Sửa đổi Pháp lệnh Chi phí tố tụng: Quy định cụ thể việc xử lý chi phí phá sản

Hoàn thiện cơ sở pháp lý phù hợp với các luật mới ban hành

Trình bày tóm tắt tờ trình tại phiên họp, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng cho biết, dự thảo Pháp lệnh bổ sung quy định mới về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi phá sản tại Điều 1 và Điều 3.

Liên quan đến chi phí giám định tại các Điều 42, 43 và 44, dự thảo bổ sung quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự để phù hợp với khoản 5 Điều 135 Bộ luật Tố tụng Hình sự. Đồng thời, sửa đổi trách nhiệm nộp tạm ứng và chi trả: cơ quan tiến hành tố tụng ra quyết định trưng cầu giám định phải nộp tiền tạm ứng khi trưng cầu các tổ chức, cá nhân không do ngân sách nhà nước đảm bảo kinh phí hoạt động, phù hợp với Điều 40 Luật giám định tư pháp.

Đối với chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài, Chánh án Nguyễn Văn Quảng cho hay, dự thảo sửa đổi Điều 64 (tố tụng dân sự, hành chính) theo hướng thực hiện nghĩa vụ tạm ứng, chịu chi phí và xử lý tiền tạm ứng theo pháp luật tố tụng dân sự, hành chính và tương trợ tư pháp về dân sự; sửa đổi Điều 66 (tố tụng hình sự) bằng cách viện dẫn và thực hiện theo pháp luật về tương trợ tư pháp hình sự.

Đáng chú ý, đối với chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi phá sản (Điều 72A và 73B), dự thảo bổ sung một chương mới nhằm thể chế hóa nhiệm vụ đổi mới pháp luật, tháo gỡ vướng mắc thực tiễn. Chương này quy định cụ thể việc xác định, tạm ứng và xử lý chi phí phá sản trong trường hợp ngân sách nhà nước đảm bảo; các chi phí cần thiết khác thực hiện theo pháp luật về phục hồi phá sản. Tòa án nhân dân tối cao đề nghị bổ sung khoản tại Điều 73B giao Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn chi tiết nhằm giảm chi phí cho ngân sách. Dự kiến, Pháp lệnh sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/8/2026.

Tránh khoảng trống pháp lý

Báo cáo thẩm tra dự án Pháp lệnh do Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày thể hiện sự tán thành đối với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh, phạm vi sửa đổi, bổ sung và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục rà soát bảo đảm tính chính xác, thống nhất giữa dự thảo với Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và các luật liên quan. Bên cạnh đó, cần bảo đảm nguồn lực thực hiện, thủ tục hợp lý, tránh gây phiền hà cho cơ quan, tổ chức, cá nhân.

Về các nội dung cụ thể, đối với quy định miễn, giảm chi phí giám định trong tố tụng hình sự (Điều 6), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc mở rộng phạm vi này sang lĩnh vực tố tụng hình sự để cụ thể hóa khoản 5 Điều 135 Bộ luật Tố tụng hình sự, đồng thời đề nghị chỉnh lý khoản 1 Điều 6 cùng các quy định liên quan cho phù hợp.

Liên quan đến trường hợp được miễn tiền tạm ứng, miễn chi phí (Điều 7), dự thảo giữ nguyên 8 trường hợp miễn của Pháp lệnh số 05 trong tố tụng dân sự, hành chính; mở rộng sang tố tụng hình sự và sửa đổi khoản 3, khoản 6 Điều 7. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành hướng sửa đổi này. “Tuy nhiên, một số ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng là người bị thiệt hại phải giám định theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, “người dân tộc thiểu số rất ít người”, và rà soát Luật Trợ giúp pháp lý, Luật Bảo hiểm xã hội để quy định bao quát hơn”, ông Phan Chí Hiếu cho biết.

Đối với trách nhiệm nộp tiền tạm ứng chi phí giám định trong tố tụng hình sự (Điều 42), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cơ bản tán thành việc cơ quan tiến hành tố tụng nộp tạm ứng khi trưng cầu tổ chức giám định ngoài công lập. Mặc dù vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị Tòa án nhân dân tối cao cân nhắc bổ sung quy định đối với tổ chức giám định công lập cho phù hợp với Luật Giám định tư pháp; đồng thời nghiên cứu chỉnh lý phù hợp với khoản 4 Điều 136 Bộ luật Tố tụng Hình sự vì không phải mọi trường hợp cơ quan tố tụng đều chịu chi phí. Về trách nhiệm chi trả chi phí giám định tư pháp trong tố tụng hình sự (Điều 43), cơ quan thẩm tra tán thành việc cơ quan trưng cầu chi trả chi phí cho tổ chức ngoài công lập và đề nghị cân nhắc bổ sung đối với tổ chức công lập.

Về chi phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài (Điều 64, 66), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc lược bỏ quy định cụ thể để dẫn chiếu đến pháp luật tương trợ tư pháp về dân sự và hình sự.

Về chi phí tố tụng theo pháp luật về phục hồi, phá sản, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu cho hay, đối với khoản 2 Điều 70b, đề nghị chỉnh lý theo hướng: trường hợp tài sản doanh nghiệp không đủ thanh toán thì phải hoàn trả ngay phần tài sản hiện có cho ngân sách; nếu chi phí thực tế ít hơn tạm ứng thì số tiền dư phải hoàn trả ngay cho ngân sách.

Liên quan đến điều khoản thi hành và chuyển tiếp, Luật Phục hồi phá sản có hiệu lực từ 1/3/2026 và Luật Giám định tư pháp từ 1/5/2026. Do đó, việc dự thảo đề xuất Pháp lệnh có hiệu lực từ 1/8/2026 là chậm. “Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị khẩn trương chuẩn bị để triển khai ngay khi Pháp lệnh có hiệu lực và rà soát kỹ các trường hợp chuyển tiếp nhằm tránh khoảng trống pháp lý”, ông Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.

Biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc với sự đồng thuận 100%

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định khẳng định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất cao với sự cần thiết ban hành Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 05. 

Để hoàn thiện văn bản, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Tòa án nhân dân tối cao tiếp tục phối hợp với Thường trực Ủy ban Pháp luật rà soát toàn diện các nội dung, đặc biệt chú ý tính thống nhất của hệ thống pháp luật nhằm đảm bảo Pháp lệnh không bị lạc hậu khi Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng Hình sự được sửa đổi trong tương lai. Hồ sơ hoàn thiện sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét thông qua theo đúng quy định tại Điều 42 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Tại phiên họp, 100% thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội có mặt đã biểu quyết tán thành thông qua về mặt nguyên tắc các nội dung tiếp thu giải trình và dự thảo Pháp lệnh mới.

Tăng chế tài xử lý các hành vi lừa đảo người lao động trên không gian mạng

VOV.VN - Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng hướng tới giảm bớt gánh nặng tài chính, đơn giản hóa thủ tục hành chính nhưng tăng cường hậu kiểm nhằm bảo vệ tốt nhất cho người lao động.