Quốc hội chốt cơ chế đặc thù xử lý vi phạm trong kinh tế, đổi mới sáng tạo

Ngày 24/8, ngày làm việc cuối cùng của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, với 465/471 đại biểu Quốc hội tán thành (chiếm 93%), Quốc hội biểu quyết thông qua Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, sau phiên thảo luận, cơ quan chủ trì soạn thảo đã phối hợp với cơ quan thẩm tra rà soát, thống nhất và hoàn thiện các nội dung dự thảo.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, qua tổng hợp, các đại biểu Quốc hội cơ bản thống nhất cao với sự cần thiết ban hành cũng như những nội dung chính của dự thảo Nghị quyết. So với dự thảo Chính phủ trình, dự thảo Nghị quyết sau khi tiếp thu, chỉnh lý vẫn giữ kết cấu 3 chương, 13 điều; trong đó sửa đổi 11/13 điều và giữ nguyên 2 điều.

Một trong những nội dung được chỉnh lý là nguyên tắc thực hiện quy định tại Điều 3 của dự thảo Nghị quyết. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý khoản 5 Điều 3 theo hướng bảo đảm không phát sinh thủ tục giám đốc thẩm, tái thẩm để xem xét lại bản án hình sự đã có hiệu lực pháp luật.

Đồng thời, dự thảo Nghị quyết bỏ khoản 6 Điều 3. Theo đó, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp không truy cứu trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự hoặc miễn trách nhiệm hình sự sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Không bắt buộc phải khai báo để được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự

Về các điều kiện không truy cứu trách nhiệm hình sự tại Điều 5, cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiếp thu ý kiến đại biểu và chỉnh lý dự thảo. Theo đó, dự thảo không quy định việc người thực hiện hành vi vi phạm phải khai rõ sự việc, góp phần hiệu quả vào phát hiện và xử lý tội phạm là điều kiện bắt buộc để xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, việc chỉnh lý nhằm bảo đảm thống nhất với các chính sách xử lý được quy định tại Nghị quyết số 29 của Quốc hội khóa XVI. Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo Nghị quyết được rà soát để thay cụm từ “cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng” bằng “cơ quan tiến hành tố tụng”.

Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết việc thay đổi này nhằm tránh mở rộng thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự trong dự thảo cho các cơ quan được giao thực hiện một số hoạt động điều tra. Theo đó, thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự sẽ do cơ quan điều tra chuyên trách thực hiện, nhằm bảo đảm việc thu thập, đánh giá chứng cứ và áp dụng các điều kiện của Nghị quyết được chặt chẽ.

“Việc thay đổi này sẽ không giao cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có thẩm quyền áp dụng các chính sách hình sự trong dự thảo nghị quyết mà giao cơ quan điều tra chuyên trách thực hiện”, Bộ trưởng Lương Tam Quang giải thích.

Khắc phục hậu quả là căn cứ quan trọng để áp dụng chính sách hình sự

Đối với đề nghị phân loại mức độ thiệt hại và quy định ngưỡng thiệt hại phải báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên quy định trong dự thảo. Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, mục tiêu xuyên suốt của dự thảo Nghị quyết là lấy kết quả khắc phục hậu quả làm căn cứ áp dụng các chính sách hình sự.

“Nếu khắc phục được toàn bộ hậu quả thì được xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự tùy từng giai đoạn tố tụng”, Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết.

Đối với các vụ việc, vụ án có tính chất, mức độ đặc biệt nghiêm trọng, Bộ trưởng cho biết đã có cơ chế đưa vào diện theo dõi, chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết cũng có các quy định nhằm phòng ngừa, xử lý nghiêm hành vi lợi dụng chính sách để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hoặc bao che hành vi vi phạm. Từ những lý do trên, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên nội dung dự thảo.

Tiếp tục sửa đổi Bộ luật Hình sự để phù hợp chính sách mới

Về đề nghị rà soát các quy định của Bộ luật Hình sự để bảo đảm phù hợp với tư duy, quan điểm mới trong chính sách xử lý hình sự được quy định tại Nghị quyết này và Nghị quyết số 29, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết đã tiếp thu.

Theo Đại tướng Lương Tam Quang, các nội dung liên quan đã được chỉ đạo đưa vào dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi, trình Quốc hội cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp. Điều này nhằm bảo đảm sự đồng bộ giữa các quy định của Nghị quyết với hệ thống pháp luật hình sự trong quá trình hoàn thiện chính sách. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1/9/2026, thực hiện trong 3 năm

Sau phần giải trình của Bộ trưởng Bộ Công an, chủ tọa phiên họp cho biết Chính phủ đã gửi các đại biểu Quốc hội Báo cáo số 593 ngày 21/8/2026 về việc giải trình, tiếp thu ý kiến kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và ý kiến góp ý của đại biểu Quốc hội.

Dự thảo Nghị quyết sau khi tiếp thu, chỉnh lý trình Quốc hội thông qua gồm 3 chương, 13 điều. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/9/2026 và được thực hiện trong thời hạn 3 năm, kể từ ngày có hiệu lực.

Quốc hội sau đó tiến hành biểu quyết thông qua toàn văn dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Đại tướng Lương Tam Quang nói về thẩm quyền điều tra của công an cấp xã

VOV.VN - Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) được đề xuất theo hướng tăng tính linh hoạt trong tổ chức cơ quan điều tra, đồng thời mở rộng thẩm quyền cho một số Điều tra viên tại công an cấp xã.