Thời điểm cắt giảm đầu tư công đã đến
Chính phủ đang xây dựng cơ sở pháp lý để chuyển sang công thức công tư kết hợp, thu hẹp dần đầu tư của Nhà nước.
Chiều 26/3, tiếp tục thảo luận tại Hội trường về Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2010; việc triển khai thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội và ngân sách Nhà nước những tháng đầu năm 2011, ý kiến nhiều đại biểu tập trung vào vấn đề đầu tư công, ứng phó biến đổi khí hậu, các chính sách đối với người nghèo…
Quản lý tốt chính là cắt giảm
Bộ trưởng Bộ Kế hoạch- Đầu tư Võ Hồng Phúc cho rằng đầu tư công, sắp xếp hay tái đầu tư là cả một lộ trình. Đầu tư công từ trước tới nay tập trung cho xoá đói giảm nghèo, phát triển cơ sở hạ tầng về kinh tế, xã hội, đường sá, bệnh viện, trường học, thuỷ điện. Có thể nói, đầu tư công giúp Việt Nam trải qua chặng đường lớn, từ nước nghèo sang thu nhập trung bình.
 |
|
Thời gian qua, đầu tư công giúp Việt Nam trải qua chặng đường lớn (Ảnh minh họa) |
Thực hiện Nghị quyết 11 của Chính phủ, việc điều chỉnh đầu tư công đang được triển khai. Tuy nhiên, các nguồn đầu tư công: Ngân sách, trái phiếu Chính phủ, tín dụng đầu tư Nhà nước và nguồn đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước có cách thực hiện khác nhau.
Đối với hai nguồn đầu sẽ không điều chỉnh chỉ tiêu vì đã được Quốc hội thông qua, tức 197.000 tỷ đồng là giữ nguyên không đổi. Chỉ cắt giảm đầu tư từ tín dụng Nhà nước 10% và giảm đầu tư của doanh nghiệp Nhà nước.
Theo Bộ trưởng Võ Hồng Phúc, chỉ cần không cho ứng trước vốn của năm 2012 và không cho điều chuyển vốn của năm 2010 sang 2011 sẽ cắt giảm được một khoản rất lớn.
Cụ thể: Năm 2010, tổng đầu tư là 243.000 tỷ đồng, trong đó ngân sách 177.000 tỷ đồng, trái phiếu Chính phủ 66.000 tỷ đồng. Chiếm phần lớn trong tổng số đó là do ứng trước và điều chuyển (51.000 tỷ đồng). Năm 2011 không cho ứng trước và điều chuyển thì số tiền này sẽ được giảm đi, tương đương gần 21% tổng đầu tư năm 2010.
Bộ trưởng cũng cho biết, thực hiện theo Nghị quyết của Chính phủ, 10 đoàn kiểm tra đã được cử đến 8 vùng và hai doanh nghiệp Nhà nước. Kết quả các tỉnh, thành phố chấp hành tốt nghị quyết của Chính phủ. Các Tập đoàn, Tổng Công ty cũng đang tiến hành triển khai sắp xếp.
“Kiểm tra không phải để cắt giảm mà để các Bộ, ngành, địa phương chủ động sắp xếp đầu tư, gộp vốn cho các công trình hoàn thành trong năm 2011 và 2012, các công trình kém hiệu quả tạm hoãn lại”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Cũng theo Bộ trưởng Võ Hồng Phúc, điều kiện, thời điểm cơ cấu lại đầu tư đã đến và Chính phủ đang xây dựng cơ sở pháp lý để chuyển sang công thức công tư kết hợp để phát triển các công trình là chủ yếu, thu hẹp dần đầu tư của Nhà nước.
Theo đại biểu Đặng Như Lợi (đoàn Cà Mau), trong điều hành chống lạm phát của Chính phủ, việc thực hiện chính sách tài chính thắt chặt và cắt giảm đầu tư công là đúng đắn nhưng phải có chọn lọc.
“Những công trình đang đầu tư dang dở mà cắt thì thành lãng phí. Theo tôi vẫn nên đầu tư nhưng quan trọng là thực hiện thật nghiêm quyết toán, dự toán chi theo Nghị quyết của Quốc hội”, đại biểu Đặng Như Lợi nêu ý kiến.
Đầu tư phải hướng đến người nghèo
Đại biểu Lê Danh (đoàn Gia Lai) phân tích: Đầu tư công liên tục tăng qua các năm, năm 2010 cao hơn 67%, gấp đôi các nước xung quanh. Tuy nhiên, cơ cấu đầu tư công chủ yếu cho lĩnh vực kinh tế (70%), trong khi về xã hội, y tế, văn hoá... chưa đến 20%. Do đó, cần chuyển đổi để những vùng nghèo, yếu thế có thể hưởng lợi, giảm bất bình đẳng.
Đại biểu Lê Danh cũng cho rằng, mặc dù coi phát triển nông nghiệp nông thôn có vai trò quan trọng, nhưng đầu tư cho nông nghiệp chỉ hơn 1,4% và thấp hơn nhiều so với khu vực là chưa hợp lý. Theo đại biểu, cần tăng cường đầu tư vào khu vực này và “đầu tư công phải làm được vai trò bà đỡ”.
Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Hoà (đoàn Bắc Ninh) cho rằng với những công việc Chính phủ, Thủ tướng đã thực hiện được trong nhiệm kỳ qua đã đảm bảo được an sinh xã hội. Tuy nhiên, cần đầu tư thêm cho khu vực nông thôn. “Thực hiện chính sách chặt chẽ về tiền tệ nhưng nên đầu tư thêm cho các ngân hàng nông nghiệp, ngân hàng chính sách để hỗ trợ nông dân, đặc biệt là phụ nữ”, đại biểu đề nghị.
Về các chính sách hỗ trợ người nghèo, theo đại biểu Vi Thị Tuyết (đoàn Nghệ An) cần có chiến lược lâu dài chứ không nên nhất thời.
Một bất cập được đại biểu đề cập là chính sách nhiều khi chưa công bằng, ví dụ như hộ nghèo và cận nghèo khác nhau chẳng là bao nhưng hưởng chế độ hỗ trợ khác nhau. Thậm chí nhiều người “cố gắng để… được nghèo”. Điều này làm mất động lực phát triển.
Theo đại biểu Vi Thị Tuyết, tất cả chính sách đều hướng đến giảm bớt khó khăn và ổn định cuộc sống cho người dân nhưng nên đầu tư có chiều sâu và dài hơi để người nghèo phát triển, tức tạo “cái cần” thay vì “con cá”.
Cần dự tính về các thảm hoạ thiên nhiên
Một nội dung cũng được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm và đặt vấn đề với Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là vấn đề biến đổi khí hậu tác động mạnh mẽ tới Việt Nam và các giải pháp ứng phó. Ý kiến nhiều đại biểu cho rằng chúng ta chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này, trong khi tình hình tại Nhật Bản cho thấy hậu quả khôn lường từ thảm hoạ thiên nhiên.
Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (đoàn Lạng Sơn) đặt vấn đề: Tại sao người dân Nhật Bản bình tĩnh “đón” thảm hoạ? Có nhiều lý do, nhưng do dịch vụ công tốt nên người dân tin tưởng Chính phủ. Hàng nghìn người vào nhà tạm và được chăm sóc y tế; về lương thực có thể xếp hàng nhưng đảm bảo không ai đói. Bên cạnh đó là quá trình chuẩn bị tâm lý, cách phòng, chống khi có thảm hoạ từ nhỏ.
“Nước ta năm nào cũng có giá rét, lũ lụt và năm nào trâu bò cũng chết hàng loạt, và người dân vẫn thiệt mạng vì thiên tai. Tại sao không chuẩn bị những phương án phòng tránh cho người dân?”, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết đặt câu hỏi.
Trước thảm hoạ kép tại Nhật Bản, một số đại biểu bày tỏ lo lắng về dự án Nhà máy điện hạt nhân đặt tại Ninh Thuận của Việt Nam khi biến đổi khí hậu đang ngày càng phức tạp, khó dự đoán. Đại biểu Đàng Thị Mỹ Hương (đoàn Ninh Thuận) cho biết cần thông tin rộng rãi cho người dân được rõ để có sự đoàn kết quyết tâm cao nếu là dự án tốt.
Còn theo đại biểu Nguyễn Minh Thuyết, cơ quan giúp việc cho Chính phủ phải tính toán thật cụ thể mọi phương án khi thực hiện những dự án như nhà máy điện hạt nhân vì “chúng ta không thể tưởng tượng được sự tàn phá của thiên nhiên”./.