Những người góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám

Ngôi nhà của ông Nguyễn Hữu Hường nằm trong con hẻm nhỏ trên đường Thái Phiên, phường Tây Lộc, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Năm nay, đã gần 90 tuổi, ông Hường vẫn nhớ như in những ngày tham gia kháng chiến chống phong kiến, thực dân Pháp rồi chống Mỹ của mình.

Sinh ra và lớn lên ở một vùng quê nghèo huyện Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế -giàu truyền thống cách mạng, chưa đầy 20 tuổi, chàng trai Nguyễn Hữu Hường đã giác ngộ cách mạng, tham gia hoạt động trong phong trào Việt Minh, là thành viên Ban vận động khởi nghĩa tổng Hương Cần, lúc bấy giờ gồm các xã Hương Toàn, Hương Chữ, Hương Xuân và Hương Sơ, huyện Hương Trà.

Ông Hường nhớ lại những ngày đầu tháng 8/1945: “Thời kỳ đi vận động, chuẩn bị cơ sở cho khởi nghĩa, có những kỷ niệm mà tôi nhớ mãi. Lúc đó, chi bộ cử tôi ra thôn Triều Sơn Tây để rút kinh nghiệm về phong trào truyền bá chữ quốc ngữ. Tôi được gặp đoàn cán bộ của Tổng bộ Việt Minh phái vào đây để chuẩn bị tổng khởi nghĩa ở Huế và Sài Gòn. Một bộ phận trong đoàn đã ở lại đây để lập ra Việt Minh Thuận Hoá. Việt Minh Nguyễn Tri Phương của Huế lúc này đang nghi Việt Minh Thuận Hoá do Nhật lập ra. Sau khi tìm hiểu tôi đã về báo với tổ chức và chính tôi cũng là người đưa các đồng chí hai bên gặp nhau để thống nhất hai phong trào Việt Minh này trước cuộc khởi nghĩa”.

Ngày 23/8/1945, nhân dân và các đội tự vệ, đoàn thể cứu quốc từ các huyện Phong Điền, Hương Trà, Hương Thủy, Phú Lộc, Phú Vang hừng hực khí thế kéo về Huế giành chính quyền về tay nhân dân. Trong đoàn quân ấy, có người thanh niên Phan Ngô, vừa tròn 22 tuổi. Trước đó, Phan Ngô cùng người anh là Phan Hy và người em Phan Đồng tham gia trong Ban Chỉ huy khởi nghĩa huyện Phong Điền, hoạt động bán công khai tại nhiều làng, xã của huyện. Bây giờ, đã ở tuổi 95, mắt yếu, tai không còn nghe rõ, nhưng ông vẫn nhớ mãi những ngày tháng máu lửa cùng anh em tham gia cướp chính quyền tại huyện Phong Điền. Sau đó, tiến vào Huế.

Ông Phan Ngô xúc động nói: “Lúc đó chúng tôi đóng tại Mỹ Chánh, đón đoàn của Trung ương rồi tiến vào Huế luôn. Lúc đó ai cũng phấn khởi, vừa đi vừa hô: “Việt Minh muôn năm, Việt Minh muôn năm”.

Còn ông Bạch Văn Quế, 93 tuổi, ở thành phố Huế, nguyên ủy viên Ủy ban nhân dân cách mạng tỉnh Thừa Thiên- Huế đã từng chứng kiến vị vua cuối cùng của triều đình nhà Nguyễn thoái vị, trao trả ấn kiếm cho Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông nói rằng, cuộc đời của ông bắt đầu thay đổi từ năm 1941, khi được cụ Hoàng Đạo Thúy, người sáng lập Hướng đạo sinh Việt Nam giác ngộ vào tổ chức Việt Minh. Từ đó, ông tích cực vận động anh em Hướng đạo sinh theo phong trào Việt Minh. Ông Bạch Văn Quế nhớ lại: “Ngày 23/8, Huế tổ chức cướp chính quyền, nhưng phải đợi đến ngày 30/8 sau khi đoàn đại biểu của TW vào thì Bảo Đại mới làm lễ thoái vị. Lúc đó Bảo Đại đứng trên lễ đài đọc diễn văn thoái vị rồi trao ấn kiếm cho ông Trần Huy Liệu. Phái dưới khán đài, quần chúng phấn khởi reo hò. Cả một rừng cờ đỏ sao vàng tung bay”.

Thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Cách mạng tháng 8 ở Huế còn góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của Tổng khởi nghĩa Cách mạng tháng 8 trong cả nước. Ông Ngô Kha, nguyên Trưởng Ban nghiên cứu lịch sử Đảng tỉnh Thừa Thiên Huế khẳng định: “Thừa Thiên Huế có thể nói là trung tâm chế độ phong kiến ở nước ta. Cho nên Cách mạng tháng 8 thành công có ý nghĩa lịch sử không những ở địa phương mà ở cả nước. Từ cuộc thoái vị của Bảo Đại thì đất nước ta chấm dứt chế độ quân chủ,  mở ra một trang sử mới, một kỷ nguyên mới của độc lập, tự do. Như thế, Thừa Thiên Huế góp một đòn quyết định trong Cách mạng tháng 8 cùng với Hà Nội và Gài Gòn, góp phần với đất nước đẻ hoàn thành sứ mệnh lịch sử”.

Từ thắng lợi của cuộc khởi nghĩa Cách mạng tháng 8/1945, rồi trải qua 2 cuộc kháng chiến chống pháp, chống Mỹ, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thừa Thiên Huế luôn đoàn kết một lòng, anh dũng chiến đấu vì độc lập tự do của quê hương, đất nước. Ngày nay, tỉnh Thừa Thiên Huế đã trở thành 1 trung tâm kinh tế, văn hóa của cả nước, được nhiều người biết đến bởi những lợi thế về mảnh đất và con người giàu truyền thống cách mạng, về văn hóa, du lịch, thủy sản...

Mới đây, Bộ Chính trị đã có chủ trương xây dựng Huế trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong vài năm tới. Đây cũng là niềm vui để cán bộ, nhân dân thành phố Huế tiếp tục vươn lên, tiến kịp cùng các thành phố lớn trong cả nước./.