Sáng mãi ngọn lửa Trà Bồng quật khởi

Những tháng ngày tranh đấu

Với âm mưu chia cắt đất nước ta lâu dài, đế quốc Mỹ và chính quyền tay sai Ngô Đình Diệm ráo riết “tố cộng diệt cộng”, lê máy chém đi khắp miền Nam, trả thù những người kháng chiến, dìm phong trào cách mạng miền Nam trong bể máu. Tại Quảng Ngãi, nghe theo cách mạng, những già làng người Kor ở huyện miền núi Trà Bồng như già Tài, già Gia, già Chân, già Phú đã tích cực vận động dân làng vào rừng lập căn cứ kháng chiến, chống lại sự bố ráp của địch.

Ngày 23/8, đồng bào Kor các xã Trà Thủy, Trà Giang biểu tình tẩy chay cuộc bầu cử quốc hội bù nhìn của chính quyền Ngô Đình Diệm. Địch cho lính khủng bố, đồng bào rút vào rừng cắm chông, đặt bẫy chống lại. Nhiều người đã ngã xuống, ngọn lửa căm thù càng lúc càng sục sôi. Sáng sớm 28/8, núi rừng Trà Bồng bừng tỉnh trong tiếng trống, tiếng mõ, tù và xen lẫn tiếng súng của lực lượng thanh niên vũ trang xuống đường chống Mỹ - Diệm.

Sau 3 ngày khởi nghĩa, quân dân Trà Bồng đã tiêu diệt một đại đội địch chi viện, chiếm được 2 đồn Eo, Chim, E Reo, quận trưởng Trà Bồng chạy tháo thân về thị xã Quảng Ngãi, Trà Bồng được giải phóng. Ông Hồ Văn Trung, 78 tuổi, ở thôn Tang, xã Trà Bùi, huyện Trà Bồng, nguyên Trung đội trưởng trung đội 1, phân hiệu 339, đơn vị vũ trang đầu tiên của Trà Bồng kể lại: “Hồi đó, vào ban đêm chúng tôi vót chông, đặt bẫy, thò. Ban ngày thì đi cảnh giới. Bản thân tôi trực tiếp xuống tận thôn, xã vận động nhân dân theo Đảng, theo Cách mạng. Ngày 28/8, lực lượng ta bao vây các cứ điểm của địch. Hồi đó khí thế của đồng bào, của nhân dân từ nam nữ, già trẻ ai cũng hào hứng, ai cũng muốn Trà Bồng được giải phóng”.

Từ Trà Bồng, phong trào lan nhanh sang các huyện Sơn Trà, Ba Tơ, Minh Long. Cả miền Tây Quảng Ngãi nhất tề đứng lên giành chính quyền về tay Cách mạng. Ông Phạm Thanh Biền, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ngãi, người trực tiếp lãnh đạo cuộc khởi nghĩa Trà Bồng nửa thế kỷ trước khẳng định: Cuộc khởi nghĩa Trà Bồng có ý nghĩa rất lớn. Từ đây, xây dựng căn cứ địa cách mạng vững chắc cho cả khu 5 và miền Nam. Cùng với phong trào Đồng khởi Bến Tre, phong trào đấu tranh ở Tây Ninh, Bác Ái (Ninh Thuận)… trở thành phong trào cách mạng lớn mạnh, góp phần vào chiến thắng hoàn toàn miền Nam vào tháng 4/1975.

Những năm kháng chiến chống Mỹ, Trà Bồng là căn cứ địa vững chắc của Khu ủy 5 và Tỉnh ủy Quảng Ngãi. Bất chấp chính sách dồn dân lập ấp chiến lược, sự càn quét khủng bố của địch, người dân Trà Bồng và miền Tây, Quảng Ngãi vẫn kiên cường theo Đảng, Bác Hồ đứng lên giải phóng quê hương. Sau khi Bác mất, người Kor Trà Bồng tự nguyện mang họ Hồ của Bác. 40 năm qua, đồng bào Kor nơi đây một lòng thực hiện di chúc của Bác, khắc phục khó khăn, chung tay xây dựng cuộc sống mới.

Trà Bồng đổi mới

Người dân Trà Bồng bây giờ đã định canh định cư, biết khai thác triệt để tiềm năng đất đai, khai hoang ruộng bậc thang, trồng cây công nghiệp ngắn ngày, cây ăn quả, phát triển đàn gia súc, gia cầm, cải thiện đời sống. Các Chương trình 134, 135 của Chính phủ, chính sách trợ cước, trợ giá, phục vụ các mặt hàng thiết yếu cho đồng bào vùng đặc biệt khó khăn, giúp đồng bào vùng cao Trà Bồng từng bước cải thiện cuộc sống nhờ phát triển kinh tế nông lâm kết hợp.

Ông Hồ Văn Kim ở thôn 5, xã Trà Thủy cho biết, mô hình sản xuất hiện nay là trồng keo, mì. Ở thôn 5, hầu như nhà nào cũng có xe máy. Cuộc sống khấm khá lên nhiều bởi người dân được học cách làm ăn, phát triển kinh tế.

Từ nhiều chương trình dự án, cơ sở hạ tầng kinh tế của huyện được đầu tư mở rộng, ô tô về tận xã. Cây cầu Đỏ bắc qua sông, nối liền trung tâm huyện với các xã Trà Thủy, Trà Hiệp trong mùa mưa. Ngoài thủy điện Kà Đú, huyện đang thi công thủy điện Hà Nang. Công trình thủy lợi hồ Sình Kiến, Y Keo và hệ thống kênh mương được kiên cố hóa, cùng nguồn nước suối tự nhiên bảo đảm phục vụ sản xuất. 98% hộ dân được sử dụng điện, trường học được kiên cố hóa, tỷ lệ học sinh khá, giỏi duy trì khoảng 20%, huyện hoàn thành phổ cập trung học cơ sở…

Trà Bồng đang tập trung phát triển nông lâm nghiệp, triển khai chương trình xóa nghèo nhanh và bền vững theo tinh thần Nghị quyết 30a của Chính phủ. Ông Hồ Văn Thế, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân huyện Trà Bồng cho biết: Quỹ đất khai hoang cũng còn nhiều khó khăn, việc xóa đói giảm nghèo bền vững cần phải có thời gian. Vì thế cần phải đẩy mạnh xuất khẩu lao động, tạo thêm việc làm, sản xuất nông lâm nghiệp, chăn nuôi, phát triển kinh tế để xóa đói giảm nghèo.

Đường Trà Bồng-Dung Quất sắp hoàn thành, nối Trà Bồng với đường Trường Sơn Đông và các tỉnh Tây Nguyên. Ngày càng nhiều ngôi nhà khang trang được xây dựng, tạo nên dáng dấp của một phố huyện vùng cao. 50 năm trước, cả rừng quế Trà Bồng rực lửa căm hờn thiêu cháy kẻ thù, để bây giờ, trên quê hương của những người con mang họ Bác Hồ, bức tranh kinh tế đã sáng lên những gam màu tươi mới. Bằng truyền thống tinh thần quật khởi, bằng tư duy năng động, Trà Bồng sẽ vững bước đi lên trên con đường dựng xây quê hương mới./.