Tăng cường sức chiến đấu trong Đảng

Những giá trị to lớn trong tư tưởng và sự nghiệp của V.I. Lenin có rất nhiều bài học cho hôm nay. Trong đó, quan điểm “phê bình và tự phê bình” của Lenin đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tiễn của Việt Nam.

Là người có nhiều nghiên cứu khoa học tâm huyết về tư tưởng và sự nghiệp của lãnh tụ thiên tài Lenin, Tiến sĩ Đặng Đình Phú - Phó Giám đốc Viện xây dựng Đảng (Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh) cho biết: trong suốt quá trình đấu tranh thành lập và xây dựng Đảng trở thành đảng cầm quyền lãnh đạo xây dựng xã hội chủ nghĩa, Lenin luôn xác định phê bình và tự phê bình là một trong những nguyên tắc quan trọng. Tiếp tục luận điểm khoa học của Marx và Engen, Lenin đã coi phê bình và tự phê bình là quy luật phát triển của đảng. Theo Lenin, trong hoạt động xây dựng nội bộ đảng cũng như trong lãnh đạo cách mạng, Đảng khó tránh khỏi sai lầm, khuyết điểm. Người nói: “chỉ có những kẻ không làm một công việc thực tiễn nào thì mới không bị sai lầm”.

Theo Tiến sĩ Đặng Đình Phú, Lenin đã có cách nhìn rất biện chứng: “có làm việc tất có sai lầm; có sai thì phải có sửa”. Từ sai lầm, khuyết điểm, Đảng sẽ rút ra nhiều bài học kinh nghiệm; muốn vậy phải thật thà tự phê bình, vì “sai lầm cũng dạy chúng ta nhiều bài học”.  

Tiến sĩ Đặng Đình Phú nói: “Theo Lenin, thái độ của Đảng trước sai lầm, khuyết điểm là tiêu chuẩn quan trọng để đánh giá xem đó có phải là đảng cách mạng chân chính hay không. Do đó, trách nhiệm của người cộng sản không phải là giấu giếm những khuyết điểm trong phong trào của mình, mà là công khai phê phán những nhược điểm đó, để khắc phục chúng triệt để và nhanh chóng hơn”.

Từ quan điểm “phê bình và tự phê bình” của Lenin, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kế thừa và vận dụng sáng tạo vào điều kiện thực tiễn Việt Nam, khéo léo sử dụng tự phê bình và phê bình trở thành vũ khí sắc bén trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Người quan niệm: “một đảng giấu giếm khuyết điểm của mình là một đảng hỏng”; đồng thời nhấn mạnh: phê bình và tự phê bình là công việc thường xuyên của Đảng, của cán bộ, đảng viên, nếu “ngừng phê bình và tự phê bình tức là ngừng tiến bộ, tức là thoái bộ”.

Theo PGS-TS Nguyễn Trọng Phúc, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, quan điểm “phê bình và tự phê bình” của Lenin đã được Hồ Chí Minh vận dụng một cách trung thành, nhuần nhuyễn và đầy sáng tạo: “Vận dụng quan điểm của Lenin, toàn bộ hoạt động của Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh từ khi chuẩn bị thành lập Đảng, rồi thành lập Đảng năm 1930 cho đến sau này, Người rất quan tâm đến phê bình và tự phê bình. Người luôn đặt cao và nhấn mạnh thái độ tự phê bình, mỗi người phải tự phê bình, hoàn thiện bản thân trước khi phê bình người khác, nhưng phê bình phải có lý, có tình và trên tinh thần yêu thương đồng chí. Bác viết tác phẩm “Sửa đổi lề lối làm việc”, trong đó Người nhấn mạnh đến việc sửa đổi; tức là phê bình và tự phê bình thì phải đi đến kết quả là sửa đổi cách làm việc, lãnh đạo để tăng cường hơn nữa sức chiến đấu của Đảng”.

Quán triệt những quan điểm của Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta luôn coi trọng tự phê bình và phê bình, khẳng định đây là một biện pháp cơ bản để xây dựng và củng cố khối đoàn kết thống nhất trong Đảng. Việc thường xuyên và nghiêm chỉnh tự phê bình và phê bình, đã góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức, xứng đáng với vai trò là đội tiền phong của giai cấp công nhân và của cả dân tộc.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm mạnh, việc thực hiện tự phê bình và phê bình trong Đảng còn bộc lộ nhiều hạn chế: nhiều cấp, nhiều tổ chức Đảng không duy trì được thường xuyên, nghiêm túc, thậm chí có nơi bị buông lỏng hoặc thực hiện một cách hình thức. Tình trạng một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức, lối sống một phần quan trọng là do không thực hiện tốt tự phê bình và phê bình.

Từ thực tế này, PGS-TS Đàm Đức Vượng, Nguyên Vụ trưởng – Thư ký khoa học của Hội đồng Lý luận trung ương cho rằng, trong công tác xây dựng và chỉnh đốn Đảng phải thường xuyên nêu cao tự phê bình và phê bình theo quan điểm của Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ lãnh đạo cách mạng trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới đất nước. Trong đó, quá trình phê bình và tự phê bình phải đáp ứng yêu cầu: động cơ trong sáng, có tình yêu thương đồng chí, phải tôn trọng sự thật và tôn trọng lẽ phải.

PGS-TS Đàm Đức Vượng cho biết: “Tôi nghĩ rằng, những quan điểm của Lenin trong đó có vấn đề phê bình và tự phê bình đến nay vẫn còn nguyên giá trị. Nhưng trong hoàn cảnh thế giới có nhiều biến động và nền kinh tế thị trường của nước ta vận động rất nhanh, Đảng ta cần có phương pháp phê bình và tự phê bình phù hợp. Tôi tin rằng, sau Đại hội XI của Đảng, vấn đề phê bình và tự phê bình trong Đảng sẽ tạo ra chuyển biến, và những xuống cấp về đạo đức của một bộ phận cán bộ đảng viên cũng phải khắc phục từng bước một; nhưng theo tôi, quan trọng nhất vẫn là tự phê bình của mỗi cán bộ đảng viên”.

Lenin đã khẳng định trong báo cáo tại Đại hội IX các Xô-viết toàn Nga, tháng Chạp năm 1921: “Không nên sợ phải thừa nhận những thất bại, mà ngược lại mới đúng; chỉ khi nào chúng ta không sợ thừa nhận những thất bại và thiếu sót của mình, chỉ khi nào chúng ta nhìn thẳng vào sự thật, dù là sự thật đáng buồn nhất đi nữa – chỉ khi đó chúng ta mới học được cách chiến thắng”.

Quan điểm Phê bình và Tự phê bình của Lenin và soi sáng bằng tư tưởng Hồ Chí Minh - tinh hoa sáng tạo chủ nghĩa Marx-Lenin có ý nghĩa sống còn, để góp phần xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch vững mạnh./.