Nhiều doanh nghiệp biến mất mà không tuyên bố phá sản

Sáng nay (13/6), Bộ trưởng Kế hoạch-Đầu tư tiếp tục phiên trả lời chất vấn của Quốc hội.

Nội dung chất vấn tập trung vào 2 nội dung: Hiệu quả gói kích thích kinh tế (kích cầu) và cấu trúc nền kinh tế chuẩn bị giai đoạn sau suy thoái.

Cần sửa Luật Phá sản

Tuy chỉ duy nhất một câu hỏi sáng nay của đại biểu Phương Hữu Việt (đoàn Bắc Ninh) liên quan đến tình hình phá sản của các doanh nghiệp nhưng lại là yếu tố rất cần được quan tâm đối với tình hình phát triển kinh tế hiện nay. Đại biểu Phương Hữu Việt đưa ra con số thống kê ở Mỹ: riêng tháng 5 có 7.516 doanh nghiệp phá sản, ở Anh trong quí I có 29.000 doanh nghiệp phá sản. Tuy nhiên, trong phiên chất vấn chiều 12/6, khi trả lời chất vấn của đại biểu Lương Phan Cừ (đoàn Đắc Nông) Bộ trưởng khẳng định “chưa có số liệu về số doanh nghiệp phá sản. Số liệu nộp đơn xin phá sản ở Việt Nam rất ít”. “Chúng tôi có hỏi Chánh án Toà án Nhân dân dân tối cao thì được biết con số này rất ít. Bộ trưởng suy nghĩ như thế nào về việc này. Theo Bộ trưởng có nên sửa đổi Luật Phá sản không? Vì thực tế doanh nghiệp của chúng ta phá sản rất nhiều, chỉ khi biết được con số này thì mới biết được nguyên nhân và giúp doanh nghiệp một cách tốt nhất”- đại biểu Phương Hữu Việt hỏi.

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc thừa nhận: Đúng là chúng ta cần phải xem xét lại  hệ thống luật. Hiện nay nếu gọi là DN tuyên bố phá sản theo Luật thì gần như chưa có, DN chỉ mất dần đi, thường gọi là DN “ma”, nhưng thực tế không phải là “ma” mà vì doanh nghiệp kinh doanh không được nên thôi không kinh doanh. “Chúng tôi đang chuẩn bị trình để sửa đổi Luật Phá sản”-Bộ trưởng cho biết.

Theo Bộ trưởng Võ Hồng Phúc, 5 tháng đầu năm 2009, cả nước có 34.800 DN đăng ký mới, 2.400 DN ngừng hoạt động. “Con số này so với số đăng ký mới là tương đối nhỏ”.

Từ khi có Luật DN đến nay, cả nước có 412.000 DN, trong đó 345.000 DN đang nộp thuế cho các cơ quan thuế của địa phương, tỷ lệ DN đang hoạt động với số DN đăng ký là 83%, 17% là “mất đi”. Đối chiếu chung với doanh nghiệp của một số nước khác thì đây là tỷ lệ tốt. Ở nhiều nước, con số DN đăng ký ngừng hoạt động sau 7 năm lên đến 70%. Lý do có các con số này là việc đăng ký thành lập DN ở nhiều nước rất đơn giản. Còn ở Việt Nam thủ tục khá chặt chẽ về  mục đích kinh doanh, vốn… của doanh nghiệp.

Quan tâm đến việc phân bổ các nguồn vốn

Việc giải ngân vốn trái phiếu Chính phủ 20.000 tỷ đồng, đại biểu Nguyễn Thị Vân Yến (Hưng Yên) đề nghị Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho biết, Bộ Kế hoạch - Đầu tư đã kết hợp với các Bộ khác tham mưu cho Chính phủ tỷ lệ phân bổ vốn như thế nào cho giao thông và chú ý đến giao thông nông thôn; cho y tế, giáo dục, giảm nghèo cho 61 huyện nghèo, xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp…

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho biết, tỷ lệ phân bổ vốn 20.000 tỷ mà Chính phủ mới ban hành thì đang chờ Quốc hội có Nghị quyết để phân bố. Nhưng trong đó có dự kiến phát sinh mới là 8.000 tỷ đồng nhà ở cho sinh viên, phần còn lại chủ yếu tập trung cho giáo dục, y tế, giao thông, thuỷ lợi.

Đại biểu Phạm Lệ Chi (đoàn Quảng Ninh) chất vấn: Theo quyết định 171/CP quy định chỉ cấp vốn cho những dự án đã có đủ thủ tục đầu tư nhưng có những dự án không có đủ điều kiện và thủ tục đầu tư vẫn được cấp vốn. Ngoài ra, Chính phủ cũng đã đưa ra quy định kiên quyết điều chuyển vốn của các dự án triển khai chậm sang sử dụng vào mục đích khác. Vậy trrách nhiệm của Bộ Kế hoạch Đầu tư đến đâu khi các dự án không đủ điều kiện vẫn được cấp vốn hoặc để dự án triển khai chậm?

Trả lời chất vấn này, Bộ trưởng Võ Hồng Phúc cho biết: Những dự án chưa có đủ thủ tục đầu tư mà vẫn được cấp vốn thì trách nhiệm thuộc về cơ quan  chủ quản quản lý dự án, đơn vị và địa phương có dự án không đủ thủ tục vẫn được cấp vốn. Vì vậy cần phải phân định rõ trách nhiệm đối với từng cơ quan, đơn vị.

Về vấn đề kiên quyết điều chuyển vốn đối với những dự án giải ngân chậm thì địa phương, đơn vị quản lý dự án phải báo cáo với Chính phủ để có phương hướng điều chuyển tiền giải ngân chậm sang sử dụng vào những mục đích, dự án khác. Nếu báo cáo chậm hoặc không báo cáo thì địa phương, đơn vị quản lý dự án phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ.

Xem xét hiệu quả đầu tư cho các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN)

Đại biểu Nguyễn Thị Nguyệt Hường (đoàn Hà Nội) nêu câu hỏi: Khủng hoảng kinh tế trên thế giới đã ảnh hưởng tới nguồn vốn FDI vào Việt Nam. Bộ Kế hoạch Đầu tư đã có những giải pháp gì để cải tiến thủ tục nhằm thu hút các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam? Vai trò của doanh nghiệp Nhà nước sẽ như thế nào đối với việc chống suy giảm kinh tế, chống tái lạm phát và tái cấu trúc lại nền kinh tế?

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc khẳng định: Đến thời điểm này, Việt Nam vẫn được đánh giá là điểm đến của các nhà đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, khó khăn đối với doanh nghiệp khi đầu tư ở Việt Nam thời gian qua là bất cập về thuế thu nhập doanh nghiệp. Đó là Thuế thu nhập doanh nghiệp khi đầu tư vào các khu công nghiệp và đầu tư mở rộng sản xuất. Vì vậy, Bộ Kế hoạch Đầu tư đang lên kế hoạch chỉnh sửa những bất cập này vào Luật Đầu tư xây dựng cơ bản và sẽ trình lên Chính phủ xem xét khi áp dụng thuế đối với doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào các khu công nghiệp và đầu tư mở rộng sản xuất.

Trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế thế giới như hiện  nay, vai trò của doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế Nhà nước rất quan trọng đối với việc chống suy giảm kinh tế, tái lạm phát và tái cấu trúc lại nền kinh tế. Thời gian qua, một số doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế đã nỗ lực rất lớn nhằm giúp Nhà nước chống suy giảm kinh tế như: Tập đoàn Xi măng Việt Nam, Tập đoàn Dầu khí quốc gia Việt Nam, Tổng công ty viễn thông Quân đội Viettel, Tập đoàn Bưu chính viễn thông VNPT... Vì vậy, chúng ta cần phải hoàn thiện vai trò của các doanh nghiệp, tập đoàn kinh tế Nhà nước để những doanh nghiệp, tập đoàn này là trụ cột chính cùng với Nhà nước tái cấu trúc lại nền kinh tế sau khi Việt Nam đã khắc phục được suy giảm kinh tế, vượt ra khỏi lạm phát.

Nhấn mạnh hơn hiệu quả hoạt động của các DNNN, đại biểu Nguyễn Ngọc Hoà (đoàn TP.HCM) chất vấn: Gói kích cầu phân chia thành nhiều gói nhỏ nhưng tổng thể kích cầu rơi vào khối đầu tư công chiếm 2/3 tổng giá trị gói này. Xem xét chỉ số ICOR cho thấy, năm 2007 là 7,2; năm 2008 là 6,6. “Vậy chúng ta có giải pháp gì để đảm bảo hiệu quả sử dụng gói kích cầu cho các dự án đầu tư, đặc biệt là các gói đầu tư công, khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả mà chúng ta thường vấp phải?”.

Bộ trưởng Võ Hồng Phúc thừa nhận: “Đúng, ICOR của Việt Nam là cao”. Tuy nhiên, Bộ trưởng giải thích: Kinh tế Việt Nam đang phát triển nên chỉ số ICOR cao hơn các nước khác. Nhưng cần lưu ý, hiện nay trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế, chúng ta đang đầu tư nhiều cho an sinh xã hội, hạ tầng thì ít sinh lợi nhuận.

Bộ trưởng phân tích rõ hơn, cách tính ICOR là tổng đầu tư xã hội/(trên) GDP (chỉ số tăng trưởng của năm đó). Nếu chỉ số tăng trưởng bằng 0 như một số nước thì ICOR là vô cùng, chỉ số tăng trưởng âm thì ICOR lại âm (lại quá nhỏ). Cho nên chỉ nên so sánh ICOR trong một quãng thời gian dài 5-10 năm và so sánh trong điều kiện phát triển kinh tế bình thường.

Phát biểu kết luận phiên chất vấn Bộ trưởng Võ Hồng Phúc, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: Kích cầu không phải là giải pháp toàn bộ mà chỉ là 1 trong 5 giải pháp để hạn chế tối đa suy giảm kinh tế, đảm bảo sản xuất, an sinh xã hội. Khi tiến hành cấp vốn kích cầu phải quan tâm đến việc đầu tư vào đâu cho đúng đối tượng, đúng vùng, đúng liều lượng, đồng thời phải tăng cường thanh tra, kiểm tra, chống tiêu cực, quan hệ xin - cho và những phát sinh ảnh hưởng đến hiệu quả gói kích cầu.

Tiếp đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Sinh Hùng Trình đã báo cáo trước Quốc hội 5 nội dung: Đánh giá tình hình; Chính sách kích thích kinh tế; Nông nghiệp, nông dân, nông thôn và công tác giảm nghèo; Các dự án bauxite; Chuẩn bị các giải pháp cho phát triển sau suy giảm./.