháng), tiếp tục đẩy nhanh chính sách an sinh xã hội, chương trình hỗ trợ giảm nghèo…  sẽ làm tăng sức mua có khả năng thanh toán của một bộ phận dân cư. Bên cạnh đó, việc tiếp tục thực hiện lộ trình giá thị trường đối với một số hàng hóa, dịch vụ, trong đó có giá điện, giá than, nước sạch… cũng sẽ làm cho mặt bằng giá tiêu dùng tăng lên. Ngoài ra các nguyên nhân mang tính quy luật khách quan như thiên tai, dịch bệnh… có thể xảy ra làm ảnh hưởng cung - cầu, tác động đến giá cả thị trường.

Từ những yếu tố trên, theo phân tích của ông Ánh, nếu tính qui luật của diễn biến thị trường giá cả được duy trì trong năm 2010 kết hợp với những chính sách kinh tế vĩ mô và quản lý thị trường giá cả hợp lý thì CPI cả năm có thể ở mức 1 con số. Nếu một/một số các điều kiện trên không đảm bảo thì CPI có thể lên tới 12-15%./.