Nhiều bức xúc ở bậc giáo dục mầm non

Sáng nay (12/6), sau phiên trả lời chất vấn vấn của Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục-Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân là thành viên thứ 4 của Chính phủ trả lời chất vấn của các đại biểu Quốc hội.

Ám ảnh lớp học mầm non

Các chất vấn khác >>Bộ trưởng Công Thương nhận trách nhiệm về yếu kém trong điều hành xuất khẩu gạo >>Tăng giá điện nhưng Nhà nước vẫn bù lỗ khoảng 30% >> Bộ trưởng NN&PTNT Cao Đức Phát trả lời chất vấn >> Bức xúc lao động, việc làm

Chất vấn đầu tiên dành cho Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân liên quan đến chất lượng giáo dục mầm non. Một số đại biểu đưa ra thực trạng các trường, lớp mầm non ngoài công lập hiện nay khiến dư luận bức xúc: Cho trẻ uống thuốc tăng trọng, hành hạ trẻ, điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng các cháu không đảm bảo (đúng nghĩa là nhốt trẻ hơn là trông trẻ); đội ngũ giáo viên không được đào tạo… “Thực trạng trên cho thấy, việc quản lý các cơ sở giáo dục mầm non ngoài công lập đang bị thả nổi và đã đến lúc báo động. Sắp tới, Bộ có cơ chế, chính sách gì để quản lý, nâng cao chất lượng các trường, lớp mầm non ngoài công lập khắc phục những yếu kém nêu trên” - Đại biểu Hồ Quốc Dũng (đoàn Bình Định) đặt vấn đề.

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cho biết: Theo thống kê chính thức: 70% các em ở độ tuổi 3-5 hiện đang học ở trường mầm non, số học sinh mầm non học ngoài công lập là 51%; còn 30% chưa được học. Đây là vấn đề Chính phủ, ngành Giáo dục rất bức xúc. Bộ đang xây dựng lộ trình phấn đấu từ nay đến năm 2105 ít nhất 95% các em được đi học học 2 buổi/ngày. Hiện nay, riêng các em 5 tuổi đã đến trường được 95% nhưng không phải là 2 buổi/ngày.

Cùng mối quan tâm, đại biểu Nguyễn Thị Thu Thuỷ (đoàn Tây Ninh) đặt câu hỏi: “Mới chỉ có 70% các em từ 3-5 tuổi được đến trường, 30% các em còn lại khi vào tiểu học sẽ gặp rất nhiều khó khăn?”.

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân thừa nhận: Đúng là các em chưa được học mầm non mà vào ngay lớp 1 sẽ gặp khó khăn. Hiện nay, ngành có giải pháp là ở những vùng miền núi, các em được bồi dưỡng cấp tốc trước khi vào lớp 1. Nhưng về lâu dài, chúng ta phải thực hiện phổ cập mầm non 5 tuổi. Trong điều kiện kinh phí tài chính chưa đủ phổ cập từ 3-5 tuổi, Chính phủ triển khai giải pháp tập trung cho 5 tuổi. Ở vùng miền núi, hình thành đủ các trường công lập để tiếp nhận các em đủ 5 tuổi, và theo hướng của Đề án đổi mới tài chính thì những em không đủ tiền học phí, những vùng khó khăn trong cả nước sẽ được miễn học phí.

Để góp phần củng cố chất lượng hoạt động các trường mầm non ngoài công lập, tư thục, năm 2008, Bộ Giáo dục-Đào tạo đã ban hành qui chế tổ chức, hoạt động của các trường này.

Liên quan đến việc một số cô giáo ở cơ sở giữ trẻ vi phạm các hoạt động nghề nghiệp đối với các em, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân cho biết “Kết quả kiểm tra cho thấy, những cơ sở vi phạm là những cơ sở chưa được cấp phép nhưng phụ huynh có nhu cầu vẫn gửi con em mình vào những cơ sở này. Những người trông giữ trẻ phần lớn chưa được đào tạo”.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân, hiện nay 72% đội ngũ giáo viên ở các cơ sở giáo dục mầm non tư thục có  nghiệp vụ.

Hoài nghi hiệu quả thi cụm và “2 trong 1”

Đại biểu Nguyễn Đình Liêu (Ninh Thuận) cho rằng, kỳ thi tốt nghiệp phổ thông trung học vừa qua theo cụm là rất tốn kém cho ngân sách, cho gia đình học sinh, gây phiền phức cho học sinh, đặc biệt là học sinh nghèo, vùng sâu, vùng xa…

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân giải trình: Năm 2002, chúng ta thực hiện thi đại học 3 chung “chung đề, thi cùng thời gian, kết quả thi được sử dụng cho nhiều trường cùng lúc”. Đây là một tiến bộ so với trước, giảm bớt căng thẳng cho nhà trường, giảm chi phí. Nhưng qua một số năm thực hiện thì những tiêu cực trong thi cử vẫn còn. “Vì vậy ngành tiến hành giải pháp thứ hai là thi trắc nghiệm với môn Ngoại ngữ, Sinh vật, Hoá học. Ý kiến ban đầu là nên thi tiếp với môn Toán, Sử, Địa lý. Sau đó chúng tôi thấy cần có thời gian kiểm tra thêm”.

Đại biểu Nguyễn Duy Hữu (Đắk Lắk) bức xúc: “Thi theo cụm đã làm hàng trăm em mất cơ hội vào các trường Đại học vì không đến được điểm thi”.

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân nói: “Đây không phải là hình thức thi mới, nhiều tỉnh trong cả nước (ví dụ Nghệ An) đã áp dụng hình thức thi này từ lâu, năm nay chúng tôi áp dụng ở cấp quốc gia. Thi theo cụm thì tránh được tình trạng các em trong trường với nhau có những chuyện tiêu cực. Nếu sau này, chúng ta dùng kết quả thi phổ thông để xét tuyển đại học thì các em sẽ giám sát lẫn nhau. Yêu cầu đó hạn chế việc tải bài, chuyển bài trong trường đó”.

Còn đại biểu Thái Thị An Chung (đoàn Nghệ An) thì chất vấn: “Thi cụm thuận lợi cho ngành nhưng khổ dân. Và có đại biểu nêu, có học sinh phải đi 200 km để đến điểm thi”.

Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định: “Không có học sinh nào phải đi 200 km để đi thi cả”. Ở nơi nào có điều kiện thì phấn đấu là 3 trường một cụm, nơi nào đi lại khó khăn thì 2 trường, nơi nào khó khăn hơn nữa thì vẫn giữ như cũ. Kết quả năm nay, ở vùng núi đặc biệt khó khăn thì vẫn thi bình thường. Thi cụm thì có sự chuẩn bị kỹ, được sự hỗ trợ của nhân dân. Ở những nơi học sinh phải đi xa thì các cơ quan cấp huyện, trường tổ chức đón nhận các em đến thi ở đó trước một ngày để các em đỡ phần đi lại.

Theo Bộ trưởng, số liệu thống kê cho thấy, việc thi cụm không gây khó khăn thêm cho việc đi lại, tỷ lệ học sinh đến muộn giờ cũng giảm so với năm trước. “Đó là cái phức tạp hơn nhưng là việc chúng ta làm để đảm bảo nghiêm túc” - Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân nói.

Thi cử vẫn là gánh nặng (ảnh: Bích Lan)

Đại biểu Hồ Quốc Dũng (đoàn Bình Định) nêu: Nhiều cử tri vẫn hoài nghi về kết quả kỳ thi “2 trong 1” của Bộ Giáo dục – Đào tạo (lấy kết quả thi tốt nghiệp phổ thông làm căn cứ xét tuyển đại học). Đây là đề án tiềm ẩn nhiều rủi ro, nếu giao toàn bộ công việc này cho các địa phương thực hiện thì sẽ rất nhiều tiêu cực xảy ra. “Xin Bộ trưởng cho biết, đề án này có được thực hiện hay không và nếu được thực hiện thì Bộ có cơ chế gì giám sát việc thực hiện, giảm tiêu cực?” - đại biểu Hồ Quốc Dũng hỏi.

Theo Bộ trưởng, nếu kết quả phổ thông sau này được làm cơ sở xét đại học thì nhiều người rất băn khoăn là liệu địa phương có tự nâng điểm của học sinh lên không? Chính vì thế phải thực hiện theo cách các tỉnh chấm chéo cho nhau. Hai giải pháp này sẽ đảm bảo điều kiện cho sau này chúng ta tổ chức một kỳ thi.

“Kỳ thi vừa qua là nghiêm túc nhất. Việc chấm thi đang tiến hành nên chưa có sự tổng kết” - Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân khẳng định và đưa ra con số chứng minh: Số học sinh vi phạm giảm (năm 2008 có 882 học sinh, năm 2009 có 299 học sinh vi phạm; năm 2007 có 32 giám thị vi phạm, năm 2008 có 15 trường vi phạm, năm 2009 chỉ có 3 giám thị vi phạm).

Quản lý các cơ sở giáo dục có vốn FDI

Đại biểu Trần Hoàng Thám (đoàn TP. Hồ Chí Minh) đề nghị Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân nói rõ các biện pháp để nâng cao hiệu quả việc quản lý các cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài. Theo Bộ trưởng, các trường có sự tham gia của nước ngoài hiện nay chia thành 2 nhóm: có lợi nhuận (Bộ KH-ĐT quản lý) và không lợi nhuận (Bộ Giáo dục-Đào tạo quản lý).

Về vấn đề này, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân nhận xét: “Đa số các trường đều thực hiện cam kết trong hoạt động và góp phần tạo nên chất lượng cao cho chúng ta, tuy nhiên cũng có những trường vừa đăng ký xin tuyển sinh nhưng vừa tổ chức tuyển sinh. Việc giám sát tài chính đối với những trường này là chưa tốt; một số trường đăng ký đào tạo những ngành công nghệ cao rất cần cho đất nước ta nhưng 5 năm không triển khai được”.

Để quản lý tốt các trường có yếu tố nước ngoài, Bộ GD-ĐT đang hoàn thành dự thảo Nghị định về việc quản lý lĩnh vực này, cuối tháng 6, đầu tháng 7 sẽ trình Chính phủ. Bộ trưởng cũng đề nghị các Sở Giáo dục – Đào tạo cần có những tổ giám sát chuyên trách.

Cả nước có 8 tỉnh có cơ sở đào tạo của nước ngoài nhưng có tới 6 tỉnh chưa có tổ chức giám sát. Sắp tới, sẽ tiến hành tổng kết 10 năm đầu tư nước ngoài về giáo dục thì sẽ có những đánh giá, kiến nghị cụ thể hơn.

4 nội dung cơ bản của ngành Giáo dục

Trước khi vào phần chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân đã báo cáo các kết quả chủ yếu mà ngành Giáo dục-Đào tạo đã thực hiện từ năm 2008 đến nay.

Theo đó, ngành tập trung thực hiện 4 nội dung: Chăm lo giáo dục mầm non; tăng cường chất lượng giáo viên, hoàn thiện môi trường ăn, ở, học tập cho học sinh, sinh viên; xây dựng chiến lược phát triển giáo dục.

Từ năm học 2008-2009, ngành Giáo dục tổ chức quyên góp tiền, sách giáo khoa, dụng cụ học tập hỗ trợ học sinh, giáo viên. Lần đầu tiên, năm 2009 quyên góp 21 tỷ đồng, 2 triệu cuốn sách giáo khoa, 600.000 quần áo và nhiều vật dụng học tập khác hỗ trợ giáo viên, học sinh vùng sâu, vùng xa, miền núi khó khăn. Dịp Tết vừa qua, các địa phương, doanh nghiệp hỗ trợ 3,4 tỷ đồng hỗ trợ giáo viên ăn Tết.

Bộ nghiên cứu và thấy rằng, để đáp ứng yêu cầu học tập, các trường nói chung trong đó có bậc mầm non ở vùng khó khăn nên kiến nghị chuyển đổi các trường bán công sang công lập. Bộ cũng đang xây dựng phương án cụ thể trình Thủ tướng Chính phủ đề án giáo dục mầm non giai đoạn 2006-2015, trong đó nêu rõ mục tiêu thực hiện phổ cập mẫu giáo 5 tuổi vào năm 2015 với phương châm 95% các cháu 5 tuổi được học 2 buổi/ngày.

Việc tăng cường các biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông đã giúp tỷ lệ học sinh yếu kém giảm. Năm nay, ngành Giáo dục tập trung thảo luận trong toàn ngành đổi mới phương pháp dạy học các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý…; đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá các môn học này theo hướng không yêu cầu ghi nhớ máy móc, làm bài theo mẫu để khuyến khích vận dụng sáng tạo của học sinh.

Từ ngày 7/5/2009, Bộ Giáo dục-Đào tạo đã ban hành qui chế công khai chất lượng các cơ sở giáo dục của các trường phổ thông (giáo viên, cơ sở vật chất, thu-chi tài chính…). Đây là cơ sở quan trọng thực hiện công khai, minh bạch hoạt động của nhà trường.

Bộ Giáo dục-Đào tạo khuyến khích các nhà trường xây dựng các giáo trình điện tử dùng chung trong toàn hệ thống. Hiện trên mạng của Bộ đã có gần 1.000 giáo trình với khoảng 10 triệu lượt người truy cập.

Tiếp sau phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Nguyễn Thiện Nhân là phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên-Môi trường Phạm Khôi Nguyên./.