Người thuyết phục Chính phủ Pháp về một Việt Nam thống nhất

Ông Philippe Richer được bổ nhiệm làm Đại sứ Pháp tại Việt Nam từ cuối năm 1974 và đến Hà Nội vào tháng 1/1975. Trong Chiến tranh Thế giới thứ I, ông Philippe Richer từng là tù nhân của Đức Quốc xã và có thời gian làm sỹ quan quân đội Pháp tại Lào. Vào thời điểm cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân năm 1975 diễn ra, Đại sứ Richer có mặt ở Hà Nội. Ông Richer cho biết cảm nhận của mình về bầu không khí ở Hà Nội khi đó:

“Có một điều khá đặc biệt là tại Hà Nội, người ta không cảm nhận được rằng có một cuộc tấn công lớn đang diễn ra, không hề có dấu hiệu di chuyển quân, tất cả đều rất bình lặng. Mọi việc như đã được chuẩn bị ở các khu du kích và rừng rậm. Tại Hà Nội, cuộc sống vẫn tiếp tục diễn ra như không có gì xảy ra. Mỗi ngày, người dân thành phố có thể nhìn lên tấm những bảng lớn để dõi theo bước tiến của quân giải phóng”. 

Cuối cùng, vào ngày 30/4/1975, Tổng thống Việt Nam Cộng hoà Dương Văn Minh đã đầu hàng vô điều kiện và miền Nam hoàn toàn được giải phóng. Một năm sau đại thắng mùa Xuân, Việt Nam tổ chức Tổng Tuyển cử và nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thống nhất ra đời. Đại sứ Pháp Philippe Richer có mặt tại Hà Nội đã chứng kiến thời khắc lịch sử này.

Ông Richer kể lại: “Vào ngày 2/9/1976, có một buổi lễ lớn được tổ chức để kỷ niệm ngày Quốc khánh Việt Nam. Tôi được mời tới dự với tư cách là  Đại sứ. Tại buổi lễ, Thủ tướng Phạm Văn Đồng tiến đến bên tôi và nói rằng ‘Tất cả những gì tốt đẹp đều kết thúc tốt đẹp’. Quả thực, đối với nước Pháp, tham dự buổi lễ cũng là một điều hay cho dù buổi lễ kỷ niệm chiến thắng của Việt Nam trong cuộc chiến chống lại thực dân Pháp, nhưng cần biết chấp nhận vì đó là xu thế của lịch sử.”

Có một điều không phải ai cũng biết là sau khi miền Nam giải phóng, Pháp vẫn lầm tưởng rằng Việt Nam vẫn chưa thống nhất. Đại sứ Philippe Richer khi đó đã phải cố gắng thuyết phục Chính phủ Pháp rằng chỉ có một nước Việt Nam thống nhất và duy nhất, trải dài từ Lạng Sơn tới mũi Cà Mau. Nhưng việc thuyết phục giới cầm quyền Pháp khi đó không phải dễ dàng vì Đại sứ của Pháp ở miền Nam vẫn chưa tin rằng Việt Nam đã thống nhất, trong khi giới vận động hành lang kinh tế ở Pháp có lợi khi cho rằng miền Nam vẫn độc lập với miền Bắc.

Cựu Đại sứ Richer cho biết, ông đã phải viết nhiều bức điện về nước với lời lẽ cứng rắn để giải thích về tình hình ở Việt Nam. Một trong những thời điểm quyết định nỗ lực của Đại sứ Richer lúc đó là chuyến công tác của Bộ trưởng Giáo dục Pháp René Haby tới Hà Nội để tham dự lễ kỷ niệm Quốc khánh đầu tiên của Việt Nam sau khi đất nước thống nhất.

Ông Richer nhớ lại: “Trong 3 ngày, tôi đã liên hệ  để ông Haby gặp Thủ tướng Phạm Văn Đồng và giải thích để ông Haby hiểu rõ quan điểm của tôi và cuối cùng ông Haby đã hiểu. Khi về Pháp, Bộ trưởng Haby đã trực tiếp gặp Tổng thống Valéry Giscard d’Estaing và khẳng định chính tôi là người có lý chứ không phải là Bộ Ngoại giao. 8 ngày sau đó, Tổng thống Valéry Giscard d’Estaing đã viết thư cho Thủ tướng Phạm Văn Đồng để khẳng định quan hệ hợp tác giữa hai nước.”

Sau khi bức thư của Tổng thống Pháp được gửi tới Việt Nam, Pháp cũng đồng thời gửi tới Việt Nam các đoàn công tác, giáo viên và thiết bị để khởi đầu mối quan hệ hợp tác song phương.

Vào dịp 30/4 hàng năm, người dân Việt Nam lại vui mừng kỷ niệm ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Cựu Đại sứ Pháp Philippe Richer cho rằng người Việt Nam hoàn toàn có lý do để tổ chức một ngày lễ lớn vì thống nhất và đoàn tụ là khát vọng của tất cả các dân tộc trên thế giới./.