Sửa Luật Dầu khí: ĐBQH đề nghị rà soát cơ chế quản lý vốn nhà nước tại PVN

Đề nghị rà soát quy định về phân cấp, sử dụng vốn Nhà nước

Chiều 4/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước và dự án Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi), nhiều đại biểu đánh giá việc sửa đổi Luật Dầu khí là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển ngành dầu khí trong bối cảnh mới, góp phần hoàn thiện thể chế, bảo đảm an ninh năng lượng và phù hợp với quá trình chuyển dịch năng lượng. Tuy nhiên, các đại biểu cũng đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện nhiều quy định để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đại biểu Phạm Thúy Chinh (Đoàn TP Hải Phòng) cho rằng, dự thảo Luật đã thể hiện rõ tinh thần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tăng quyền chủ động cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với các quy định liên quan đến Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PVN), cần tiếp tục rà soát để vừa bảo đảm tính đặc thù của hoạt động dầu khí, vừa quản lý, sử dụng hiệu quả vốn nhà nước.

Theo đại biểu, quy định giao Hội đồng thành viên PVN quyết định việc sử dụng vốn là phù hợp với Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Tuy nhiên, quy định "không phụ thuộc vào mức vốn góp" cần được nghiên cứu theo hướng không phải thực hiện thủ tục xin chấp thuận của cơ quan đại diện chủ sở hữu theo luật hiện hành, tránh phát sinh cách hiểu tạo ra ngoại lệ quá rộng.

Đối với việc xử lý chi phí của PVN, đại biểu đề nghị bổ sung quy định hạch toán chi phí điều tra cơ bản từ lợi nhuận sau thuế theo quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đồng thời, đối với các khoản chi phí đầu tư thất bại, cần xác định rõ đây là rủi ro khách quan trong hoạt động dầu khí, không phải do vi phạm quản lý, làm thất thoát vốn hoặc cố ý làm trái, qua đó tạo cơ sở pháp lý rõ ràng trong quá trình xử lý.

Quan tâm đến các quy định mới về năng lượng ngoài khơi và hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon (CCS), đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) đề nghị bổ sung nguyên tắc các dự án năng lượng ngoài khơi phải phù hợp với quy hoạch không gian biển quốc gia và quy hoạch phát triển điện lực, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm tạo thuận lợi cho quá trình triển khai.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung tiêu chí định lượng đối với dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao trước khi áp dụng các chính sách ưu đãi; rà soát quy định miễn tiền sử dụng khu vực biển để bảo đảm đồng bộ với pháp luật hiện hành; bổ sung quy định về trách nhiệm sau khi đóng cửa cơ sở lưu giữ CO2, yêu cầu đánh giá tác động môi trường, phạm vi nguồn phát thải được lưu giữ và cơ chế quản lý tín chỉ carbon nhằm hạn chế vướng mắc trong thực tiễn.

Ở góc độ quốc phòng, an ninh, đại biểu Trần Thị Hồng An (Đoàn Quảng Ngãi) đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế kiểm soát nhà đầu tư nước ngoài đối với các dự án dầu khí tại khu vực nhạy cảm; đồng thời quy định nguyên tắc quản lý, lưu trữ và chia sẻ dữ liệu địa chất, địa vật lý, dữ liệu dầu khí cũng như cơ chế huy động, trưng dụng công trình, phương tiện dầu khí phục vụ quốc phòng, tìm kiếm cứu nạn và ứng phó sự cố theo quy định pháp luật.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Văn Tiến (Đoàn TP Hải Phòng) cho rằng quy định về chuyển mục đích sử dụng rừng đối với các dự án dầu khí trên đất liền cần được bổ sung đầy đủ hơn. Theo đại biểu, thực tế nhiều dự án có thể đi qua khu bảo tồn thiên nhiên, di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh hoặc khu vực khảo cổ, do đó ngoài Luật Lâm nghiệp và Luật Đất đai, cần dẫn chiếu cả các quy định pháp luật liên quan để bảo đảm tính đầy đủ và thống nhất.

 Dự thảo Luật tập trung sửa đổi theo 5 nhóm chính sách

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được xây dựng trên cơ sở Luật Dầu khí năm 2022, đồng thời bám sát các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam, chương trình xây dựng pháp luật của Quốc hội và nghị quyết của Chính phủ về xây dựng dự thảo Luật.

Theo Bộ trưởng, mặc dù Luật Dầu khí năm 2022 có nhiều điểm tiến bộ, song yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới đặt ra nhiều nội dung cần tiếp tục hoàn thiện. Nhu cầu năng lượng phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số ngày càng lớn, trong khi các mỏ dầu khí hiện hữu suy giảm nhanh về sản lượng. Phần lớn tiềm năng còn lại tập trung ở vùng nước sâu, xa bờ với điều kiện khai thác phức tạp, đòi hỏi cơ chế đủ sức hấp dẫn để thu hút đầu tư. Cùng với đó là yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, dự thảo Luật tập trung sửa đổi theo 5 nhóm chính sách lớn. Một trong những nội dung mới là mở rộng phạm vi điều chỉnh của hoạt động dầu khí, bổ sung hoạt động thu giữ và lưu trữ CO2 (CCS), phát triển năng lượng ngoài khơi gắn với hoạt động dầu khí trong phạm vi diện tích hợp đồng dầu khí, đồng thời bổ sung quy định đối với các dạng năng lượng dầu khí phi truyền thống như hydrogen tự nhiên.

 Theo Bộ trưởng, dự thảo cũng đổi mới mô hình quản trị theo hướng phân định rõ thẩm quyền giữa Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương và PVN. Trong đó, Chính phủ và Thủ tướng quyết định các vấn đề vĩ mô, liên quan đến an ninh quốc gia và cơ chế ưu đãi; Bộ Công Thương thực hiện chức năng quản lý nhà nước; còn PVN thực hiện vai trò đại diện nước chủ nhà và nhà đầu tư theo các thẩm quyền được luật quy định.

Bảo đảm đặc thù quản trị của ngành dầu khí

Đề cập đến các nội dung cụ thể của dự thảo, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết, Luật bổ sung các quy định về hợp đồng dầu khí, cơ chế mở rộng, điều chỉnh và kéo dài hợp đồng; chính sách ưu đãi; định hướng phát triển hoạt động CCS; khung pháp lý đối với dự án dầu khí theo chuỗi và dịch vụ kỹ thuật dầu khí công nghệ cao. Những quy định này nhằm tạo điều kiện triển khai hoạt động dầu khí nhanh hơn, mở rộng phạm vi hoạt động và tạo cơ chế phù hợp cho các mỏ nhỏ, mỏ cận biên cũng như mỏ tận thu.

Giải trình về việc không giao ngay các mỏ tận thu cho PVN, Bộ trưởng cho biết quy định này nhằm tiếp tục tạo cơ hội cho các nhà thầu khác tham gia đầu tư, huy động tối đa nguồn lực xã hội. Chỉ khi không có nhà đầu tư tham gia mới sử dụng nguồn lực của Nhà nước thông qua PVN.

Liên quan đến vùng an toàn dầu khí, Bộ trưởng cho biết bán kính 500 m được tính từ rìa công trình dầu khí về mọi phía, kể cả đối với phương tiện nổi phục vụ thả neo; còn phạm vi 2 hải lý được tính từ rìa công trình, bao gồm cả công trình ngầm, phù hợp với thông lệ quốc tế và bảo đảm an toàn cho hoạt động dầu khí ngoài khơi.

Đối với việc chuyển nhượng quyền tham gia hợp đồng dầu khí, dự thảo vẫn duy trì cơ chế kiểm soát thông qua quyền ưu tiên mua của PVN. Theo đó, PVN có quyền tham gia từ khi kế hoạch phát triển mỏ được phê duyệt và có quyền ưu tiên mua trước khi nhà thầu thực hiện chuyển nhượng.

Về hoạt động thu giữ và lưu trữ CO2, Bộ trưởng nhấn mạnh đây là lĩnh vực cần được khuyến khích nhằm tận dụng các mỏ dầu khí đã cạn kiệt để lưu giữ carbon, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Việc miễn tiền sử dụng khu vực biển đối với các công trình phục vụ CCS cũng được xây dựng trên cơ sở đặc thù của hoạt động dầu khí và kinh nghiệm quốc tế.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, các quy định về thẩm quyền quyết định đầu tư và sử dụng vốn trong dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở đặc thù của hoạt động dầu khí nhưng vẫn bảo đảm đồng bộ với Luật số 68/2025/QH15 về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trong đó, việc phê duyệt Kế hoạch đại cương phát triển mỏ dầu khí (ODP) được xác định tương đương với phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi; còn Kế hoạch phát triển mỏ (FDP) tương đương với phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi.

Bộ trưởng cũng cho biết, việc PVN góp vốn trong quá trình thực hiện hợp đồng dầu khí được triển khai trên cơ sở hợp đồng dầu khí đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Hoạt động quản lý rủi ro, kế toán và hạch toán cũng được quy định trong một chương riêng của dự thảo Luật.

Theo đó, hoạt động dầu khí được hạch toán theo hợp đồng dầu khí, trên cơ sở các khoản chi phí, thuế tài nguyên, thuế xuất khẩu và cơ chế thu hồi chi phí để xác định thu nhập chịu thuế. Đây là đặc thù của lĩnh vực dầu khí, bảo đảm vừa phù hợp với Luật số 68, vừa phản ánh đúng đặc thù quản trị và hoạt động của ngành.

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng: Thu giữ, lưu trữ carbon là điểm mới của Luật Dầu khí

VOV.VN - Luật Dầu khí sửa đổi bổ sung hoạt động thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) nhằm đáp ứng xu hướng chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải. Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, đây là một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo luật, góp phần mở rộng không gian phát triển ngành dầu khí.